Inhoudsopgave
Bestuursprocesrechtcollege woensdag 11 september........................................2
Bestuursprocesrechtcollege woensdag 25 september......................................11
Bestuursprocesrechtcollege woensdag 9 oktober.............................................20
Jurisprudentieoverzicht...................................................................................... 30
, Bestuursprocesrechtcollege woensdag 11 september
1. Primair besluit
2. Bezwaar
3. Besluit op bezwaar (bob)
4. Beroep
5. Hoger beroep -> verschillende hoogste bestuursrechtsrechter
(ABVrS, CRvB, CBb en het gerechtshof)
Primair besluit
Persoon kan in bezwaar gaan
Besluit op bezwaar (secundair besluit) -> het primaire besluit blijft staan
Beroep bij de bestuursrechter van de bevoegde rechtbank (relatieve
competentie)
Beroep wordt ongegrond verklaard
Hoger beroep bij de bestuursrechtspraak van de Raad van State
(verschillende hoogste bestuursrechter)
Regelmatig heeft de rechtspraak van de bestuursrechter grote maatschappelijke
gevolgen en reikt veel verder dan een individuele zaak.
- PAS-arrest ECLI:NL:RVS:2017:1259 en ECLI:NL:RVS:2019:1603
o Programmatische aanpak stikstof
- Kindertoeslagaffaire
o De kinderopvangtoeslagaffaire van individueel onrecht tot systeem
falen
ABRvS maakt geen onderdeel uit van de rechterlijk macht, maar is bevoegd, mits
er geen andere hoogste bestuursrechter bevoegd is. Zij hoeven bijvoorbeeld
geen toga’s te dragen en niet iedere ‘rechter’ is een jurist (bv. een deskundige)
Raad van State
De algemene hoogste bestuursrechter, maar niet de hoogste
bestuursrechter, want er zijn er meer. Raad van State is geen onderdeel
van de rechterlijk macht
Waarom bestuursrechtspraak?
Twee dimensies:
1. Waarom rechtspraak
Onafhankelijke en onpartijdige controle op het bestuur en/of
beslechting van geschillen met het bestuur
De rechtstaat vraagt dit op het gebied van bestuursrecht
Art. 47 Handvest, art. 6 EVRM en art. 17 lid 1 Gw
2. Waarom specifieke rechtspraak
Partijen zijn ongelijk in beginsel
Argument voor: Geschillen zijn zo divers dat ‘algemene’ rechters niet
de vereiste expertise kunnen bieden. Denk aan fiscaal recht,
sociaalzekerheidsrecht etc.
Bestuursrechtelijke geschillen kunnen zo specifiek zijn dat een
gewone rechter daar nooit volledig aan toebedeeld zou kunnen
worden.
, Argument tegen: liever een rechter die dwarsverbanden kan zien,
dan een nauwbindende rechter die teveel gefocust is op een gebied.
Algemene rechtspraak zou een voordeel kunnen zijn ten opzichte
van enkel gespecialiseerde rechtspraak
Wat zegt de Nederlandse Grondwet ingevolge art. 17 lid 1
- De Grondwet kent geen expliciet recht op toegang tot een bestuursrechter
- Het wonderlijke
- Artikel 112 lid 1 Grondwet
o ‘Aan de rechtelijk macht is opgedragen de berechting van geschillen
over burgerlijke rechten en over schuldvorderingen’.
o Schadevergoeding
- Artikel 122 lid 2 Grondwet
o ‘De wet kan de berechting van geschillen die niet uit burgerlijk
rechtsbetrekkingen zijn ontstaan, opdragen hetzij aan de rechterlijke
macht, hetzij aan gerechten die niet tot de rechterlijke macht
behoren. De wet regelt de wijze van behandeling en de gevolgen
van die beslissingen’.
o Bestuursrecht
Guldemond/Noordwijkerhout: de civiele rechter is altijd beschikbaar
Burgerlijke rechter: altijd basis of aanvullende rechter bij zowel civiele als
publiekrechtelijke betrekkingen dan wel geschillen (neemt een centrale positie
in). Ook op het gebied van bestuursrechtspraak, maar er kunnen wel aparte
bestuursrechterss aangesteld worden (bijzondere rechter) -> Guldemond
o De civiele rechter heeft in die tijd een hele brede bevoegdheid voor
zichzelf gemaakt. Vgl. de objectum litisleer
Guldemond/Noordwijkerhout, HR 31-12-1915, NJ 1916, p. 407
De Algemene wet bestuursrecht en het begrip bestuursrechter
Art. 1:4 lid 1 Awb
‘Onder bestuursrechter wordt verstaan: een onafhankelijk, bij de wet
ingesteld orgaan dat met bestuursrechtspraak is belast’.
Art. 1:4 lid 3 Awb
‘Een tot de rechterlijke macht behorend gerecht wordt als
bestuursrechter aangemerkt voor zover hoofdstuk 8 of de Wet
administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften – met uitzonderling
van hoofdstuk VIII – van toepassing of van overeenkomstige toepassing is.
Bestuursrechter binnen de rechterlijk macht (kan je herkennen aan procesrecht
zoals in H8 van de Awb is vastgelegd)
, De wetgever heeft veel vrijheid
- De keuze om wel of geen bestuursrechter in te stellen (dit heeft geen
gevolgen voor de werkzaamheden van de burgerlijke (rest)rechter)
- De keuze om bestuursrechters binnen of buiten de rechterlijke macht in
het stellen
- De keuze om de bestuursrechter een ruime of beperkte bevoegdheid te
geven (bijv. beperkt tot (bepaalde) besluiten of ruimer, bijv. ook bepaalde
feitelijke handelingen bestuur) -> vooral beperkte bevoegdheid >
gekoppeld aan besluit.
Besluiten die je niet kunt aanvechten bij de bestuursrechter:
- Feitelijke handelingen
- Privaatrechtelijke handelingen
Dit zijn namelijk geen besluiten -> hier dient de civiele rechter in te springen
Perspectief wetgever
1. Minder snel besluiten nemen voor het toekennen van voorzieningen -> om
deze reden een voorfase voorafgaan aan een besluit: zogeheten
keukentafel-gesprek. Hier wordt gekeken naar de zorgbehoefte en evt.
andere voorzieningen (familie en vrienden)
Nadeel: minder besluiten = minder rechtsbescherming
2. Weg met vroegere globale besluiten -> geen maatwerk. Geen
bestuursrechtelijk besluit, in strijd met de rechtszekerheid. Bestuursrechter
is dus altijd gebonden aan het besluitbegrip.
Ontwikkeling van de Nederlandse bestuursrechtspraak
- Geen geplande ontwikkeling: samenhang door toevalligheden
- Een woud aan bestuursrechters (maar tegenwoordig gelukkig een stuk
minder dan in het verleden) denk aan beroep tegen examen (nu bij ABRvS)
- Lange tijd een sterke positie voor het administratief beroep (Kroonberoep
tot het Benthem-arrest EHRM 23-10-1985
- Beperkte bestuursrechtelijke rechtsmacht: aanvullende rol burgerlijke
rechter
Loeff en Struyken
- 1905, groot meningsverschil hadden de twee heren
o Struycken was hoogleraar in Amsterdam -> tegenstander van
bestuursrechtspraak -> bestuursrechtspraak is een recept voor
ongeluk. De rechter gaat zich te veel bemoeien met besturen (moet
niet op de stoel van het bestuur gaan zitten)
o Loeff gepromoveerd in Leiden -> groot voorstander van
bestuursrechtspraak -> een rechtsstaat is geen rechtsstaat zonder
bestuursrechtspraak.
o Loeff werd minister van jusitie -> snel invoeren van
bestuursrechtspraak -> ging niet door wetenschappelijk debat/lobby
van Stuycken.
Een rechtsstaat is geen rechtsstaat zonder bestuursrechtspraak.
- Idee over rechtsstaat en bestuur
- Visie op democratische controle
Bestuursprocesrechtcollege woensdag 11 september........................................2
Bestuursprocesrechtcollege woensdag 25 september......................................11
Bestuursprocesrechtcollege woensdag 9 oktober.............................................20
Jurisprudentieoverzicht...................................................................................... 30
, Bestuursprocesrechtcollege woensdag 11 september
1. Primair besluit
2. Bezwaar
3. Besluit op bezwaar (bob)
4. Beroep
5. Hoger beroep -> verschillende hoogste bestuursrechtsrechter
(ABVrS, CRvB, CBb en het gerechtshof)
Primair besluit
Persoon kan in bezwaar gaan
Besluit op bezwaar (secundair besluit) -> het primaire besluit blijft staan
Beroep bij de bestuursrechter van de bevoegde rechtbank (relatieve
competentie)
Beroep wordt ongegrond verklaard
Hoger beroep bij de bestuursrechtspraak van de Raad van State
(verschillende hoogste bestuursrechter)
Regelmatig heeft de rechtspraak van de bestuursrechter grote maatschappelijke
gevolgen en reikt veel verder dan een individuele zaak.
- PAS-arrest ECLI:NL:RVS:2017:1259 en ECLI:NL:RVS:2019:1603
o Programmatische aanpak stikstof
- Kindertoeslagaffaire
o De kinderopvangtoeslagaffaire van individueel onrecht tot systeem
falen
ABRvS maakt geen onderdeel uit van de rechterlijk macht, maar is bevoegd, mits
er geen andere hoogste bestuursrechter bevoegd is. Zij hoeven bijvoorbeeld
geen toga’s te dragen en niet iedere ‘rechter’ is een jurist (bv. een deskundige)
Raad van State
De algemene hoogste bestuursrechter, maar niet de hoogste
bestuursrechter, want er zijn er meer. Raad van State is geen onderdeel
van de rechterlijk macht
Waarom bestuursrechtspraak?
Twee dimensies:
1. Waarom rechtspraak
Onafhankelijke en onpartijdige controle op het bestuur en/of
beslechting van geschillen met het bestuur
De rechtstaat vraagt dit op het gebied van bestuursrecht
Art. 47 Handvest, art. 6 EVRM en art. 17 lid 1 Gw
2. Waarom specifieke rechtspraak
Partijen zijn ongelijk in beginsel
Argument voor: Geschillen zijn zo divers dat ‘algemene’ rechters niet
de vereiste expertise kunnen bieden. Denk aan fiscaal recht,
sociaalzekerheidsrecht etc.
Bestuursrechtelijke geschillen kunnen zo specifiek zijn dat een
gewone rechter daar nooit volledig aan toebedeeld zou kunnen
worden.
, Argument tegen: liever een rechter die dwarsverbanden kan zien,
dan een nauwbindende rechter die teveel gefocust is op een gebied.
Algemene rechtspraak zou een voordeel kunnen zijn ten opzichte
van enkel gespecialiseerde rechtspraak
Wat zegt de Nederlandse Grondwet ingevolge art. 17 lid 1
- De Grondwet kent geen expliciet recht op toegang tot een bestuursrechter
- Het wonderlijke
- Artikel 112 lid 1 Grondwet
o ‘Aan de rechtelijk macht is opgedragen de berechting van geschillen
over burgerlijke rechten en over schuldvorderingen’.
o Schadevergoeding
- Artikel 122 lid 2 Grondwet
o ‘De wet kan de berechting van geschillen die niet uit burgerlijk
rechtsbetrekkingen zijn ontstaan, opdragen hetzij aan de rechterlijke
macht, hetzij aan gerechten die niet tot de rechterlijke macht
behoren. De wet regelt de wijze van behandeling en de gevolgen
van die beslissingen’.
o Bestuursrecht
Guldemond/Noordwijkerhout: de civiele rechter is altijd beschikbaar
Burgerlijke rechter: altijd basis of aanvullende rechter bij zowel civiele als
publiekrechtelijke betrekkingen dan wel geschillen (neemt een centrale positie
in). Ook op het gebied van bestuursrechtspraak, maar er kunnen wel aparte
bestuursrechterss aangesteld worden (bijzondere rechter) -> Guldemond
o De civiele rechter heeft in die tijd een hele brede bevoegdheid voor
zichzelf gemaakt. Vgl. de objectum litisleer
Guldemond/Noordwijkerhout, HR 31-12-1915, NJ 1916, p. 407
De Algemene wet bestuursrecht en het begrip bestuursrechter
Art. 1:4 lid 1 Awb
‘Onder bestuursrechter wordt verstaan: een onafhankelijk, bij de wet
ingesteld orgaan dat met bestuursrechtspraak is belast’.
Art. 1:4 lid 3 Awb
‘Een tot de rechterlijke macht behorend gerecht wordt als
bestuursrechter aangemerkt voor zover hoofdstuk 8 of de Wet
administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften – met uitzonderling
van hoofdstuk VIII – van toepassing of van overeenkomstige toepassing is.
Bestuursrechter binnen de rechterlijk macht (kan je herkennen aan procesrecht
zoals in H8 van de Awb is vastgelegd)
, De wetgever heeft veel vrijheid
- De keuze om wel of geen bestuursrechter in te stellen (dit heeft geen
gevolgen voor de werkzaamheden van de burgerlijke (rest)rechter)
- De keuze om bestuursrechters binnen of buiten de rechterlijke macht in
het stellen
- De keuze om de bestuursrechter een ruime of beperkte bevoegdheid te
geven (bijv. beperkt tot (bepaalde) besluiten of ruimer, bijv. ook bepaalde
feitelijke handelingen bestuur) -> vooral beperkte bevoegdheid >
gekoppeld aan besluit.
Besluiten die je niet kunt aanvechten bij de bestuursrechter:
- Feitelijke handelingen
- Privaatrechtelijke handelingen
Dit zijn namelijk geen besluiten -> hier dient de civiele rechter in te springen
Perspectief wetgever
1. Minder snel besluiten nemen voor het toekennen van voorzieningen -> om
deze reden een voorfase voorafgaan aan een besluit: zogeheten
keukentafel-gesprek. Hier wordt gekeken naar de zorgbehoefte en evt.
andere voorzieningen (familie en vrienden)
Nadeel: minder besluiten = minder rechtsbescherming
2. Weg met vroegere globale besluiten -> geen maatwerk. Geen
bestuursrechtelijk besluit, in strijd met de rechtszekerheid. Bestuursrechter
is dus altijd gebonden aan het besluitbegrip.
Ontwikkeling van de Nederlandse bestuursrechtspraak
- Geen geplande ontwikkeling: samenhang door toevalligheden
- Een woud aan bestuursrechters (maar tegenwoordig gelukkig een stuk
minder dan in het verleden) denk aan beroep tegen examen (nu bij ABRvS)
- Lange tijd een sterke positie voor het administratief beroep (Kroonberoep
tot het Benthem-arrest EHRM 23-10-1985
- Beperkte bestuursrechtelijke rechtsmacht: aanvullende rol burgerlijke
rechter
Loeff en Struyken
- 1905, groot meningsverschil hadden de twee heren
o Struycken was hoogleraar in Amsterdam -> tegenstander van
bestuursrechtspraak -> bestuursrechtspraak is een recept voor
ongeluk. De rechter gaat zich te veel bemoeien met besturen (moet
niet op de stoel van het bestuur gaan zitten)
o Loeff gepromoveerd in Leiden -> groot voorstander van
bestuursrechtspraak -> een rechtsstaat is geen rechtsstaat zonder
bestuursrechtspraak.
o Loeff werd minister van jusitie -> snel invoeren van
bestuursrechtspraak -> ging niet door wetenschappelijk debat/lobby
van Stuycken.
Een rechtsstaat is geen rechtsstaat zonder bestuursrechtspraak.
- Idee over rechtsstaat en bestuur
- Visie op democratische controle
