Samenvatting Kennis vak publiek communicatie
Week 1:
De communicatieprofessional H26.1
Een burger is iemand die bij een land hoort. Als organisaties communiceren met gewone mensen (die
geen speciale band hebben met die organisatie, zoals klanten of werknemers), noemen we dat
publiekscommunicatie
De vier actoren zijn de overheid, politiek, Non-Gouvernementele- organisaties (NGO’S) en
ondernemingen.
Overheid:
De overheid is de baas in een bepaald gebied. Ze communiceert veel met burgers. Daarom denken
mensen bij publiekscommunicatie vaak aan overheidscommunicatie. Het belangrijkste doel hiervan is
dat burgers recht hebben op informatie van de overheid. Dit staat in de Grondwet en de WOB (Wet
Openbaarheid van Bestuur). Burgers mogen niet alleen informatie krijgen, maar ook vragen stellen,
meedenken, hun mening geven of klachten indienen. Al die communicatie moet makkelijk en
duidelijk zijn. Verschillende overheidsorganisaties samen vormen de publieke sector.
Politiek:
Politieke partijen proberen invloed te krijgen op wat de overheid doet. Soms lijken ze op NGO’S,
omdat ze ook de maatschappij willen veranderen. De politiek heeft invloed op
overheidscommunicatie, want de partij die aan de macht is, bepaalt vaak hoe de overheid met
burgers communiceert. Politieke discussies gaan dan ook vaak over hoeveel de overheid zich met het
gedrag van burgers mag bemoeien.
Non-Gouvernementele-organisaties (NGO’S):
NGO’S zijn organisaties die zich inzetten voor een maatschappelijk doel, zoals milieu, mensenrechten
of gezondheid. Ze doen dit vaak omdat de overheid het volgens hen niet goed genoeg doet. Bekende
voorbeelden zijn Greenpeace, Amnesty en het Rode Kruis. NGO’S gebruiken verschillende manieren
om hun doel te bereiken, zoals lobbyen, demonstraties, educatie, hulp bieden of onderzoek doen.
Vaak richten ze zich op één duidelijk onderwerp. Veel NGO’S hebben een speciale status (ANBI)
waardoor ze belastingvoordelen krijgen.
Ondernemingen:
Bedrijven horen bij de private sector en worden niet door de overheid betaald. Ze vinden
communicatie met verschillende groepen (stakeholders) steeds belangrijker, niet alleen met
aandeelhouders. Vaak moeten ze communiceren over lastige onderwerpen (issues), zoals kritiek uit
de samenleving. Als ze dat niet goed doen, kan dat het bedrijf schaden. Ze gebruiken daarvoor
verschillende communicatiemiddelen, zoals open brieven (PR), betaalde media en hun eigen kanalen.
De vier lagen van de overheid zijn:
- Gemeente
- Rijksoverheid
- Provincies
- Waterschappen
1
, In de praktijk lopen overheid, politiek, NGO’s
en het bedrijfsleven vaak door elkaar.
Bijvoorbeeld:
- Woningcorporaties en ziekenhuizen
zijn bedrijven, maar voeren publieke
taken uit onder strenge regels van de
overheid.
- Sommige goede doelen (zoals
stichtingen) lijken op publieke
organisaties.
- De overheid kan ook juist
commerciële dingen doen, zoals
investeren in casino’s, spoorwegen of
Schiphol, als dat belangrijk is voor de
maatschappij.
Al deze organisaties gebruiken
publiekscommunicatie om hun doelen te
bereiken. Dat kan gaan over:
- Informatie geven aan burgers
- Nieuw beleid uitleggen
- Belangengroepen raadplegen
- Maatschappelijke discussies starten
Ze gebruiken daarbij ook technieken uit marketing en interne communicatie om mensen te
betrekken. In de rest van het hoofdstuk wordt er uitgelegd:
- Wat de huidige uitdagingen zijn in communicatie met kritische burgers die meer openheid
willen.
- Hoe politieke communicatie invloed heeft op wat het publiek hoort (agendasetting).
- Hoe communicatie verschuift van voorlichting naar dialoog (dus: niet alleen zenden, maar
ook luisteren).
- Praktische methodes om publiekscommunicatie toe te passen.
- Wat een krachtenveldanalyse is (wie zijn de betrokkenen en wat willen ze?).
- Wat een participatieladder is (hoeveel invloed hebben burgers?).
- Wat de RAAK-methode is (een hulpmiddel om communicatie rond beleid goed te plannen).
De WOO staat voor, wet open overheid. Deze wet is van belang voor het functioneren van de
overheid, want het zorgt voor openheid dat niks te verbergen is en dat er transparantie is. Denk aan
de trias politica: wetgevende macht, uitvoerende macht en de rechterlijke macht. Dat zijn de mensen
die de overheid controleren. De overheid heeft macht maar moet dus ook gecontroleerd worden. De
WOO kent ook uitzonderingen zoals de staatsveiligheid. Ook vanwege privacy dus het anonimiseren.
WOB: wet openbaarheid van bestuur
Een voorbeeld van een onbetrouwbare overheid in Nederland is de toeslagen affaire en de
pechgeneratie. Dat studenten geen rente hoefde te betalen over hun leningen en nu wel. Ook de
asielzoekers centrums. Dat er niet met mensen gepraat worden over het plaatsen van de centrums.
En het gasboren in Groningen. De spreidingswet.
2
Week 1:
De communicatieprofessional H26.1
Een burger is iemand die bij een land hoort. Als organisaties communiceren met gewone mensen (die
geen speciale band hebben met die organisatie, zoals klanten of werknemers), noemen we dat
publiekscommunicatie
De vier actoren zijn de overheid, politiek, Non-Gouvernementele- organisaties (NGO’S) en
ondernemingen.
Overheid:
De overheid is de baas in een bepaald gebied. Ze communiceert veel met burgers. Daarom denken
mensen bij publiekscommunicatie vaak aan overheidscommunicatie. Het belangrijkste doel hiervan is
dat burgers recht hebben op informatie van de overheid. Dit staat in de Grondwet en de WOB (Wet
Openbaarheid van Bestuur). Burgers mogen niet alleen informatie krijgen, maar ook vragen stellen,
meedenken, hun mening geven of klachten indienen. Al die communicatie moet makkelijk en
duidelijk zijn. Verschillende overheidsorganisaties samen vormen de publieke sector.
Politiek:
Politieke partijen proberen invloed te krijgen op wat de overheid doet. Soms lijken ze op NGO’S,
omdat ze ook de maatschappij willen veranderen. De politiek heeft invloed op
overheidscommunicatie, want de partij die aan de macht is, bepaalt vaak hoe de overheid met
burgers communiceert. Politieke discussies gaan dan ook vaak over hoeveel de overheid zich met het
gedrag van burgers mag bemoeien.
Non-Gouvernementele-organisaties (NGO’S):
NGO’S zijn organisaties die zich inzetten voor een maatschappelijk doel, zoals milieu, mensenrechten
of gezondheid. Ze doen dit vaak omdat de overheid het volgens hen niet goed genoeg doet. Bekende
voorbeelden zijn Greenpeace, Amnesty en het Rode Kruis. NGO’S gebruiken verschillende manieren
om hun doel te bereiken, zoals lobbyen, demonstraties, educatie, hulp bieden of onderzoek doen.
Vaak richten ze zich op één duidelijk onderwerp. Veel NGO’S hebben een speciale status (ANBI)
waardoor ze belastingvoordelen krijgen.
Ondernemingen:
Bedrijven horen bij de private sector en worden niet door de overheid betaald. Ze vinden
communicatie met verschillende groepen (stakeholders) steeds belangrijker, niet alleen met
aandeelhouders. Vaak moeten ze communiceren over lastige onderwerpen (issues), zoals kritiek uit
de samenleving. Als ze dat niet goed doen, kan dat het bedrijf schaden. Ze gebruiken daarvoor
verschillende communicatiemiddelen, zoals open brieven (PR), betaalde media en hun eigen kanalen.
De vier lagen van de overheid zijn:
- Gemeente
- Rijksoverheid
- Provincies
- Waterschappen
1
, In de praktijk lopen overheid, politiek, NGO’s
en het bedrijfsleven vaak door elkaar.
Bijvoorbeeld:
- Woningcorporaties en ziekenhuizen
zijn bedrijven, maar voeren publieke
taken uit onder strenge regels van de
overheid.
- Sommige goede doelen (zoals
stichtingen) lijken op publieke
organisaties.
- De overheid kan ook juist
commerciële dingen doen, zoals
investeren in casino’s, spoorwegen of
Schiphol, als dat belangrijk is voor de
maatschappij.
Al deze organisaties gebruiken
publiekscommunicatie om hun doelen te
bereiken. Dat kan gaan over:
- Informatie geven aan burgers
- Nieuw beleid uitleggen
- Belangengroepen raadplegen
- Maatschappelijke discussies starten
Ze gebruiken daarbij ook technieken uit marketing en interne communicatie om mensen te
betrekken. In de rest van het hoofdstuk wordt er uitgelegd:
- Wat de huidige uitdagingen zijn in communicatie met kritische burgers die meer openheid
willen.
- Hoe politieke communicatie invloed heeft op wat het publiek hoort (agendasetting).
- Hoe communicatie verschuift van voorlichting naar dialoog (dus: niet alleen zenden, maar
ook luisteren).
- Praktische methodes om publiekscommunicatie toe te passen.
- Wat een krachtenveldanalyse is (wie zijn de betrokkenen en wat willen ze?).
- Wat een participatieladder is (hoeveel invloed hebben burgers?).
- Wat de RAAK-methode is (een hulpmiddel om communicatie rond beleid goed te plannen).
De WOO staat voor, wet open overheid. Deze wet is van belang voor het functioneren van de
overheid, want het zorgt voor openheid dat niks te verbergen is en dat er transparantie is. Denk aan
de trias politica: wetgevende macht, uitvoerende macht en de rechterlijke macht. Dat zijn de mensen
die de overheid controleren. De overheid heeft macht maar moet dus ook gecontroleerd worden. De
WOO kent ook uitzonderingen zoals de staatsveiligheid. Ook vanwege privacy dus het anonimiseren.
WOB: wet openbaarheid van bestuur
Een voorbeeld van een onbetrouwbare overheid in Nederland is de toeslagen affaire en de
pechgeneratie. Dat studenten geen rente hoefde te betalen over hun leningen en nu wel. Ook de
asielzoekers centrums. Dat er niet met mensen gepraat worden over het plaatsen van de centrums.
En het gasboren in Groningen. De spreidingswet.
2
