H1 Internationale handel
1.1 Globalisering
Het proces waarbij de productie steeds meer over de wereld wordt verspreid, wordt
globalisering genoemd. Dit brengt niet alleen maar voordelen voor iedereen mee.
1.2 Oorzaken van internationale handel
Uitleggen dat comparatieve kostenverschillen ervoor zorgen dat internationale handel
voordelig is voor alle deelnemende landen
Importeren = Het kopen van grondstoffen, goederen en diensten van andere landen.
Exporteren = Het verkopen van grondstoffen, goederen en diensten aan andere landen.
De theorie van de comparatieve kostenverschillen
Volgens de theorie van de comparatieve kostenverschillen neemt de gezamenlijke welvaart
van landen toe als elk land zich specialiseert in die goederen en diensten, waarbij dat land een
comparatief kostenvoordeel heeft.
Berekeningen uitvoeren met comparatieve kostenverschillen en opofferingskosten
Kostenvoordelen:
- Absoluut kostenvoordeel = De productie van dat goed waarbij het land in getallen
gezien een achterstand / voorsprong op heeft.
- Comparatief kostenvoordeel = De productie van dat goed waarbij dat land
verhoudingsgewijs de kleinste achterstand heeft ten opzichte van een ander land.
Een land dat geen enkel absoluut kostenvoordeel heeft, kan dus wel nog een comparatief
kostenvoordeel hebben ten opzichte van anderen.
Arbeidskosten Opofferingkosten
Kaas Bier Kaas Bier
Duitsland 30 10 3 bier ⅓ kaas
Nederland 10 5 2 bier ½ kaas
Toelichting:
(1) Nederland heeft een absoluut voordeel bij beide goederen, want(15 < 10) en (10 < 5).
(2) Nederland heeft een comparatief kostenvoordeel bij kaas, want(3 < 2) en Duitsland
heeft een comparatief kostenvoordeel bij bier, want(0.5 < 0,33)
(3) (Perfecte) Ruilverhouding = (3 + 2) / 2 → 1 kaas = 2,5 bier
(4) Maximale productie van Duitsland = 33,3 kaas en 100 bier
(5) Maximale productie van Nederland = 100 kaas en 200 bier
(6) Nederland gaat ruilen volgens de ruilverhouding:
- 100 kaas = 250 bier, 250 - 200 = 50 bier meer
(7) Duitsland gaat ruilen volgens de ruilverhouding:
- 100 kaas = 250 bier, 300 - 250 = 50 bier winst(bespaarde arbeidstijd)
Als de opofferingskosten van een goed in een land lager zijn dan in andere landen, dan heeft
dat land een comparatief kostenvoordeel. Door comparatieve kostenvoordelen te benutten in
de handel met andere landen kunnen landen over meer consumptiegoederen beschikken dan
als ze alles zelf produceren.
, Uitleggen dat vrijhandel nodig is om te komen tot een internationale arbeidsverdeling
waarbij alle deelnemende landen profiteren
Dankzij vrijhandel en comparatieve kostenverschillen is internationale handel voor iedereen
voordelig. Door internationale handel ontstaat internationale arbeidsverdeling: landen gaan
zich toeleggen op het produceren van goederen waar ze relatief goed in zijn.
Als beide landen willen profiteren van internationale handel dan moet de afgesproken
ruilverhouding tussen de beide binnenlandse ruilverhouding liggen, want in het bovenstaande
voorbeeld kan Nederland door te ruilen 0,5 bier meer krijgen dan ze zelf maken en Duitsland
bespaart door het ruilen 0,5 bier. Het perfecte is dus dat de ruilverhouding tussen de 2 en de 3
ligt.
Beschrijven welke oorzaken er zijn voor het ontstaan van comparatieve
kostenvoordelen
Oorzaken van comparatieve kostenverschillen
(1) Arbeid
In landen met een relatief grote bevolking is de prijs van arbeid lager dan die in andere landen.
Landen met lage lonen kunnen een comparatief kostenvoordeel behalen bij arbeidsintensieve
productie. Daarnaast is de hoogte van de arbeidsproductiviteit van belang.
Arbeidsproductiviteit = Geeft aan hoe hoog de productie per werknemer is in een bepaalde
periode, wordt bepaald door het menselijk kapitaal.
Hogere arbeidsproductiviteit → Lagere loonkosten per product → Betere
internationale concurrentiepositie → Ontstaan comparatief kostenvoordeel
Formules met arbeidsproductiviteit:
(1) Loonkosten per product = Loonkosten per werknemer / arbeidsproductiviteit
(2) Loonkosten per product = Loonkosten per uur / arbeidsproductiviteit
(2) Kapitaal
Onder kapitaal rekenen we de natuurlijke hulpbronnen en de aanwezige
kapitaalgoederenvoorraad. Traditionele industrielanden hebben comparatieve kostenvoordelen
bij kapitaalintensieve productie.
Bij kapitaalintensieve productie spelen schaalvoordelen een rol, hiervan is sprake als bij
uitbreiding van de productie de kostprijs daalt. Deze kosten kunnen dan over meer afzet
verdeeld worden. Meestal is er ook sprake van verzonken kosten, kosten die als ze eenmaal
gemaakt zijn niet meer kunnen worden terugverdiend, als de activiteit wordt gestaakt.
(3) Totale factorproductiviteit
De totale factorproductiviteit geeft weer hoe productief de productiefactor arbeid en kapitaal
in het productieproces kunnen worden ingezet. Hoe hoger de totale factorproductiviteit, hoe
productiever de productiefactoren worden ingezet.
Hogere totale factorproductiviteit staat in verband met een hoogopgeleide beroepsbevolking en
een stabiele overheid, omdat de productiefactoren dan beter aangewend worden.
, Beschrijven welke voor- en nadelen multinationals voor een samenleving met zich
meebrengen
Multinationals
Multinationals zijn grote ondernemingen die in meerdere landen economisch actief zijn met de
productie en verkoop van hun product. Doordat zij wereldwijd opereren kunnen zij produceren in
die landen waar de productiekosten het laagst zijn.
Multinationals betalen vennootschapsbelasting, maar doordat ze wereldwijd actief zijn, kunnen
ze die meestal doorschuiven naar landen waar het tarief op winstbelasting erg laag ligt.
Voordelen multinationals Nadelen multinationals
Consumenten profiteren van lage prijzen Plannen tegenhouden van de overheid
Nieuwe producten voor consumenten Ontwijken vennootschapsbelasting
1.3 Vrijhandel versus protectionisme
Beschrijven van verschillende soorten protectionistische maatregelen
Bij protectionistische maatregelen, maken we onderscheid tussen tarifaire en non-tarifaire
maatregelen. Tarifaire maatregelen hebben direct invloed op de prijs van een product en non-
tarifaire maatregelen hebben geen invloed op de prijs van een product.
Tarifaire maatregelen Non-tarifaire maatregelen
Importheffingen, belasting op geïmporteerde Invoerquotum, maximaal te importeren
goederen. hoeveelheid goederen.
Exportsubsidies, binnenlandse producten Administratieve belemmeringen, eisen
krijgen subsidie. stellen aan geïmporteerde producten, zoals
veiligheidseisen.
Beschrijven van situaties waarbij de voorstanders van vrijhandel protectionistische
maatregelen gedogen
Situaties waarin protectionisme gunstig kan zijn:
- Beschermen van sectoren in het nationaal belang, zo kan de overheid voorkomen dat
bepaalde sectoren worden weggeconcurreerd door het buitenland.
- Beschermen van jonge industrie(infant industry), zonder tijdelijke bescherming zouden
deze industrieën worden weggeconcurreerd door het buitenland
- Voorkomen dat de binnenlandse productie te afhankelijk wordt van buitenlandse
leveranciers, zodat er geen toeleveringsprobleem ontstaat.
- Afdwingen van een bepaalde productiewijze, ter bescherming van mens en milieu, zoals
hogere importtarieven opleggen aan landen die niet duurzaam produceren.
1.1 Globalisering
Het proces waarbij de productie steeds meer over de wereld wordt verspreid, wordt
globalisering genoemd. Dit brengt niet alleen maar voordelen voor iedereen mee.
1.2 Oorzaken van internationale handel
Uitleggen dat comparatieve kostenverschillen ervoor zorgen dat internationale handel
voordelig is voor alle deelnemende landen
Importeren = Het kopen van grondstoffen, goederen en diensten van andere landen.
Exporteren = Het verkopen van grondstoffen, goederen en diensten aan andere landen.
De theorie van de comparatieve kostenverschillen
Volgens de theorie van de comparatieve kostenverschillen neemt de gezamenlijke welvaart
van landen toe als elk land zich specialiseert in die goederen en diensten, waarbij dat land een
comparatief kostenvoordeel heeft.
Berekeningen uitvoeren met comparatieve kostenverschillen en opofferingskosten
Kostenvoordelen:
- Absoluut kostenvoordeel = De productie van dat goed waarbij het land in getallen
gezien een achterstand / voorsprong op heeft.
- Comparatief kostenvoordeel = De productie van dat goed waarbij dat land
verhoudingsgewijs de kleinste achterstand heeft ten opzichte van een ander land.
Een land dat geen enkel absoluut kostenvoordeel heeft, kan dus wel nog een comparatief
kostenvoordeel hebben ten opzichte van anderen.
Arbeidskosten Opofferingkosten
Kaas Bier Kaas Bier
Duitsland 30 10 3 bier ⅓ kaas
Nederland 10 5 2 bier ½ kaas
Toelichting:
(1) Nederland heeft een absoluut voordeel bij beide goederen, want(15 < 10) en (10 < 5).
(2) Nederland heeft een comparatief kostenvoordeel bij kaas, want(3 < 2) en Duitsland
heeft een comparatief kostenvoordeel bij bier, want(0.5 < 0,33)
(3) (Perfecte) Ruilverhouding = (3 + 2) / 2 → 1 kaas = 2,5 bier
(4) Maximale productie van Duitsland = 33,3 kaas en 100 bier
(5) Maximale productie van Nederland = 100 kaas en 200 bier
(6) Nederland gaat ruilen volgens de ruilverhouding:
- 100 kaas = 250 bier, 250 - 200 = 50 bier meer
(7) Duitsland gaat ruilen volgens de ruilverhouding:
- 100 kaas = 250 bier, 300 - 250 = 50 bier winst(bespaarde arbeidstijd)
Als de opofferingskosten van een goed in een land lager zijn dan in andere landen, dan heeft
dat land een comparatief kostenvoordeel. Door comparatieve kostenvoordelen te benutten in
de handel met andere landen kunnen landen over meer consumptiegoederen beschikken dan
als ze alles zelf produceren.
, Uitleggen dat vrijhandel nodig is om te komen tot een internationale arbeidsverdeling
waarbij alle deelnemende landen profiteren
Dankzij vrijhandel en comparatieve kostenverschillen is internationale handel voor iedereen
voordelig. Door internationale handel ontstaat internationale arbeidsverdeling: landen gaan
zich toeleggen op het produceren van goederen waar ze relatief goed in zijn.
Als beide landen willen profiteren van internationale handel dan moet de afgesproken
ruilverhouding tussen de beide binnenlandse ruilverhouding liggen, want in het bovenstaande
voorbeeld kan Nederland door te ruilen 0,5 bier meer krijgen dan ze zelf maken en Duitsland
bespaart door het ruilen 0,5 bier. Het perfecte is dus dat de ruilverhouding tussen de 2 en de 3
ligt.
Beschrijven welke oorzaken er zijn voor het ontstaan van comparatieve
kostenvoordelen
Oorzaken van comparatieve kostenverschillen
(1) Arbeid
In landen met een relatief grote bevolking is de prijs van arbeid lager dan die in andere landen.
Landen met lage lonen kunnen een comparatief kostenvoordeel behalen bij arbeidsintensieve
productie. Daarnaast is de hoogte van de arbeidsproductiviteit van belang.
Arbeidsproductiviteit = Geeft aan hoe hoog de productie per werknemer is in een bepaalde
periode, wordt bepaald door het menselijk kapitaal.
Hogere arbeidsproductiviteit → Lagere loonkosten per product → Betere
internationale concurrentiepositie → Ontstaan comparatief kostenvoordeel
Formules met arbeidsproductiviteit:
(1) Loonkosten per product = Loonkosten per werknemer / arbeidsproductiviteit
(2) Loonkosten per product = Loonkosten per uur / arbeidsproductiviteit
(2) Kapitaal
Onder kapitaal rekenen we de natuurlijke hulpbronnen en de aanwezige
kapitaalgoederenvoorraad. Traditionele industrielanden hebben comparatieve kostenvoordelen
bij kapitaalintensieve productie.
Bij kapitaalintensieve productie spelen schaalvoordelen een rol, hiervan is sprake als bij
uitbreiding van de productie de kostprijs daalt. Deze kosten kunnen dan over meer afzet
verdeeld worden. Meestal is er ook sprake van verzonken kosten, kosten die als ze eenmaal
gemaakt zijn niet meer kunnen worden terugverdiend, als de activiteit wordt gestaakt.
(3) Totale factorproductiviteit
De totale factorproductiviteit geeft weer hoe productief de productiefactor arbeid en kapitaal
in het productieproces kunnen worden ingezet. Hoe hoger de totale factorproductiviteit, hoe
productiever de productiefactoren worden ingezet.
Hogere totale factorproductiviteit staat in verband met een hoogopgeleide beroepsbevolking en
een stabiele overheid, omdat de productiefactoren dan beter aangewend worden.
, Beschrijven welke voor- en nadelen multinationals voor een samenleving met zich
meebrengen
Multinationals
Multinationals zijn grote ondernemingen die in meerdere landen economisch actief zijn met de
productie en verkoop van hun product. Doordat zij wereldwijd opereren kunnen zij produceren in
die landen waar de productiekosten het laagst zijn.
Multinationals betalen vennootschapsbelasting, maar doordat ze wereldwijd actief zijn, kunnen
ze die meestal doorschuiven naar landen waar het tarief op winstbelasting erg laag ligt.
Voordelen multinationals Nadelen multinationals
Consumenten profiteren van lage prijzen Plannen tegenhouden van de overheid
Nieuwe producten voor consumenten Ontwijken vennootschapsbelasting
1.3 Vrijhandel versus protectionisme
Beschrijven van verschillende soorten protectionistische maatregelen
Bij protectionistische maatregelen, maken we onderscheid tussen tarifaire en non-tarifaire
maatregelen. Tarifaire maatregelen hebben direct invloed op de prijs van een product en non-
tarifaire maatregelen hebben geen invloed op de prijs van een product.
Tarifaire maatregelen Non-tarifaire maatregelen
Importheffingen, belasting op geïmporteerde Invoerquotum, maximaal te importeren
goederen. hoeveelheid goederen.
Exportsubsidies, binnenlandse producten Administratieve belemmeringen, eisen
krijgen subsidie. stellen aan geïmporteerde producten, zoals
veiligheidseisen.
Beschrijven van situaties waarbij de voorstanders van vrijhandel protectionistische
maatregelen gedogen
Situaties waarin protectionisme gunstig kan zijn:
- Beschermen van sectoren in het nationaal belang, zo kan de overheid voorkomen dat
bepaalde sectoren worden weggeconcurreerd door het buitenland.
- Beschermen van jonge industrie(infant industry), zonder tijdelijke bescherming zouden
deze industrieën worden weggeconcurreerd door het buitenland
- Voorkomen dat de binnenlandse productie te afhankelijk wordt van buitenlandse
leveranciers, zodat er geen toeleveringsprobleem ontstaat.
- Afdwingen van een bepaalde productiewijze, ter bescherming van mens en milieu, zoals
hogere importtarieven opleggen aan landen die niet duurzaam produceren.
