RECHT EN ETHIEK
De Basis
3 grote rechtsgebieden
• Privaat recht, Burger vs burger
• Strafrecht, Burger vs overheid met een strafrechtelijk component (moord, doodslag,
diefstal, mishandeling, verduistering, smaad en laster)
Strafrecht eindigt altijd in een vrijspraak als in een boete of wel in een
gevangenisstraf/tbs
• Bestuursrecht, Burger vs overheid zonder die straAen
Rechtsbronnen
Waar halen we dan al die regels weg dan hebben we het over de rechtsbronnen
• (Internationale) verdragen, dan is niet alleen nl maar wereldwijd/Europees
• Wetten, alles wat opgeschreven staat in het wetboek (Nationaal)
• Jurisprudentie, uitspraken van rechters
• Gewoonterecht, staat nergens opgeschreven maar iedereen weet het (handjeklap)
Wetten
1.Grondwet (de basis)
Grondwet (1814) = Nationaal
Verschillen binnen grondwet
1.Klassieke Grondrechten (mensenrechten)
• Bescherming van de burger (tegen de overheid)
• Artikel 1 tm 18 Gw
• Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
2.Sociale Grondrechten
• De overheid moet aan de slag voor de burger
• Artikel 19 tm 23 Gw
Procedureregels
• Bijv. Artikel 82 GW over wetten in formele zin
• Wat heeft de koning dan te maken met de grondwet, hij hoeft geen belasting te betalen
wat geheel Nederland wel moet.
Kan de grondwet dan eigenlijk wel worden aangepast? Het zijn toch van die mega
belangrijke, allesomvattende, menswaardige, super important, met de basisrechten van
de mens?
,Dat kan maar daar is een geheel procedure voor
• Artikel 137 tm 142 GW (procedureregels)
• Wijzigingsvoorstel
• Wetsvoorstel behandeld in TK én EK
• Aangenomen met een Kamermeerderheid Verkiezingen (nieuwe TK)
• Wetsvoorstel behandeld in TK én EK
• Aangenomen met tweederdemeerderheid in BEIDE kamers
Wat zegt dat nu over zo’n zware procedure? Dat zegt dat het lastig is en niet zomaar kan
doen. Dat er nieuwe verkiezingen moeten komen en dat het best grote stappen zijn om
te ondernemen.
Staat nu alles erin?
Bij ons in de nationale grondwet stond bijvoorbeeld niet het recht op een eerlijk proces,
dat je niet zomaar mag worden opgepakt, dat je recht hebt op een advocaat, dat je moet
weten waar je van verwacht wordt, dat je binnen 24/48 uur een rechter moet zien.
Herziening Grondwet in 2022
•Modernisering brief- telefoontelegraafgeheim
•Recht op Eerlijk Proces grondwettelijk vastgelegd (artikel 17 Grondwet)
Bij ons in de nationale grondwet stond bijvoorbeeld niet het recht op een eerlijk proces,
dat je niet zomaar mag worden opgepakt, dat je recht hebt op een advocaat, dat je moet
weten waar je van verwacht wordt, dat je binnen 24/48 uur een rechter moet zien.
• (kennisclip achterhaald/verouderd)
2.Wet in formele zin
• Artikel 82 Grondwet – In de grondwet, waarin staat beschreven hoe het hele proces van
de formele en materiele zin worden gemaakt.
• Is een wet die tot stand komt door de formele wetgever/vormgever. Deze worden
gemaakt door de Regering, Tweede Kamer én Eerste Kamer (plus handtekening koning)
• Bevatten regels waar iedereen zich aan moet houden
• Bevatten ‘uitvoeringsregels’, dat er bepaalde dingen geregeld worden of bepaalde
processen op een bepaalde manier lopen/eruitzien.
• Kunnen uitzondering/beperkingen zijn op Grondwet
Welke uitzondering zijn er dan op de grondwet
(Te herkennen dat er altijd ‘wet’ staat)
• Privaatrecht (civielrecht) – o.a. in het BURGERLIJK WETBOEK & het WETBOEK VAN
BURGERLIJKE RECHTSVORDERING
• Strafrecht – o.a. in het WETBOEK VAN STRAFRECHT & WETBOEK VAN
STRAFVORDERING
• Bestuursrecht – o.a. in de WET ALGEMEEN BESTUURSRECHT
, 3.Wet in materiële zin
• Gemaakt door de ‘lagere’ overheid (gemeente, bijvoorbeeld een ‘gemeentelijke
verordening’)
• Bevatten regels waar iedereen zich aan moet houden (algemeen verbindend)
VB: dat je je fiets maar in bepaalde vakken je fiets mag plaatsen
Gemeente mag dus nooit een regel maken dat jij nooit mag protesteren.
Grondrechten
‘De meest fundamentele rechten die een mens heeft’
• Die zijn dus best wel belangrijk en eigenlijk bestaan die op een bepaalde manier al heel
lang en heeft ook ieder land zijn eigen stelsel van bepalingen van die hun heel erg
belangrijk vinden.
• Grondrechten zijn in de loop der jaren vaak getest, hoe belangrijk vinden we deze nu
eenmaal. Een van de schrijnendste voorbeelden was in de WO II.
“Alle mensenrechten zijn grondrechten maar niet alle grondrechten zijn mensenrechten”
Verschrikkingen WO II leiden tot UVRM
• 1948
• VN
• Vertaald in meer dan 500 talen
• Verklaring
• UVRM = Universele verklaring voor de Rechten van de Mens
• Bron(tekst) voor verdragen
• Bron voor (nieuwe) grondwetteksten
Gehele verhaal
Voordat Hitler aan de macht kwam, in 1937. Was er een theorie vanuit geleerden/artsen die was
onder een mening te hebben, als je een zuiver ras wilt hebben, dus zonder ziektes en aandoeningen
dan moet je zorgen dat je alle ‘foutjes’ in DNA uit die voortplanting filtert. Want als je dat doet heb je
mensen zonder ziektes/aandoeningen en dan heb je het hoogst haalbare.
Zonder oordeel, een theorie. Maar toen kwam Hitler aan de macht en zei “nou daar wil ik wel wat
mee”. Hierdoor startte hij vanuit de politiek een programma op, T4. Hierin waren mensen met een
depressie of geestelijke aandoening in klinieken liet opsluiten en die verplicht steriliseren. Politiek
gezien was dit die uitwerking van die theorie, dit gebeurde rond 1938/1939.
Waardoor er na de oorlog is besloten dat er universele verklaring voor de rechten van mensen moest
komen. Waardoor we als die belangrijke rechten moesten opschrijven in een verklaring, deze is in
meer dan 500 talen vertaald. Dit is dus eigenlijk de bron geweest voor heel veel
verdragen/aanpassingen/bijschrijvingen van grondwet teksten
De Basis
3 grote rechtsgebieden
• Privaat recht, Burger vs burger
• Strafrecht, Burger vs overheid met een strafrechtelijk component (moord, doodslag,
diefstal, mishandeling, verduistering, smaad en laster)
Strafrecht eindigt altijd in een vrijspraak als in een boete of wel in een
gevangenisstraf/tbs
• Bestuursrecht, Burger vs overheid zonder die straAen
Rechtsbronnen
Waar halen we dan al die regels weg dan hebben we het over de rechtsbronnen
• (Internationale) verdragen, dan is niet alleen nl maar wereldwijd/Europees
• Wetten, alles wat opgeschreven staat in het wetboek (Nationaal)
• Jurisprudentie, uitspraken van rechters
• Gewoonterecht, staat nergens opgeschreven maar iedereen weet het (handjeklap)
Wetten
1.Grondwet (de basis)
Grondwet (1814) = Nationaal
Verschillen binnen grondwet
1.Klassieke Grondrechten (mensenrechten)
• Bescherming van de burger (tegen de overheid)
• Artikel 1 tm 18 Gw
• Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
2.Sociale Grondrechten
• De overheid moet aan de slag voor de burger
• Artikel 19 tm 23 Gw
Procedureregels
• Bijv. Artikel 82 GW over wetten in formele zin
• Wat heeft de koning dan te maken met de grondwet, hij hoeft geen belasting te betalen
wat geheel Nederland wel moet.
Kan de grondwet dan eigenlijk wel worden aangepast? Het zijn toch van die mega
belangrijke, allesomvattende, menswaardige, super important, met de basisrechten van
de mens?
,Dat kan maar daar is een geheel procedure voor
• Artikel 137 tm 142 GW (procedureregels)
• Wijzigingsvoorstel
• Wetsvoorstel behandeld in TK én EK
• Aangenomen met een Kamermeerderheid Verkiezingen (nieuwe TK)
• Wetsvoorstel behandeld in TK én EK
• Aangenomen met tweederdemeerderheid in BEIDE kamers
Wat zegt dat nu over zo’n zware procedure? Dat zegt dat het lastig is en niet zomaar kan
doen. Dat er nieuwe verkiezingen moeten komen en dat het best grote stappen zijn om
te ondernemen.
Staat nu alles erin?
Bij ons in de nationale grondwet stond bijvoorbeeld niet het recht op een eerlijk proces,
dat je niet zomaar mag worden opgepakt, dat je recht hebt op een advocaat, dat je moet
weten waar je van verwacht wordt, dat je binnen 24/48 uur een rechter moet zien.
Herziening Grondwet in 2022
•Modernisering brief- telefoontelegraafgeheim
•Recht op Eerlijk Proces grondwettelijk vastgelegd (artikel 17 Grondwet)
Bij ons in de nationale grondwet stond bijvoorbeeld niet het recht op een eerlijk proces,
dat je niet zomaar mag worden opgepakt, dat je recht hebt op een advocaat, dat je moet
weten waar je van verwacht wordt, dat je binnen 24/48 uur een rechter moet zien.
• (kennisclip achterhaald/verouderd)
2.Wet in formele zin
• Artikel 82 Grondwet – In de grondwet, waarin staat beschreven hoe het hele proces van
de formele en materiele zin worden gemaakt.
• Is een wet die tot stand komt door de formele wetgever/vormgever. Deze worden
gemaakt door de Regering, Tweede Kamer én Eerste Kamer (plus handtekening koning)
• Bevatten regels waar iedereen zich aan moet houden
• Bevatten ‘uitvoeringsregels’, dat er bepaalde dingen geregeld worden of bepaalde
processen op een bepaalde manier lopen/eruitzien.
• Kunnen uitzondering/beperkingen zijn op Grondwet
Welke uitzondering zijn er dan op de grondwet
(Te herkennen dat er altijd ‘wet’ staat)
• Privaatrecht (civielrecht) – o.a. in het BURGERLIJK WETBOEK & het WETBOEK VAN
BURGERLIJKE RECHTSVORDERING
• Strafrecht – o.a. in het WETBOEK VAN STRAFRECHT & WETBOEK VAN
STRAFVORDERING
• Bestuursrecht – o.a. in de WET ALGEMEEN BESTUURSRECHT
, 3.Wet in materiële zin
• Gemaakt door de ‘lagere’ overheid (gemeente, bijvoorbeeld een ‘gemeentelijke
verordening’)
• Bevatten regels waar iedereen zich aan moet houden (algemeen verbindend)
VB: dat je je fiets maar in bepaalde vakken je fiets mag plaatsen
Gemeente mag dus nooit een regel maken dat jij nooit mag protesteren.
Grondrechten
‘De meest fundamentele rechten die een mens heeft’
• Die zijn dus best wel belangrijk en eigenlijk bestaan die op een bepaalde manier al heel
lang en heeft ook ieder land zijn eigen stelsel van bepalingen van die hun heel erg
belangrijk vinden.
• Grondrechten zijn in de loop der jaren vaak getest, hoe belangrijk vinden we deze nu
eenmaal. Een van de schrijnendste voorbeelden was in de WO II.
“Alle mensenrechten zijn grondrechten maar niet alle grondrechten zijn mensenrechten”
Verschrikkingen WO II leiden tot UVRM
• 1948
• VN
• Vertaald in meer dan 500 talen
• Verklaring
• UVRM = Universele verklaring voor de Rechten van de Mens
• Bron(tekst) voor verdragen
• Bron voor (nieuwe) grondwetteksten
Gehele verhaal
Voordat Hitler aan de macht kwam, in 1937. Was er een theorie vanuit geleerden/artsen die was
onder een mening te hebben, als je een zuiver ras wilt hebben, dus zonder ziektes en aandoeningen
dan moet je zorgen dat je alle ‘foutjes’ in DNA uit die voortplanting filtert. Want als je dat doet heb je
mensen zonder ziektes/aandoeningen en dan heb je het hoogst haalbare.
Zonder oordeel, een theorie. Maar toen kwam Hitler aan de macht en zei “nou daar wil ik wel wat
mee”. Hierdoor startte hij vanuit de politiek een programma op, T4. Hierin waren mensen met een
depressie of geestelijke aandoening in klinieken liet opsluiten en die verplicht steriliseren. Politiek
gezien was dit die uitwerking van die theorie, dit gebeurde rond 1938/1939.
Waardoor er na de oorlog is besloten dat er universele verklaring voor de rechten van mensen moest
komen. Waardoor we als die belangrijke rechten moesten opschrijven in een verklaring, deze is in
meer dan 500 talen vertaald. Dit is dus eigenlijk de bron geweest voor heel veel
verdragen/aanpassingen/bijschrijvingen van grondwet teksten
