Samenvatting H1 en H2
1.1
Geen schriftelijke bronnen:
De periode waarin geen schriftelijke bronnen bestonden = prehistorie. Een
andere naam voor dit tijdvak is de tijd van jagers en boeren, die eindigde rond
3000 v.C. toen in het Midden-Oosten het schrift ontstond. De kennis over de
prehistorie is afhankelijk van Archeologie-> wetenschap die in het verleden
werd bestudeerd aan de hand van ongeschreven bronnen (botresten,
voetafdrukken grotschilderingen etc). Door dit onderzoek weten we redelijk hoe
mensen toen leefden, maar veel minder dan gedacht. Ook over de cultuur is er
weinig bekend doordat er geen geschreven bronnen zijn en over individuele
mens is niks bekend, behalve mummie Otzi daarvan is door de kou zijn lichaam
en kleding bewaard.
De verspreiding van de moderne mens:
6 mil jaar geleden ontstonden mensachtigen die zich onderscheiden van andere
apen doordat ze beter rechtop liepen, hieruit ontstonden 2 mil jaar geleden de
1e mensensoorten die alleen nog maar op 2 benen liepen. -> ze leefden in
groepen, in een samenleving van jagers-verzamelaars. Ze aten vlees en
plantaardig voedsel dat ze bewerkten (sneden/ in stukjes hakten) zodat het beter
te verteren was. 400 000 jaar geleden gingen ze ook vuur gebruiken -> er
ontstonden mensensoorten die hun vlees niet meer rauw aten. Uiteindelijk bleef
1 mensensoort over: de moderne mens, die ontstond 200 000 jaar geleden in
oost-Afrika. Eerste moderne mens leefde in Afrika maar vanaf 50 000 v.C.
verspreide hij zich naar Azië, 40 000 v.C. kwam hij in Europa & Australië, en
tussen 30 000 en 15 000 v.C. naar Amerika. Andere soorten stierven uit, het is
onbekend hoezo de moderne mens (homosapiens) als enige overleefde.
Jagers-verzamelaars:
Tienduizenden jaren leefden alle mensen van jagen en voedsel verzameling.
Jagers-verzamelaars leefden in groepen van 10tallen mensen en waren
nomaden: ze hadden geen vaste woonplaats en trokken rond. Groepen hadden
een basiskamp van waaruit ze op pad gingen en als de bestaansmiddelen dan op
waren vertrokken ze (weinig bezit). Ze hadden alleen grove werktuigen, maar
vanaf 50 000 v.C. maakten ze ingewikkelder werktuigen (hengels, pijl&boog).
Door kleding, tenten en hutten waren ze bestand tegen de kou en daardoor
konden ze zich tijdens de ijstijd door Europa blijven verspreiden.
Rolverdeling mannen en vrouwen:
Mannen Vrouwen
Meer spierkracht -> jacht Zwanger, op de kinderen passen
Verdediging tegen wilde dieren, bij Verzamelen: paddenstoelen, noten,
grote dieren werkte ze samen om in te wortels, bessen en ander plantaardig
sluiten en te doden met bijlen en voedsel
speren
Gedachten en kunst:
Lang geleden gingen jagers-verzamelaars hun gedachten uiten in kunst, bv: 30
000 v.C: vrouwenbeeldjes in Europa, wandschilderingen (dieren) in Frankrijk en
Spanje. De prehistorische kunst laat zien dat de cultuur van jagers-verzamelaars
ingewikkelder werd en men ging denken in symbolen. Ze begrepen dat met een
beeld iets anders kon worden bedoelen dan wat zichtbaar was.
, 1.2
Ontstaan van de landbouw:
9000 v.C. -> mensen merkten dat ze tarwekorrels en vruchten konden uitzaaien
waardoor nieuwe planten opkwamen -> ontdekking landbouw Midden-Oosten.
Mensen gingen voor het eerst voedsel verbouwen en werden boer, het begon
met vijgen, gerst en tarwe (Akkerbouw).
8000 v.C. -> veeteelt ontstond, eerst geiten/schapen daarna varkens en rund.
4000 v.C. -> er werden voor het eerst paarden gehouden
Landbouw werd steeds gevarieerder (erwten, olijven druiven etc). Het ontstaan
van de landbouw was een revolutie (ingrijpende verandering). De
landbouwrevolutie begon in het Midden-Oosten en werd vanwege de vorm de
vruchtbare halvemaan genoemd. Vanuit daar verspreidden migranten
landbouw in Azië, Afrika en Europa.
Rond 6500 v.C. -> landbouw begon in Griekenland en rond 5500 v.C. in NL.
De landbouwrevolutie begon ook in andere gebieden zelfstandig plaats te
vinden: in 7000 v.C. China (rijst & gierst), Midden-Amerika (maïs, pompoen
&avocado), Peru (aardappelen). Later ook in Zuidoost-Azië, delen Afrika &
Noordoost Amerika.
Oorzaken en gevolgen van de landbouwrevolutie:
Oorzaken landbouwrevolutie Gevolgen landbouwrevolutie
Na laatste ijstijd klimaatverandering: zachte Geschikt klimaat voor landbouw: granen etc
natte winters, droge zomers (Midden- konden goed groeien
Oosten)
Boeren ontdekte hoe ze gewassen konden Planten werden gedomesticeerd dus
verbeteren: bij uitzaaien en planten leverde het meer op
selecteerde ze op geschiktste eigenschap
voor consumptie
Dieren waar veel op werd gejaagd waren Leverde veel op, gunstig voor de mens en
verdwenen, midden-oosten werden vee gaf ook nog melk, wol, leer en mest
overgebleven dieren getemd
(gedomesticeerd)
Vanaf 5000 v.C. werden dieren gebruikt voor het land (ossen trokken ploegen
zodat ook zwaar grond kon worden losgewoeld). Door de landbouw konden veel
meer mensen worden gevoed. Door planten dierveredeling en technische
vooruitgang namen de opbrengsten toe en hield de bevolkingsgroei aan.
De landbouwsamenleving:
Door de landbouwrevolutie ontstond een nieuwe samenleving:
landbouwsamenleving (agrarisch). Boeren gingen van rondtrekken naar een
sedentaire leefwijze. Ze woonden in huizen bij hun akkers, weiden en
boomgaarden en gingen in grote groepen bij elkaar leven (dorpen). Elk dorp was
autarkisch (zelfvoorzienend). In de samenleving werd bezit erg belangrijk.
Boeren bezaten: grond, huizen, werktuigen, potten, kruiden, kleding en andere
producten van nijverheid dat er steeds meer kwam.
Bezit werd erfelijk waardoor sommige mensen meer succes en bezit hadden dan
andere. Ook gingen rijkere boeren meer bepalen en werden zij met meer respect
1.1
Geen schriftelijke bronnen:
De periode waarin geen schriftelijke bronnen bestonden = prehistorie. Een
andere naam voor dit tijdvak is de tijd van jagers en boeren, die eindigde rond
3000 v.C. toen in het Midden-Oosten het schrift ontstond. De kennis over de
prehistorie is afhankelijk van Archeologie-> wetenschap die in het verleden
werd bestudeerd aan de hand van ongeschreven bronnen (botresten,
voetafdrukken grotschilderingen etc). Door dit onderzoek weten we redelijk hoe
mensen toen leefden, maar veel minder dan gedacht. Ook over de cultuur is er
weinig bekend doordat er geen geschreven bronnen zijn en over individuele
mens is niks bekend, behalve mummie Otzi daarvan is door de kou zijn lichaam
en kleding bewaard.
De verspreiding van de moderne mens:
6 mil jaar geleden ontstonden mensachtigen die zich onderscheiden van andere
apen doordat ze beter rechtop liepen, hieruit ontstonden 2 mil jaar geleden de
1e mensensoorten die alleen nog maar op 2 benen liepen. -> ze leefden in
groepen, in een samenleving van jagers-verzamelaars. Ze aten vlees en
plantaardig voedsel dat ze bewerkten (sneden/ in stukjes hakten) zodat het beter
te verteren was. 400 000 jaar geleden gingen ze ook vuur gebruiken -> er
ontstonden mensensoorten die hun vlees niet meer rauw aten. Uiteindelijk bleef
1 mensensoort over: de moderne mens, die ontstond 200 000 jaar geleden in
oost-Afrika. Eerste moderne mens leefde in Afrika maar vanaf 50 000 v.C.
verspreide hij zich naar Azië, 40 000 v.C. kwam hij in Europa & Australië, en
tussen 30 000 en 15 000 v.C. naar Amerika. Andere soorten stierven uit, het is
onbekend hoezo de moderne mens (homosapiens) als enige overleefde.
Jagers-verzamelaars:
Tienduizenden jaren leefden alle mensen van jagen en voedsel verzameling.
Jagers-verzamelaars leefden in groepen van 10tallen mensen en waren
nomaden: ze hadden geen vaste woonplaats en trokken rond. Groepen hadden
een basiskamp van waaruit ze op pad gingen en als de bestaansmiddelen dan op
waren vertrokken ze (weinig bezit). Ze hadden alleen grove werktuigen, maar
vanaf 50 000 v.C. maakten ze ingewikkelder werktuigen (hengels, pijl&boog).
Door kleding, tenten en hutten waren ze bestand tegen de kou en daardoor
konden ze zich tijdens de ijstijd door Europa blijven verspreiden.
Rolverdeling mannen en vrouwen:
Mannen Vrouwen
Meer spierkracht -> jacht Zwanger, op de kinderen passen
Verdediging tegen wilde dieren, bij Verzamelen: paddenstoelen, noten,
grote dieren werkte ze samen om in te wortels, bessen en ander plantaardig
sluiten en te doden met bijlen en voedsel
speren
Gedachten en kunst:
Lang geleden gingen jagers-verzamelaars hun gedachten uiten in kunst, bv: 30
000 v.C: vrouwenbeeldjes in Europa, wandschilderingen (dieren) in Frankrijk en
Spanje. De prehistorische kunst laat zien dat de cultuur van jagers-verzamelaars
ingewikkelder werd en men ging denken in symbolen. Ze begrepen dat met een
beeld iets anders kon worden bedoelen dan wat zichtbaar was.
, 1.2
Ontstaan van de landbouw:
9000 v.C. -> mensen merkten dat ze tarwekorrels en vruchten konden uitzaaien
waardoor nieuwe planten opkwamen -> ontdekking landbouw Midden-Oosten.
Mensen gingen voor het eerst voedsel verbouwen en werden boer, het begon
met vijgen, gerst en tarwe (Akkerbouw).
8000 v.C. -> veeteelt ontstond, eerst geiten/schapen daarna varkens en rund.
4000 v.C. -> er werden voor het eerst paarden gehouden
Landbouw werd steeds gevarieerder (erwten, olijven druiven etc). Het ontstaan
van de landbouw was een revolutie (ingrijpende verandering). De
landbouwrevolutie begon in het Midden-Oosten en werd vanwege de vorm de
vruchtbare halvemaan genoemd. Vanuit daar verspreidden migranten
landbouw in Azië, Afrika en Europa.
Rond 6500 v.C. -> landbouw begon in Griekenland en rond 5500 v.C. in NL.
De landbouwrevolutie begon ook in andere gebieden zelfstandig plaats te
vinden: in 7000 v.C. China (rijst & gierst), Midden-Amerika (maïs, pompoen
&avocado), Peru (aardappelen). Later ook in Zuidoost-Azië, delen Afrika &
Noordoost Amerika.
Oorzaken en gevolgen van de landbouwrevolutie:
Oorzaken landbouwrevolutie Gevolgen landbouwrevolutie
Na laatste ijstijd klimaatverandering: zachte Geschikt klimaat voor landbouw: granen etc
natte winters, droge zomers (Midden- konden goed groeien
Oosten)
Boeren ontdekte hoe ze gewassen konden Planten werden gedomesticeerd dus
verbeteren: bij uitzaaien en planten leverde het meer op
selecteerde ze op geschiktste eigenschap
voor consumptie
Dieren waar veel op werd gejaagd waren Leverde veel op, gunstig voor de mens en
verdwenen, midden-oosten werden vee gaf ook nog melk, wol, leer en mest
overgebleven dieren getemd
(gedomesticeerd)
Vanaf 5000 v.C. werden dieren gebruikt voor het land (ossen trokken ploegen
zodat ook zwaar grond kon worden losgewoeld). Door de landbouw konden veel
meer mensen worden gevoed. Door planten dierveredeling en technische
vooruitgang namen de opbrengsten toe en hield de bevolkingsgroei aan.
De landbouwsamenleving:
Door de landbouwrevolutie ontstond een nieuwe samenleving:
landbouwsamenleving (agrarisch). Boeren gingen van rondtrekken naar een
sedentaire leefwijze. Ze woonden in huizen bij hun akkers, weiden en
boomgaarden en gingen in grote groepen bij elkaar leven (dorpen). Elk dorp was
autarkisch (zelfvoorzienend). In de samenleving werd bezit erg belangrijk.
Boeren bezaten: grond, huizen, werktuigen, potten, kruiden, kleding en andere
producten van nijverheid dat er steeds meer kwam.
Bezit werd erfelijk waardoor sommige mensen meer succes en bezit hadden dan
andere. Ook gingen rijkere boeren meer bepalen en werden zij met meer respect
