De zestiende en zeventiende eeuw
De renaissance (REN; in ruimere zin) en de barok zijn te zien als
veranderingen na de middeleeuwen (ME): a. de renaissance (in engere
zin) en later de barok
b. het humanisme
c. de reformatie
a. de renaissance: de veranderingen op artistiek gebied.
De renaissance is de wedergeboorte van de schoonheidsidealen uit de Griekse
en Romeinse oudheid, ontstaan in Italië. Men ging op zoek naar de juiste
verhoudingen en werkte daarbij naar de voorschriften van degenen die dat zo
goed hadden toegepast: de klassieken (classicisme). Men wilde hen
nabootsen (vertalen - navolgen - overtreffen, vaak betekende dit laatste
verchristelijken, maar ook bestond het overtreffen uit het ontwikkelen van
nieuwe genres en het aanscherpen van literaire regels). Dit leidde tot een
sterk rationele benaderingswijze.
De andere kenmerken van de renaissance:
* estheticisme; er komt meer aandacht voor de schoonheid (vs. ME: in-
houd/boodschap)
* realisme; er was meer aandacht voor de mens en de wereld en men wilde
die zo realistisch mogelijk uitbeelden
(vs. ME: - / dogmatisch)
* burgerlijk (vs ME: ridderlijk en
theocentrisch)
Rond 1650 begon de barok, die een reactie was op de renaissance. Men zag
de mens weer als afhankelijke van god en gevoel ging weer een grotere rol
spelen. Dit had tot gevolg dat men meer gebruik ging maken van versieringen
('golvende' gebouwen, versierd taalgebruik als alliteraties en stijlfiguren).
b. Het humanisme: veranderingen op het gebied van de wetenschap en de
filosofie.
Het humanisme is het streven naar een zo volkomen en zo evenwichtig
mogelijke ontplooiing van alle menselijke krachten en dat door middel van de
ratio. Men wilde nu zelf een oplossing vinden voor allerlei problemen
bijvoorbeeld door experimenten (empirisme). Veel fouten werden
gecorrigeerd en er werd veel uitgevonden.
De humanisten kwamen hierdoor tot een nieuwe visie op de mens en de
wereld en deze kwamen nu in het centrum van de belangstelling te staan.
(antropocentrisme vs. ME: theocentrisme)
Deze mens werd steeds meer gezien als een unieke persoonlijkheid, die zelf
tot grote dingen in staat was.
(individualisme vs. ME: nadruk op de groep).
Het ideaal was uit te groeien tot een algemeen ontwikkelde persoonlijkheid,
een homo universale.
De veranderingen die hierboven zijn geschetst zijn vaak wel te onderscheiden,
maar niet altijd te scheiden. In de REN waren veel wetenschappers ook
kunstenaars, echte homini universali dus, denk maar aan iemand als Leonardo
da Vinci of Michelangelo.
De renaissance (REN; in ruimere zin) en de barok zijn te zien als
veranderingen na de middeleeuwen (ME): a. de renaissance (in engere
zin) en later de barok
b. het humanisme
c. de reformatie
a. de renaissance: de veranderingen op artistiek gebied.
De renaissance is de wedergeboorte van de schoonheidsidealen uit de Griekse
en Romeinse oudheid, ontstaan in Italië. Men ging op zoek naar de juiste
verhoudingen en werkte daarbij naar de voorschriften van degenen die dat zo
goed hadden toegepast: de klassieken (classicisme). Men wilde hen
nabootsen (vertalen - navolgen - overtreffen, vaak betekende dit laatste
verchristelijken, maar ook bestond het overtreffen uit het ontwikkelen van
nieuwe genres en het aanscherpen van literaire regels). Dit leidde tot een
sterk rationele benaderingswijze.
De andere kenmerken van de renaissance:
* estheticisme; er komt meer aandacht voor de schoonheid (vs. ME: in-
houd/boodschap)
* realisme; er was meer aandacht voor de mens en de wereld en men wilde
die zo realistisch mogelijk uitbeelden
(vs. ME: - / dogmatisch)
* burgerlijk (vs ME: ridderlijk en
theocentrisch)
Rond 1650 begon de barok, die een reactie was op de renaissance. Men zag
de mens weer als afhankelijke van god en gevoel ging weer een grotere rol
spelen. Dit had tot gevolg dat men meer gebruik ging maken van versieringen
('golvende' gebouwen, versierd taalgebruik als alliteraties en stijlfiguren).
b. Het humanisme: veranderingen op het gebied van de wetenschap en de
filosofie.
Het humanisme is het streven naar een zo volkomen en zo evenwichtig
mogelijke ontplooiing van alle menselijke krachten en dat door middel van de
ratio. Men wilde nu zelf een oplossing vinden voor allerlei problemen
bijvoorbeeld door experimenten (empirisme). Veel fouten werden
gecorrigeerd en er werd veel uitgevonden.
De humanisten kwamen hierdoor tot een nieuwe visie op de mens en de
wereld en deze kwamen nu in het centrum van de belangstelling te staan.
(antropocentrisme vs. ME: theocentrisme)
Deze mens werd steeds meer gezien als een unieke persoonlijkheid, die zelf
tot grote dingen in staat was.
(individualisme vs. ME: nadruk op de groep).
Het ideaal was uit te groeien tot een algemeen ontwikkelde persoonlijkheid,
een homo universale.
De veranderingen die hierboven zijn geschetst zijn vaak wel te onderscheiden,
maar niet altijd te scheiden. In de REN waren veel wetenschappers ook
kunstenaars, echte homini universali dus, denk maar aan iemand als Leonardo
da Vinci of Michelangelo.
