Begrippenlijst Kennislijn college
1 tm 7
College 1: hoofdstuk 0
Definitie psychologie en pedagogiek:
Psychologie= de wetenschap van gedrag en geestelijke processen (denken, voelen)
Pedagogiek= de wetenschap van het opvoeden
7 perspectieven binnen de psychologie:
Psychodynamische perspectief= Freud. Gedrag wordt bepaald door het onbewuste. In
het onbewuste zitten aangeboren driften en verdrongen ervaringen.
Behavioristisch perspectief= Watson. Gedrag van mensen wordt bepaald door
leerprocessen, dus conditionering.
Humanistisch perspectief= Rogers. Mensen willen zich ontplooien en groeien tot
gezonde individuen.
Cognitieve perspectief= Ellis. Manier waarop je denkt veranderen, zodat gedrag
veranderd.
Gestalt perspectief= We nemen geen aparte onderdelen, maar gehelen waar. Gestalt=
een geheel
Systeemperspectief= We functioneren in een context. Sociale en culturele invloeden
hebben meer invloed op ons gedrag dan onze persoonlijkheid. Dus het systeem heeft
meer invloed.
Neurologische perspectief/Biologisch= Gedrag wordt veroorzaakt door onze genen,
hersenen en hormonen, dus de biologie.
Hersenfuncties en de invloed ervan op ons gedrag
College 2: hoofdstuk 3 + 5
Onderscheid tussen primaire en secundaire emoties volgens Frijda:
Primaire emoties= De primaire emoties zijn de ‘pure’ basis emoties die zich vaak
automatisch aan ons opdringen en een universele gezichtsuitdrukking kennen.
Secundaire emoties= De secundaire emoties zijn veel complexer. Ze gaan vaak gepaard
met overtuigingen of gedachten over een situatie: ‘oh jee straks raak ik hem kwijt’, ‘ik
ben niet leuk genoeg’ of ‘wat sneu voor haar, kon ik maar wat doen’. Soms in een
secundaire emotie een mengelmoes van meerdere basisemoties.
Componententheorie volgens Frijda:
Een fysiologische arousal= de lichamelijke sensaties die je voelt
Een cognitieve interpretatie= je overtuigingen en gedachten, dus dat wat je denkt over
de situatie
Subjectieve gevoelens= hoe je het persoonlijk beleeft
Gedragsmatige expressie= welke emotie laat je zien
1
, Tweefactortheorie van emotie= Volgens de tweefactortheorie van emotie van Schachter
en Singer (1962) kunnen verschillende emoties in feite uit dezelfde lichamelijke sensatie
ontstaan, maar zich in de beleving van elkaar onderscheiden door de interpretaties van
de persoon in kwestie
Fysiologische arousal= Lichamelijke prikkel. Zonder die arousal is er geen emotie
waarneembaar. Dat is althans het standpunt van de invloedrijke Amerikaanse
psycholoog en filosoof William James. Emotie ontstaat na een lichamelijk gevoel.
James-Lange theorie= Volgens James kan er dus geen emotie bestaan zonder een
lichamelijk gevoel. We zijn verdrietig omdat we tranen voelen, we zijn bang omdat ons
hart bonst en onze handen trillen. We kunnen de lichamelijke gevoelens dus niet
wegdenken uit de emoties. Een emotie zou bleek en kleurloos zijn zonder die
lichamelijkheid.
Canon-Bard theorie= Niet alleen lichamelijke sensaties spelen een rol bij emoties,
maar vooral overtuigingen en gedachten. Verander je overtuiging, dan zal ook je
emotie veranderen. De gedachte over een situatie brengt een emotie én een lichamelijke
reactie. Het startpunt van de emotie is dus de interpretatie en de overtuiging.
Somatische markers (Damasio)= Neuropsycholoog Antonio Damasio ontdekte dat de
hersenen herinneringen opslaan aan de lichamelijke toestand die met de gebeurtenissen
gepaard gaan. Deze gebeurtenissen worden somatische markers genoemd. Zij zorgen
ervoor dat je hersenen vanuit hun herinnering aan eerdere situaties snel en adequaat
kunnen reageren op nieuwe situaties. Hierdoor nemen je overlevingskansen toe.
Hierdoor kunnen we op een trigger extra gevoelig reageren.
Basisemoties volgens Ekman= Volgens cultureel antropoloog Paul Ekman kunnen de
mensen over de hele wereld in ieder geval 7 emoties herkennen bij anderen aan hun
gezichtsexpressie. Die 7 emoties noemt hij basisemoties:
o Woede
o Afkeer
o Angst
o Geluk
o Verdriet
o Minachting
o Verrassing
GVVMAAW
Emotieregulatie (Hulsbergen)= ‘het herkennen, ervaren en op een constructieve wijze
hanteren van een emotie de aanwezig is.
Zelfdeterminatietheorie (Amerikaanse psychologen Deci en Ryan)= Mensen hebben 3
belangrijke basisbehoeften: de behoefte aan verbondenheid, de behoefte aan
competentie en de behoefte aan autonomie. Vrij vertaald: we willen relaties aangaan en
onderhouden met anderen, we willen voelen dat we iets kunnen en we willen zelf in
vrijheid onze keuzes maken.
2
1 tm 7
College 1: hoofdstuk 0
Definitie psychologie en pedagogiek:
Psychologie= de wetenschap van gedrag en geestelijke processen (denken, voelen)
Pedagogiek= de wetenschap van het opvoeden
7 perspectieven binnen de psychologie:
Psychodynamische perspectief= Freud. Gedrag wordt bepaald door het onbewuste. In
het onbewuste zitten aangeboren driften en verdrongen ervaringen.
Behavioristisch perspectief= Watson. Gedrag van mensen wordt bepaald door
leerprocessen, dus conditionering.
Humanistisch perspectief= Rogers. Mensen willen zich ontplooien en groeien tot
gezonde individuen.
Cognitieve perspectief= Ellis. Manier waarop je denkt veranderen, zodat gedrag
veranderd.
Gestalt perspectief= We nemen geen aparte onderdelen, maar gehelen waar. Gestalt=
een geheel
Systeemperspectief= We functioneren in een context. Sociale en culturele invloeden
hebben meer invloed op ons gedrag dan onze persoonlijkheid. Dus het systeem heeft
meer invloed.
Neurologische perspectief/Biologisch= Gedrag wordt veroorzaakt door onze genen,
hersenen en hormonen, dus de biologie.
Hersenfuncties en de invloed ervan op ons gedrag
College 2: hoofdstuk 3 + 5
Onderscheid tussen primaire en secundaire emoties volgens Frijda:
Primaire emoties= De primaire emoties zijn de ‘pure’ basis emoties die zich vaak
automatisch aan ons opdringen en een universele gezichtsuitdrukking kennen.
Secundaire emoties= De secundaire emoties zijn veel complexer. Ze gaan vaak gepaard
met overtuigingen of gedachten over een situatie: ‘oh jee straks raak ik hem kwijt’, ‘ik
ben niet leuk genoeg’ of ‘wat sneu voor haar, kon ik maar wat doen’. Soms in een
secundaire emotie een mengelmoes van meerdere basisemoties.
Componententheorie volgens Frijda:
Een fysiologische arousal= de lichamelijke sensaties die je voelt
Een cognitieve interpretatie= je overtuigingen en gedachten, dus dat wat je denkt over
de situatie
Subjectieve gevoelens= hoe je het persoonlijk beleeft
Gedragsmatige expressie= welke emotie laat je zien
1
, Tweefactortheorie van emotie= Volgens de tweefactortheorie van emotie van Schachter
en Singer (1962) kunnen verschillende emoties in feite uit dezelfde lichamelijke sensatie
ontstaan, maar zich in de beleving van elkaar onderscheiden door de interpretaties van
de persoon in kwestie
Fysiologische arousal= Lichamelijke prikkel. Zonder die arousal is er geen emotie
waarneembaar. Dat is althans het standpunt van de invloedrijke Amerikaanse
psycholoog en filosoof William James. Emotie ontstaat na een lichamelijk gevoel.
James-Lange theorie= Volgens James kan er dus geen emotie bestaan zonder een
lichamelijk gevoel. We zijn verdrietig omdat we tranen voelen, we zijn bang omdat ons
hart bonst en onze handen trillen. We kunnen de lichamelijke gevoelens dus niet
wegdenken uit de emoties. Een emotie zou bleek en kleurloos zijn zonder die
lichamelijkheid.
Canon-Bard theorie= Niet alleen lichamelijke sensaties spelen een rol bij emoties,
maar vooral overtuigingen en gedachten. Verander je overtuiging, dan zal ook je
emotie veranderen. De gedachte over een situatie brengt een emotie én een lichamelijke
reactie. Het startpunt van de emotie is dus de interpretatie en de overtuiging.
Somatische markers (Damasio)= Neuropsycholoog Antonio Damasio ontdekte dat de
hersenen herinneringen opslaan aan de lichamelijke toestand die met de gebeurtenissen
gepaard gaan. Deze gebeurtenissen worden somatische markers genoemd. Zij zorgen
ervoor dat je hersenen vanuit hun herinnering aan eerdere situaties snel en adequaat
kunnen reageren op nieuwe situaties. Hierdoor nemen je overlevingskansen toe.
Hierdoor kunnen we op een trigger extra gevoelig reageren.
Basisemoties volgens Ekman= Volgens cultureel antropoloog Paul Ekman kunnen de
mensen over de hele wereld in ieder geval 7 emoties herkennen bij anderen aan hun
gezichtsexpressie. Die 7 emoties noemt hij basisemoties:
o Woede
o Afkeer
o Angst
o Geluk
o Verdriet
o Minachting
o Verrassing
GVVMAAW
Emotieregulatie (Hulsbergen)= ‘het herkennen, ervaren en op een constructieve wijze
hanteren van een emotie de aanwezig is.
Zelfdeterminatietheorie (Amerikaanse psychologen Deci en Ryan)= Mensen hebben 3
belangrijke basisbehoeften: de behoefte aan verbondenheid, de behoefte aan
competentie en de behoefte aan autonomie. Vrij vertaald: we willen relaties aangaan en
onderhouden met anderen, we willen voelen dat we iets kunnen en we willen zelf in
vrijheid onze keuzes maken.
2
