Lectures Somatoforme Stoornissen PSY4765
Inhoud
Openingscollege 08-01-2020 ..............................................................................................................1
College Theo Bouman – Hypochondrie of health anxiety? .................................................................8
College dr. Marlies den Hollander – Chronische pijn 22-01-2020 ..................................................... 20
College Dr. Bert Lenaert- Chronische vermoeidheid ......................................................................... 38
College BDD – Sandra Mulkens ........................................................................................................ 49
College Conversiestoornis / Functionele Bewegingsstoornissen – M. Tibben .................................. 59
Openingscollege 08-01-2020
Linda Vancleef
Het gaat in dit blok over de wisselwerking tussen psychen en lichaam. Lichamelijke klachten kunnen
op de voorgrond staan maar niet onafhankelijk gezien worden van psychologische kenmerken.
We gaan of de klachten somatisch benaderen als dat niet werkt dan de psychologische hoek
(dualisme), wat daarbij uit het oog verloren wordt is dat het wel steeds één persoon is met
psychologische en somatische klachten.
We gaan focussen op mensen die zich presenteren met:
- Lichamelijke (somatische)klachten
o Bijv. hoofdpijn, rugpijn, vermoeidheid, spijsverteringsstoornissen, neurologische
symptomen (blindheid, verlamming).
- Waarbij lichamelijke verklaring vanuit medische hoek niet aanwezig is, of niet in verhouding
staat met de klachten die gepresenteerd worden (verminderen van dualistische perspectief).
- Wanneer klachten psychologisch excessief lijden aan veroorzaken: excessieve cognitieve,
affectieve en gedragsmatige reacties (ziektegedrag, vermijding) wanneer dat op de
voorgrond staat dan wordt er gedacht aan een meer somatische symptoom stoornis.
Één of meerdere lichamelijke klachten kunnen centraal staan.
Prevalentie
- 50% huisarts bezoeken: medische niet verklaarbare somatische klachten; bij meerderheid
verdwijnen klachten na geruststelling door arts
- Ca. 15%-25%: diagnose passend bij somatische symptoomstoornis
1
, - Exacte prevalenties verschillend per subcategorie stoornis 9 voorbeeld pijnstoornis,
conversiestoornis (waarbij neurologische verschijnselen zijn blindheid of verlamming daar
ligt prevalentie lager).
We houden de DSM-5 aan: Somatische symptoomstoornis en andere gerelateerde stoornis. Als we
het hebben over de somatoforme stoornissen hanteren we de criteria van de DSM-5.
Met het komen van de DSM-5, zijn veel mensen na gaan denken hoe we met de classificatie werken.
Wijzingen en verbeteringen aangebracht. Bij het hoofdstuk somatoforme stoornissen zag men
aanleiding voor een grote verandering. In taak 1 papers, wat was de aanleiding om categorieën te
verwijderen (hypochondrie en BDD), waarom subcategorieën samengevoegd etc. De belangrijkste
2
,aanpassing is dat men in het DSM-5 hoofdstuk de nadruk van medisch onverklaarbare klachten
naar aanwezigheid.
- Het impliceert dat je nooit een somatoforme stoornis zou kunnen diagnosticeren zo lang
als er geen 100% zekerheid bestaat dat er geen medische verklaarbaarheid bestaat.
- Als er wel een afwijking gevonden wordt op fysiek vlak, dat er geen somatoforme stoornis
aanwezig zou kunnen zijn.
- Medische onverklaarbaarheid is eruit gehaald in DSM-5, het kan zo zijn dat op dit moment
gezegd dat er medische niks is wat klachten veroorzaakt, maar het kan ook zijn dat er
medische verklaarbaarheid is maar de klachten niet in overeenstemming zijn met de fysieke
oorzaken die we wel hebben kunnen identificeren. Dan gaan we naar de cognitieve,
gedragsmatige en emotionele reacties op symptomen.
Voor dit blok mogen we de benamingen hierboven gelijk trekken aan somatische
symptoomstoornissen.
3
, Voor elke aandoening bestuderen wat we weten over prognostische, instandhoudende factoren.
Welk verklaringsmodel wordt hier gebruikt om de behandeling te ondersteunen. Over het algemeen
biopsychosociale benadering.
Taak 2 (meer negatieve benadering) en taak 3 (meer positieve benadering, meer vanuit resilience
veerkracht kant): Chronische pijnstoornis is een exemplarisch voorbeeld; meest prevalentie en meest
4
Inhoud
Openingscollege 08-01-2020 ..............................................................................................................1
College Theo Bouman – Hypochondrie of health anxiety? .................................................................8
College dr. Marlies den Hollander – Chronische pijn 22-01-2020 ..................................................... 20
College Dr. Bert Lenaert- Chronische vermoeidheid ......................................................................... 38
College BDD – Sandra Mulkens ........................................................................................................ 49
College Conversiestoornis / Functionele Bewegingsstoornissen – M. Tibben .................................. 59
Openingscollege 08-01-2020
Linda Vancleef
Het gaat in dit blok over de wisselwerking tussen psychen en lichaam. Lichamelijke klachten kunnen
op de voorgrond staan maar niet onafhankelijk gezien worden van psychologische kenmerken.
We gaan of de klachten somatisch benaderen als dat niet werkt dan de psychologische hoek
(dualisme), wat daarbij uit het oog verloren wordt is dat het wel steeds één persoon is met
psychologische en somatische klachten.
We gaan focussen op mensen die zich presenteren met:
- Lichamelijke (somatische)klachten
o Bijv. hoofdpijn, rugpijn, vermoeidheid, spijsverteringsstoornissen, neurologische
symptomen (blindheid, verlamming).
- Waarbij lichamelijke verklaring vanuit medische hoek niet aanwezig is, of niet in verhouding
staat met de klachten die gepresenteerd worden (verminderen van dualistische perspectief).
- Wanneer klachten psychologisch excessief lijden aan veroorzaken: excessieve cognitieve,
affectieve en gedragsmatige reacties (ziektegedrag, vermijding) wanneer dat op de
voorgrond staat dan wordt er gedacht aan een meer somatische symptoom stoornis.
Één of meerdere lichamelijke klachten kunnen centraal staan.
Prevalentie
- 50% huisarts bezoeken: medische niet verklaarbare somatische klachten; bij meerderheid
verdwijnen klachten na geruststelling door arts
- Ca. 15%-25%: diagnose passend bij somatische symptoomstoornis
1
, - Exacte prevalenties verschillend per subcategorie stoornis 9 voorbeeld pijnstoornis,
conversiestoornis (waarbij neurologische verschijnselen zijn blindheid of verlamming daar
ligt prevalentie lager).
We houden de DSM-5 aan: Somatische symptoomstoornis en andere gerelateerde stoornis. Als we
het hebben over de somatoforme stoornissen hanteren we de criteria van de DSM-5.
Met het komen van de DSM-5, zijn veel mensen na gaan denken hoe we met de classificatie werken.
Wijzingen en verbeteringen aangebracht. Bij het hoofdstuk somatoforme stoornissen zag men
aanleiding voor een grote verandering. In taak 1 papers, wat was de aanleiding om categorieën te
verwijderen (hypochondrie en BDD), waarom subcategorieën samengevoegd etc. De belangrijkste
2
,aanpassing is dat men in het DSM-5 hoofdstuk de nadruk van medisch onverklaarbare klachten
naar aanwezigheid.
- Het impliceert dat je nooit een somatoforme stoornis zou kunnen diagnosticeren zo lang
als er geen 100% zekerheid bestaat dat er geen medische verklaarbaarheid bestaat.
- Als er wel een afwijking gevonden wordt op fysiek vlak, dat er geen somatoforme stoornis
aanwezig zou kunnen zijn.
- Medische onverklaarbaarheid is eruit gehaald in DSM-5, het kan zo zijn dat op dit moment
gezegd dat er medische niks is wat klachten veroorzaakt, maar het kan ook zijn dat er
medische verklaarbaarheid is maar de klachten niet in overeenstemming zijn met de fysieke
oorzaken die we wel hebben kunnen identificeren. Dan gaan we naar de cognitieve,
gedragsmatige en emotionele reacties op symptomen.
Voor dit blok mogen we de benamingen hierboven gelijk trekken aan somatische
symptoomstoornissen.
3
, Voor elke aandoening bestuderen wat we weten over prognostische, instandhoudende factoren.
Welk verklaringsmodel wordt hier gebruikt om de behandeling te ondersteunen. Over het algemeen
biopsychosociale benadering.
Taak 2 (meer negatieve benadering) en taak 3 (meer positieve benadering, meer vanuit resilience
veerkracht kant): Chronische pijnstoornis is een exemplarisch voorbeeld; meest prevalentie en meest
4
