Module 1: Introductie counseling prenatale
screening
Prenatale screening: het onderzoek naar chromosoomafwijkingen met de NIPT en
het onderzoek naar lichamelijke afwijkingen met het structureel echoscopisch
onderzoek (SEO).
Het doel van prenatale screening is om zwangeren tijdig te informeren over de
eventuele aanwezigheid van een chromosoomafwijking of lichamelijke
afwijkingen bij hun ongeboren kind.
Als counselor begeleid je zwangeren bij het maken van een geïnformeerde
keuze rondom prenatale screening.
Prenatale screening geeft geen zekerheid. Prenatale diagnostiek heeft als doel
om meer zekerheid te geven over aan- of afwezigheid van een aandoening.
Vastgelegd in WGBO: zwangeren moeten in elk stadium van het screeningstraject
een goed geïnformeerde en weloverwogen eigen keuze kunnen maken.
Prenatale screening valt onder de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO).
Uitvoering prenatale screening:
- Verloskundige dient tijdsgrenzen en procesgang van PNS te bewaken,
meestal is verloskundige ook de counselor
, - Counselor moet een kwaliteitsovereenkomst hebben verkregen van het
regionaal centrum voor prenatale screening. Moet voldoen aan landelijke
kwaliteitseisen, gegevens vastleggen en verstrekken aan het regionaal
centrum.
- Echoscopist voert SEO uit.
- Bloedafnameorganisaties (BAO’s) nemen het bloed af voor NIPT.
- NIPT-laboratoria zijn verantwoordelijk voor analyse van NIPT.
Regionale centra voor PNS:
- Contracten en kwaliteitsovereenkomsten met uitvoerende partijen sluiten
in eigen regio.
- Toezicht houden op naleving van de kwaliteitsovereenkomsten en
contracten.
- Gegevens leveren ten behoeve van landelijke monitoring en evaluatie
- Deskundigheidsbevordering stimuleren en organiseren.
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) is eindverantwoordelijk
voor de organisatie en kwaliteit van PNS.
Centrum voor prenatale diagnostiek:
- Zwangere counselen over prenatale diagnostiek
- Zwangeren counselen indien er sprake is van contra-indicatie voor NIPT
- Vervolgonderzoeken uitvoeren
- Zwangeren counselen over keuzemogelijkheden bij afwijkende uitslag van
vervolgonderzoek.
- Sturen van uitslag van vervolgonderzoek naar verloskundige
- Vastleggen van gegevens aan het regionaal centrum ten behoeve van
kwaliteitsborging.
RIVM: besluitnemer in bestuurlijke structuur en als landelijke regisseur:
- Programma in geheel monitoren
- Voorlichtingsmateriaal ontwikkelen
- Kwaliteitseisen betreffende de uitvoering van PNS opstellen en
onderhouden.
- Nationale en internationale ontwikkelingen op terrein van PNS volgen
- Innovaties implementeren
- Landelijke uniformiteit en goede kwaliteit van deskundigheidsbevordering
stimuleren en bewaken.
Bovenstaande samengevat:
Counselors, echoscopisten, bloedafnameorganisaties en laboratoria: zij
zorgen onder andere voor counseling en het uitvoeren van de onderzoeken.
Het RIVM-CvB: zij zorgen als landelijk regisseur voor het bewaken van de
kwaliteit en de uitvoering van het programma Prenatale screening.
Regionale Centra: zij zijn vergunninghouder prenatale screening en toetsen
zorginstellingen en zorgverleners of zij voldoen aan de kwaliteitscriteria. Ook
, faciliteren zij deskundigheidsbevordering en verzamelen zij gegevens voor
landelijke monitoring en evaluatie.
Centrum voor Prenatale Diagnostiek: zij counselen zwangeren over
prenatale diagnostiek en voeren vervolgonderzoek uit na een afwijkende uitslag
bij prenatale screening.
Ministerie van VWS: het ministerie is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit en
de organisatie van prenatale screening en verleent vergunningen aan de
Regionale Centra.
Geïnformeerde keuze:
1. Gebaseerd op relevante en juiste kennis van de zwangere
2. Wordt gemaakt in overeenstemming met haar normen en waarden
3. Wordt in overeenstemming met haar kennis en normen en waarde
uitgevoerd
Kwalitatief goede counseling: Bij kwalitatief goede counseling begin je, als
counselor, in de rol van coach. Je exploreert wat de zwangere weet en wat voor
haar van waarde is ten aanzien van prenatale screening. Je neemt de rol
van medisch deskundige aan op het moment dat de zwangere misvattingen,
eenzijdige informatie en/of kennishiaten blijkt te hebben. Het gaat bij kwalitatief
goede counseling dus echt om counselen op maat. Sluit aan bij de zwangere
die op dat moment tegenover je zit.