Samenvatting Marx:
Sociologie van Marx:
Grondlegger van de conflictsociologie. Gebruikt de dialectische methode.
Marx was empiricus met observatietechnieken. Om zijn onderzoek te staven ging hij in Brittanie
daadwerkelijk kijken in fabrieken en hoe het met de arbeiders was gesteld. Op basis hiervan
verrichtte hij onderzoek tbv zijn theorie.
De benadering van Marx wordt gekenmerkt door:
1. historisch materialisme (productieverhoudingen = motor van de geschiedenis)
2. samenleving bestaat uit 2 groepen die tegengestelde belangen hebben
3. bijdrage aan de kennissociologie (materiele belangen van groepen mensen)
4. Macrosociologische orientatie (context van het totale sociale systeem, macroniveau)
Marx werd beinvloed door Hegel
Filosofie Hegel:
→ zeer idealistisch gericht op zuivere reden
→ het geestelijke is de primaire werkelijkheid en het materiele is hiervan afgeleid
Individuele vrijheid en zelfbewustzijn wordt tot stand gebracht door de Geest
De geest
De geest is in subjectieve vorm datgene wat huist in het bewustzijn
In objectieve vorm → is dit aanwezig in cultuurproducten zoals het rechtssysteem
Hegel is van mening dat de Geest de hoogste vorm van zelfbewustzijn is.
These, antithese en synthese:
Door de historische dialectiek te gebruiken kan je productiefasen scheidden.
These → situatie die er is
Antithese → tegenstelling (of strijd tegen de huidige situatie)
Synthese → het hogere plan of het nieuw
,Historisch materialisme Hegel
De wereldgeschiedenis is een noodzakelijk proces op weg naar het ware einddoel. Dit
voortgangsproces wordt ontdekt en beschreven door de filosofie. Elke periode in de
geschiedenis wordt bepaald door de voorafgaande. Hegel vertrekt hieruit van uit de Geest en het
idealistische. Het ware einddoel ligt bij de terugkeer van het Zijn tot zichzelf (het ware
bewustzijn).
, Historisch materialisme Marx
Marx kon zich vinden in het historisch materialisme van Hegel, maar vertrok vanuit het
materialistische (het tastbare, dat wat voelbaar en zichtbaar is)
Het uiteindelijke doel ligt bij het bereiken van het ware communisme, waarin men kan terugkeren
tot hun ware zelf, zich volledig kan ontplooien in het politieke stelsel en waarin men zich kan
bevrijden van elke vorm van vervreemding.
Feuerbach wees de filosofie van Hegel af. Feuerbach was van mening dat het goddelijke, waar
Hegel het reele bestaan in ziet, slechts een illusie was. Het goddelijke ziet Hegel als het hoogste
bewustzijn van de mens. Feuerbach was een voorstander van de realiteit en richt zich op het
hier en nu, want alleen dat is de waarheid.
Feuerbach: het werkelijke subject is de mens, een werkelijk levend en denkend wezen.
Marx en Engels konden zich vinden in het denken van Feuerbach, maar vonden dit begrip nog
niet allesomvattend. Volgens Marx miste er nog praxis.
Praxis → Mens die niet alleen denkt over de maatschappij, maar ook ingrijpt in het
productieproces en de verhoudingen. Hieruit volgt kritiek op Feuerbach en de beroemde 11e
stelling (zie zijn werk de duitse ideologie).
"Filosofen hebben de wereld slechts op verschillende wijzen geinterpreteeerd, maar het komt
erop aan om haar te veranderen."
MAAR WAT IS NU HET HISTORISCH MATERIALISME VAN MARX????
Elke geschiedenis van menselijke samenlevingen wordt bepaald door economische en materiele
omstandigheden.
Dit is kenbaar in de productiewijzen of ook wel mode of production
→ verdeling van arbeid en eigendom staat centraal in elke fase
→ de productiewijze vormt de basis van de maatschappij en moet dus het vertrekpunt zijn van
elke maatschappij analyse
primitieve fase (jagers)
antieke fase (slavernij)
feodale fase (landheren, grondeigenaren, ambacht)
kapitalistische fase
socialistische fase
Sociologie van Marx:
Grondlegger van de conflictsociologie. Gebruikt de dialectische methode.
Marx was empiricus met observatietechnieken. Om zijn onderzoek te staven ging hij in Brittanie
daadwerkelijk kijken in fabrieken en hoe het met de arbeiders was gesteld. Op basis hiervan
verrichtte hij onderzoek tbv zijn theorie.
De benadering van Marx wordt gekenmerkt door:
1. historisch materialisme (productieverhoudingen = motor van de geschiedenis)
2. samenleving bestaat uit 2 groepen die tegengestelde belangen hebben
3. bijdrage aan de kennissociologie (materiele belangen van groepen mensen)
4. Macrosociologische orientatie (context van het totale sociale systeem, macroniveau)
Marx werd beinvloed door Hegel
Filosofie Hegel:
→ zeer idealistisch gericht op zuivere reden
→ het geestelijke is de primaire werkelijkheid en het materiele is hiervan afgeleid
Individuele vrijheid en zelfbewustzijn wordt tot stand gebracht door de Geest
De geest
De geest is in subjectieve vorm datgene wat huist in het bewustzijn
In objectieve vorm → is dit aanwezig in cultuurproducten zoals het rechtssysteem
Hegel is van mening dat de Geest de hoogste vorm van zelfbewustzijn is.
These, antithese en synthese:
Door de historische dialectiek te gebruiken kan je productiefasen scheidden.
These → situatie die er is
Antithese → tegenstelling (of strijd tegen de huidige situatie)
Synthese → het hogere plan of het nieuw
,Historisch materialisme Hegel
De wereldgeschiedenis is een noodzakelijk proces op weg naar het ware einddoel. Dit
voortgangsproces wordt ontdekt en beschreven door de filosofie. Elke periode in de
geschiedenis wordt bepaald door de voorafgaande. Hegel vertrekt hieruit van uit de Geest en het
idealistische. Het ware einddoel ligt bij de terugkeer van het Zijn tot zichzelf (het ware
bewustzijn).
, Historisch materialisme Marx
Marx kon zich vinden in het historisch materialisme van Hegel, maar vertrok vanuit het
materialistische (het tastbare, dat wat voelbaar en zichtbaar is)
Het uiteindelijke doel ligt bij het bereiken van het ware communisme, waarin men kan terugkeren
tot hun ware zelf, zich volledig kan ontplooien in het politieke stelsel en waarin men zich kan
bevrijden van elke vorm van vervreemding.
Feuerbach wees de filosofie van Hegel af. Feuerbach was van mening dat het goddelijke, waar
Hegel het reele bestaan in ziet, slechts een illusie was. Het goddelijke ziet Hegel als het hoogste
bewustzijn van de mens. Feuerbach was een voorstander van de realiteit en richt zich op het
hier en nu, want alleen dat is de waarheid.
Feuerbach: het werkelijke subject is de mens, een werkelijk levend en denkend wezen.
Marx en Engels konden zich vinden in het denken van Feuerbach, maar vonden dit begrip nog
niet allesomvattend. Volgens Marx miste er nog praxis.
Praxis → Mens die niet alleen denkt over de maatschappij, maar ook ingrijpt in het
productieproces en de verhoudingen. Hieruit volgt kritiek op Feuerbach en de beroemde 11e
stelling (zie zijn werk de duitse ideologie).
"Filosofen hebben de wereld slechts op verschillende wijzen geinterpreteeerd, maar het komt
erop aan om haar te veranderen."
MAAR WAT IS NU HET HISTORISCH MATERIALISME VAN MARX????
Elke geschiedenis van menselijke samenlevingen wordt bepaald door economische en materiele
omstandigheden.
Dit is kenbaar in de productiewijzen of ook wel mode of production
→ verdeling van arbeid en eigendom staat centraal in elke fase
→ de productiewijze vormt de basis van de maatschappij en moet dus het vertrekpunt zijn van
elke maatschappij analyse
primitieve fase (jagers)
antieke fase (slavernij)
feodale fase (landheren, grondeigenaren, ambacht)
kapitalistische fase
socialistische fase
