Samenvatting Uitgewerkte leerdoelen maatschappijleer hoofdstuk 3 en 4 VWO-4

Maatschappijleer Hoofdstuk 3 en 4
‘Verschil en verdraagzaamheid’
 Wat wordt uitgedrukt met de begrippen poldermodel en
pacificatiedemocratie?
Het poldermodel en het pacificatiedemocratie geven aan dat het in een land
vooral gaat om compromissen sluiten en veel overleggen. Het poldermodel is
samenwerken via overleg en compromissen, het pacificatiemodel lost politieke
conflicten op met compromissen.
 Waaruit blijkt dat sinds 2000 politieke en sociale tegenstellingen
zijn verscherpt?
Globalisering; buitenland word binnenland.
Polarisatie; zorgt voor zichtbare verschillen, politiek-sociaal gezien.
Druk bij sociale cohesie; vertrouwen van burgers onderling en de overheid
wordt geschaad.
 Wat wordt bedoelt met sociale cohesie?
De samenhang tussen burgers onderling en burgers en overheid (bijvoorbeeld
typisch Nederlandse dingen, een voetbalwedstrijd van het elftal of koningsdag).

, ‘Cultuur en identiteit’
 Wat verstaan we onder cultuur?
Alle nomen, waarden en andere aangeleerde kenmerken die leden van een
groep met elkaar gemeen hebben en als normaal beschouwen.
 Wat zijn voorbeelden waaruit blijkt dat de Nederlandse cultuur
dynamisch is?
Veel normen en waarden veranderen. Sommige dingen waren vroeger anders
dan nu, bijvoorbeeld:
Vroeger was de meerderheid van Nederland gelovig, nu is 1 op de 3
Nederlanders atheïst.
Vroeger waren lijfstraffen normaal, nu zijn lijfstraffen verboden.
Vroeger waren er strikte regels voor vrouwen, nu is er vrijheid voor vrouwen
(zoals abortusrecht).
 Welke 3 functies heeft cultuur?
Wie je bent; bijvoorbeeld kledingstijl of muzieksmaak.
Gemeenschappelijk referentiekader; elkaar begrijpen.
Gedrag regulerend; voorspelbaar gedrag van mensen uit dezelfde cultuur.
 Wat zijn kenmerken van de Nederlandse dominante cultuur?
De Nederlandse taal beheersen, directheid (in spreken), gelijkheid en een
‘fietscultuur’.
 Welke categorieën subculturen kunnen we onderscheiden?
Jeugdculturen, bedrijfsculturen, religieuze subculturen en etnische subculturen.
 Wat is het verschil tussen een subcultuur en een tegencultuur?
Subculturen zijn gewoon culturen met net andere kenmerken dan de dominante
cultuur. Tegenculturen zijn culturen waarbij een groep de dominante cultuur
ongedaan willen maken.
 Wat zijn voorbeelden van tegenculturen in Nederland?
‘Anonymous’; hackers/activisten die websites platleggen waar ze het niet mee
eens zijn.
Heftige motorclubs; clubs als ‘Hells Angels’ en ‘Bandidos’.
 Op welke manier verloopt het socialisatieproces?
(Bron 4) Elke cultuur heeft eigen kenmerken, ook wel normen en waarden. Om
deze te behouden zijn er sancties. Door deze sancties ben je de volgende keer
‘geïnternaliseerd’, je doet het automatisch. Het is een doorlopende cirkel,
omdat culturen veranderen.
 Hoe vindt socialisatie vooral plaats?
Door imitatie, je ziet mensen wat doen en je gaat dat nadoen.
 Wat zijn voorbeelden van socialiserende instituties?
School, de overheid, de media, je gezin en je sportclub.
 Wat is het verschil tussen waarden en normen en in welke relatie
staan ze tot elkaar?
Waarden zijn algemene idealen (zoals eerlijkheid) en normen zijn
gedragsregels, die uit waarden voortkomen (zoals "je mag niet liegen").
 Wat zijn voorbeelden van formele positieve, informele positieve,
formele negatieve en informele negatieve sancties?
Formele positieve sancties: een diploma of een lintje van de koning ontvangen.
Informele positieve sancties: een complimentje of een kaartje ontvangen.
Formele negatieve sancties: ontslag of een schorsing.