Tentamen halen? Koop deze samenvatting!

Week 1

Methodologie
➔ Een systematische manier van kennisvergaring -> Een bepaalde manier waarop je
onderzoek verricht.
➔ Het is belangrijk bij het schrijven van een scriptie, maar ook voor het lezen van
juridische stukken, rapporteren etc.
➔ De keuze voor je methode structureert je betoog, dus je keuze is bepalend voor het
verhaal dat je wil gaan vertellen.
◆ Juristen gebruiken literatuuronderzoek en rechtsbronnenonderzoek ->
jurisprudentie/ wet.

Systematisch
● Belangrijk bij een literatuur- en jurisprudentieonderzoek dat je het bronnengebruik
kunt verantwoorden: je mag geen belangrijke bronnen missen.
● Er moet altijd worden uitgelegd hoe het onderzoek is aangepakt en je moet uitleggen
over welke periode je hebt gekeken en waarom je voor deze periode hebt gekozen.
Het moet worden uitgelegd en gerechtvaardigd.
● Wees daarbij transparant.

Functies rechtswetenschappelijk onderzoek Stolker
I. Handhaven van de orde;
II. Beslechten van geschillen;
III. Ordenen van de maatschappij.

(Discipline 1) Rechtsvergelijking
➔ Het vergelijken van twee rechtssystemen.
● Rechtsvergelijking kan op verschillende manieren worden gedaan: er kan worden
gekeken naar de doelen of sectoren. Denk na op welk punt je wil gaan vergelijken.
○ Functionele methode
■ Hoe doet het ene land bepaalde dingen regelen (bijv.) ter vergelijking
met een ander land?

(Discipline 2) Juridisch-dogmatisch onderzoek
➔ Deze benadering beoogt een systematische beschrijving en ordening van
beginselen, regels en begrippen op een nader gedefinieerd rechtsgebied of leerstuk
met het oog op het oplossen van onduidelijkheden en leemten in het bestaande
recht.
● Waarom is dit type onderzoek niet repliceerbaar?
○ Interpretatie/argumentatie staat centraal bij juridisch-dogmatisch onderzoek.
Het materiaal van het recht laat soms meerdere interpretaties toe en dat
maakt dat rechtswetenschappers in hun analyses van het recht soms
diametraal tegenovergestelde conclusies trekken. Van Gestel legt uit dat
ondanks dat je de eis van repliceerbaarheid niet kunt stellen, er wel degelijk
kwaliteitsmaatstaven zijn die je kunt stellen. Hetzelfde onderzoek volgens
dezelfde methode, kan alsnog een andere uitkomst geven. Dan is het dus
niet repliceerbaar, wat wel een eis is van natuurwetenschappelijk onderzoek.



1

, ● Het versterken van dit type onderzoek is bevorderlijk voor het onderwijs,
rechtspraktijk en het helpt rechters om het recht beter te leren kennen en
systematiseren.

(Discipline 3) Juridisch-empirisch onderzoek
● Aanpak -> Kijk naar de effectiviteit van de regeling, zoals de doelen van de wetgever
en of de doelen haalbaar zijn binnen het gehanteerde systeem.
● Conditionering is het leggen van de nadruk op straffen en belonen. Hierbij is het
van belang dat de straf niet veel later volgt dan het gedeelte waar de straf over gaat.
○ Kijk naar de mensen zelf, en in hoeverre er iets van een
spanningsverhouding is met aan de ene kant het idee van het individu als
zelfstandig rechtssubject en aan de andere kant het idee dat we mensen
conditioneren (-> aanspreken op hun verantwoordelijkheid).

(Discipline 4) Rechtstheoretisch/ normatief
● Gericht op de fundamentele vraagstukken van het recht, zoals rechtvaardigheid,
democratie en de rechtsstaat, en vaak een filosofische benadering hanteren.
● Hoe meer je naar de massale normatieve ideeën achter het recht gaat kijken, hoe
meer rechtstheoretisch het wordt.




Rechtswetenschappelijk onderzoek (5 vereisten)
I. Originele, relevante en ingebedde onderzoeksvraag;
➢ Voegt het iets toe aan de bestaande kennis?
II. Bijdrage aan de theorievorming;
➢ Gaat het om een juridisch vraagstuk? Is het een praktisch probleem binnen
de maatschappij? Voegt het iets toe aan het wetenschappelijk debat?
III. Uitgewerkte methode met aandacht voor zorgvuldig bronnenonderzoek;
➢ Is het helder geformuleerd en afgebakend?
➢ Rechtsbronnen - beschouwingen over primaire bronnen,
rechtswetenschappelijke bronnen;


2

, IV. Daadwerkelijke en zorgvuldige beantwoording van de vraag;
➢ Vraag stellen en beantwoorden
V. Verantwoordingsbeginsel;
➢ Alles wat je doet, moet je verantwoorden. Denk aan methoden onderzoek,
bronnen, argumenten etc.
Wat wordt verstaan onder wetenschappelijke integriteit?
● Een schrijver moet zich houden aan onder andere de wetenschappelijke
integriteitsnormen. Deze zijn gecodificeerd. Het gaat om eerlijkheid,
zorgvuldigheid en betrouwbaarheid, transparantie, onafhankelijkheid en
onpartijdigheid, verantwoordelijkheid en respect. Deze laatstgenoemde normen
moeten worden nagestreefd, en dat is de wetenschappelijke integriteit. De
wetenschapper blijft onafhankelijk.

Handelingsdoelen van een onderzoeksvraag
I. Beschrijven -> Beschrijven van een onderzoekseenheid. Het kan geldend recht zijn,
maar ook de werking daarvan.
II. Definiëren -> Hier staat de vraag centraal wat de plaats in het groter geheel is van
een nieuwe uitspraak of regel dan wel van een nieuw fenomeen of concept.
III. Verklaren -> Het verklaren van bepaalde juridische verschijnselen, vragen als
waarom, waardoor, hoe komt dat, wat is de reden daarvoor staan in dit type
onderzoek centraal.
IV. Voorspellen -> Het doen van voorspellingen, bijvoorbeeld over toekomstig recht of de
gevolgen daarvan.
V. Vergelijken -> Vergelijkend onderzoek gaat op zoek naar overeenkomsten of
verschillen, voorbeeld is rechtsvergelijking.
★ Interne rechtsvergelijking -> Dan wordt er over de grenzen van het ‘’eigen’’
rechtsgebied heen gekeken en aansluiting gezocht bij andere deelterreinen
van het recht.
★ Externe rechtsvergelijking -> Rechtsvergelijking met onderdelen van het
recht van een ander land.
VI. Evalueren -> In dit type onderzoek gaat het om beoordelen, waarderen en mogelijk
om het doen van aanbevelingen.
VII. Ontwerpen -> Naast het constateren, wordt al snel een concrete suggestie gedaan
over hoe het recht zou moeten worden veranderd.




3