Paragraaf 1.1: Het leven van jager-verzamelaars
Van welke aspecten v.d. prehistorie weten we veel/weinig
en hoe komt dat?
Er is meer bekend over hoe mensen leefden, door de archeologie. Er is
minder bekend over wat ze dachten, omdat er geen schriftelijke bronnen
zijn uit de prehistorie.
Wat zijn kenmerken v.d. samenleving van de jager-
verzamelaars?
Beschrijf a.d.h.v.d. rolverdeling (a), groepsgrootte (b),
verblijfplaats en woningsoort (c), hun bezittingen (d) en hun
werktuigen (e).
a. Mannen hielden zich bezig met de jacht, de verdediging tegen wilde
dieren en strijd tegen andere mensen. Vrouwen zorgden voor de kinderen
en verzamelden plantaardig voedsel.
b. Ze leefden in groepen van enkele tientallen mensen.
c. Nomaden hadden geen vaste woonplaats, ze zwierven rond om voedsel
te vinden.
d. Weinig bezit, omdat ze rondtrekken en alles mee moeten kunnen
nemen.
e. Eerst waren er alleen grove werktuigen, zoals stenen bijlen zonder
steel. Vanaf 50.000 v.C. waren er ingewikkelde werktuigen; bijvoorbeeld
om te vissen, maakten ze touw van plantenvezels en weerhaakjes van
been. Ook maakten ze pijlen en bogen.
Wanneer ontstond kunst i.d. prehistorie?
Vanaf 30.000 v.C. brachten jagers-verzamelaars hun gedachten tot uiting
in kunst.
Wat zijn verschillende kunstuitingen v.d. prehistorie?
In Europa maakten ze vrouwenbeeldjes, zodat de oogst en jacht
vruchtbaarder zou zijn. In grotten in Zuid-Frankrijk en Spanje maakten ze
wandschilderingen. In Frankrijk is een tekening met een Tovenaar, dit is
een god die moest helpen bij de jacht.
Wat zegt het feit dat er i.d. prehistorie kunst wat over de
jagers-verzamelaars?
De cultuur werd ingewikkelder en mensen gingen denken in symbolen.
Paragraaf 1.2: De opkomst van de landbouw
Wanneer, waar en waarom ontstond (daar) landbouw en
veeteelt?
Mensen gingen omstreeks 9000 v.C. voedsel verbouwen (akkerbouw) en
begonnen omstreeks 8000 v.C. met veeteelt. Vanuit het Midden Oosten
verspreidden migranten landbouw in Azië, Afrika en Europa (± 5500 v.C.,
in Zuid-Limburg).
Landbouw ontstond omdat het klimaat in het Midden-Oosten veranderde.
Granen en peulvruchten groeiden goed in dit milieu. De verspreiding van
de landbouw werd niet bemoeilijkt door woestijnen, bergen en
seizoenverschillen.
, Veeteelt ontstond doordat wilde planten en dieren werden getemd of
gedomesticeerd.
Waarom wordt de landbouwrevolutie een ‘revolutie’ genoemd?
Het was door zijn maatschappelijke gevolgen de meest fundamentele
verandering in het menselijk bestaan; mensen gingen anders leven,
doordat ze op een vaste woonplaats bleven en gewassen gingen
verbouwen.
Wat zijn oorzaken en gevolgen v.h. ontstaan van
landbouw?
Oorzaken: het klimaat veranderde en ze temden dieren.
Gevolgen: er ontstond een landbouwsamenleving; mensen leefden in
dorpen v.d. landbouw. Ze leefden op een sedentaire leefwijze (leven op
een vaste woonplaats).
Bezit werd voor boeren belangrijk: grond, huizen, kleding en andere
producten van nijverheid (producten maken).
Sociale ongelijkheid groeide, omdat sommigen meer bezit hadden, dus
meer macht.
Wat zijn kenmerken van landbouwsamenlevingen? (a.d.h.v.d.
(a) verblijfplaats (b)
groepsgrootte, (c) productie van levensmiddelen en (d)
bezittingen van mensen)
a. Sedentaire leefwijze; permanent wonen in huizen.
b. Groepen werden groter (in dorpen).
c. Elk dorp was zelfvoorzienend (autarkisch); ze maakten zelf producten
van nijverheid.
d. Boeren kregen meer bezit.
Hoe leidde het ontstaan van landbouw tot sociale
verschillen en conflicten?
Sommige boeren lieten mensen voor zich werken, of maakten mensen tot
slaaf. Verschil in bezit leidde ook tot gewelddadige conflicten. Sociale
ongelijkheid groeide, omdat sommigen meer bezit hadden; dus meer
macht.
Waaruit blijkt dat er sociale verschillen waren i.d.
prehistorie?
Graven van belangrijke families (hunebedden) waren monumenten
waarmee nabestaanden hun voorouders vereerden. Anderen hadden dit
niet.
Wat zijn kenmerken van natuurgodsdiensten?
Om de goden gunstig te stemmen, werden rituelen uitgevoerd. En de
godsverschijningen vielen vaak samen met natuurverschijnselen.
Paragraaf 1.3: De eerste steden
Wanneer en waar ontstonden de eerste steden?
De eerste steden ontstonden in Irak bij de Eufraat en de Tigris tussen
4000 en 2000 v.C.
Hoe konden steden/landbouw-stedelijke samenlevingen
ontstaan?
Van welke aspecten v.d. prehistorie weten we veel/weinig
en hoe komt dat?
Er is meer bekend over hoe mensen leefden, door de archeologie. Er is
minder bekend over wat ze dachten, omdat er geen schriftelijke bronnen
zijn uit de prehistorie.
Wat zijn kenmerken v.d. samenleving van de jager-
verzamelaars?
Beschrijf a.d.h.v.d. rolverdeling (a), groepsgrootte (b),
verblijfplaats en woningsoort (c), hun bezittingen (d) en hun
werktuigen (e).
a. Mannen hielden zich bezig met de jacht, de verdediging tegen wilde
dieren en strijd tegen andere mensen. Vrouwen zorgden voor de kinderen
en verzamelden plantaardig voedsel.
b. Ze leefden in groepen van enkele tientallen mensen.
c. Nomaden hadden geen vaste woonplaats, ze zwierven rond om voedsel
te vinden.
d. Weinig bezit, omdat ze rondtrekken en alles mee moeten kunnen
nemen.
e. Eerst waren er alleen grove werktuigen, zoals stenen bijlen zonder
steel. Vanaf 50.000 v.C. waren er ingewikkelde werktuigen; bijvoorbeeld
om te vissen, maakten ze touw van plantenvezels en weerhaakjes van
been. Ook maakten ze pijlen en bogen.
Wanneer ontstond kunst i.d. prehistorie?
Vanaf 30.000 v.C. brachten jagers-verzamelaars hun gedachten tot uiting
in kunst.
Wat zijn verschillende kunstuitingen v.d. prehistorie?
In Europa maakten ze vrouwenbeeldjes, zodat de oogst en jacht
vruchtbaarder zou zijn. In grotten in Zuid-Frankrijk en Spanje maakten ze
wandschilderingen. In Frankrijk is een tekening met een Tovenaar, dit is
een god die moest helpen bij de jacht.
Wat zegt het feit dat er i.d. prehistorie kunst wat over de
jagers-verzamelaars?
De cultuur werd ingewikkelder en mensen gingen denken in symbolen.
Paragraaf 1.2: De opkomst van de landbouw
Wanneer, waar en waarom ontstond (daar) landbouw en
veeteelt?
Mensen gingen omstreeks 9000 v.C. voedsel verbouwen (akkerbouw) en
begonnen omstreeks 8000 v.C. met veeteelt. Vanuit het Midden Oosten
verspreidden migranten landbouw in Azië, Afrika en Europa (± 5500 v.C.,
in Zuid-Limburg).
Landbouw ontstond omdat het klimaat in het Midden-Oosten veranderde.
Granen en peulvruchten groeiden goed in dit milieu. De verspreiding van
de landbouw werd niet bemoeilijkt door woestijnen, bergen en
seizoenverschillen.
, Veeteelt ontstond doordat wilde planten en dieren werden getemd of
gedomesticeerd.
Waarom wordt de landbouwrevolutie een ‘revolutie’ genoemd?
Het was door zijn maatschappelijke gevolgen de meest fundamentele
verandering in het menselijk bestaan; mensen gingen anders leven,
doordat ze op een vaste woonplaats bleven en gewassen gingen
verbouwen.
Wat zijn oorzaken en gevolgen v.h. ontstaan van
landbouw?
Oorzaken: het klimaat veranderde en ze temden dieren.
Gevolgen: er ontstond een landbouwsamenleving; mensen leefden in
dorpen v.d. landbouw. Ze leefden op een sedentaire leefwijze (leven op
een vaste woonplaats).
Bezit werd voor boeren belangrijk: grond, huizen, kleding en andere
producten van nijverheid (producten maken).
Sociale ongelijkheid groeide, omdat sommigen meer bezit hadden, dus
meer macht.
Wat zijn kenmerken van landbouwsamenlevingen? (a.d.h.v.d.
(a) verblijfplaats (b)
groepsgrootte, (c) productie van levensmiddelen en (d)
bezittingen van mensen)
a. Sedentaire leefwijze; permanent wonen in huizen.
b. Groepen werden groter (in dorpen).
c. Elk dorp was zelfvoorzienend (autarkisch); ze maakten zelf producten
van nijverheid.
d. Boeren kregen meer bezit.
Hoe leidde het ontstaan van landbouw tot sociale
verschillen en conflicten?
Sommige boeren lieten mensen voor zich werken, of maakten mensen tot
slaaf. Verschil in bezit leidde ook tot gewelddadige conflicten. Sociale
ongelijkheid groeide, omdat sommigen meer bezit hadden; dus meer
macht.
Waaruit blijkt dat er sociale verschillen waren i.d.
prehistorie?
Graven van belangrijke families (hunebedden) waren monumenten
waarmee nabestaanden hun voorouders vereerden. Anderen hadden dit
niet.
Wat zijn kenmerken van natuurgodsdiensten?
Om de goden gunstig te stemmen, werden rituelen uitgevoerd. En de
godsverschijningen vielen vaak samen met natuurverschijnselen.
Paragraaf 1.3: De eerste steden
Wanneer en waar ontstonden de eerste steden?
De eerste steden ontstonden in Irak bij de Eufraat en de Tigris tussen
4000 en 2000 v.C.
Hoe konden steden/landbouw-stedelijke samenlevingen
ontstaan?
