Samenvatting literatuur PPOB
Literatuur hoorcollege 1 – Inleiding pedagogische praktijkontwikkeling, onderzoek en beleid
Brug et al. (2022): Hoofdstuk 1: planmatige bevordering van gezond gedrag
Gezondheidsvoorlichting = combinatie van leerervaringen en ontworpen om mensen te helpen
hun gezondheid te bevorderen. Dit is een onderdeel van de gezondheidsbevordering.
Gezondheidsbevordering = combinatie van voorlichting en omgevingsveranderingen die
gezond gedrag en gezonde omstandigheden stimuleert.
Stappen gezondheidsbevordering
1. Probleem identificeren
2. Verklaren en voorspellen
3. Gedrag beïnvloeden
4. Evalueren
Soorten preventie
- Primair: ziekte voorkomen
- Secundair: voorstadium identificeren
- Tertiare: schade beperken bij bestaande aandoening
Soorten benaderingen:
- Hoogrisicobenadering: risico identificeren en specifieke interventie inzetten. Als
beperkt aantal mensen een hoog risico heeft
- Populatiebenadering: hele bevolking benaderen. Als veel mensen beperkt verhoogd
risico hebben
Preventie en doelgroepen
1. Universele preventie: totale bevolking
2. Selectieve preventie: bevolkingsgroep met verhoogd risico
3. Geïndiceerde preventie: individuen die geen diagnose hebben maar beginnende
klachten/symptomen
4. Zorg gerelateerde preventie: individuen met een ziekte
Middelen
- Voorlichting: motiveren door middel van kennis
- Voorzieningen: gezond gedrag makkelijk maken
- Regelgeving, controle en sancties: gezond gedrag afdwingen
,Doelgroep niveaus:
- Individu: gaat om hun gezondheid
- Groepsniveau: ouders, vrienden, leerkrachten etc.
- Organisatieniveau: directeuren, managers
- Lokaal niveau: opinieleiders, beleidsmakers
- Samenlevingsniveau: politici, ambtenaren, vakbonden
Model voor planmatige gezondheidsvoorlichting en gedragsverandering
Valkuilen
1. Inzetten op verkeerde gedrag
2. Verkeerde interventie inzetten
3. Onvoldoende aandacht hebben voor
implementatie
4. Verkeerde determinanten identificeren
5. Onjuiste evaluatieniveau kiezen
Ethiek en autonomie
- De voorlichter moet ethische keuzes verantwoorden
- Eenzijdige informatie geven mag niet. Niet doelbewust autonomie aantasten
- Beperking autonomie is acceptabel als: er gebrek is in het inzicht eigen risico, mensen
niet autonoom kunnen functioneren (verslaving) en als het gedrag andermans
gezondheid beïnvloedt
Erkenningsniveaus van interventies NJI
• Effectief: bewijs is geleverd! Effectiviteit bewezen in praktijk en theorie geldigheid =
5 jaar
• Goed onderbouwd: Op naar bewijsvoering. Goede onderbouwing door theorie,
modellen of onderzoek geldigheid = 5 jaar
• Goed beschreven: basis is gelegd. Goede beschrijving
doen, doelgroep, aanpak en randvoorwaarden geldigheid =
3 jaar
Alle erkende interventies zijn goed uitvoerbaar
RGOI = resultaat gerichte ontwikkeling van interventies
• Evidence based practice = literatuur naar praktijk
• Practice based evidence = bouwt voort op bestaande
praktijken
Deze twee kunnen elkaar versterken
, NJI, NCJ, RIVM, Kenniscentrum Sport, Movisie, Vilans, Trimbos-instituut (2021, 2e
herziene uitgave). Erkenning van interventies en criteria voor gezamenlijke
kwaliteitsbeoordeling 2019-2022.
H1 – introductie
Definitie interventie: een systematische, planmatige en doelgerichte aanpak voor behandeling,
elk eigen kennisinstituut voegt hier hun eigen concrete invulling aan wat betreft de
doelgroepen en de doelen.
Doel erkenningstraject: het algemene doel is kwaliteitsverbetering van interventies in de
betrokken werkvelden
Meer specifiek is het doel van het erkenningstraject:
• Inzicht bieden in de kwaliteit, uitvoerbaarheid en effectiviteit van interventies
• Opwaartse druk creëren in de kwaliteitsontwikkeling
• Accumulatie en uitwisseling van kennis over (theoretisch) werkzame principes of
elementen
• Harmonisatie van verschillende erkenningstrajecten
H2 – erkenningsniveaus
Met het erkenningstraject voor interventies bedoelen we het hele traject van beschrijven,
indienen, erkennen en publicatie dat eigenaren van interventies kunnen doorlopen. We
onderscheiden verschillende erkenningsniveaus:
• Uitvoerbaarheid: geen aparte erkenning, maar onderdeel van alle erkenningsniveaus.
Om in aanmerking te komen voor erkenning, moet de interventie goed uitvoerbaar
zijn.
• Erkenningsniveau goed beschreven: dit is een beoordeling van de beschrijving van
doel, doelgroep, aanpak en randvoorwaarden door professionals uit de praktijk en/of
andere experts van desbetreffende sector.
• Erkenningsniveaus goed onderbouwd en effectief: een beoordeling van de
onderbouwing en/of effectiviteit van de interventie door een erkenningscommissie
bestaande uit vertegenwoordigers uit wetenschap, praktijk en beleid.
Literatuur hoorcollege 1 – Inleiding pedagogische praktijkontwikkeling, onderzoek en beleid
Brug et al. (2022): Hoofdstuk 1: planmatige bevordering van gezond gedrag
Gezondheidsvoorlichting = combinatie van leerervaringen en ontworpen om mensen te helpen
hun gezondheid te bevorderen. Dit is een onderdeel van de gezondheidsbevordering.
Gezondheidsbevordering = combinatie van voorlichting en omgevingsveranderingen die
gezond gedrag en gezonde omstandigheden stimuleert.
Stappen gezondheidsbevordering
1. Probleem identificeren
2. Verklaren en voorspellen
3. Gedrag beïnvloeden
4. Evalueren
Soorten preventie
- Primair: ziekte voorkomen
- Secundair: voorstadium identificeren
- Tertiare: schade beperken bij bestaande aandoening
Soorten benaderingen:
- Hoogrisicobenadering: risico identificeren en specifieke interventie inzetten. Als
beperkt aantal mensen een hoog risico heeft
- Populatiebenadering: hele bevolking benaderen. Als veel mensen beperkt verhoogd
risico hebben
Preventie en doelgroepen
1. Universele preventie: totale bevolking
2. Selectieve preventie: bevolkingsgroep met verhoogd risico
3. Geïndiceerde preventie: individuen die geen diagnose hebben maar beginnende
klachten/symptomen
4. Zorg gerelateerde preventie: individuen met een ziekte
Middelen
- Voorlichting: motiveren door middel van kennis
- Voorzieningen: gezond gedrag makkelijk maken
- Regelgeving, controle en sancties: gezond gedrag afdwingen
,Doelgroep niveaus:
- Individu: gaat om hun gezondheid
- Groepsniveau: ouders, vrienden, leerkrachten etc.
- Organisatieniveau: directeuren, managers
- Lokaal niveau: opinieleiders, beleidsmakers
- Samenlevingsniveau: politici, ambtenaren, vakbonden
Model voor planmatige gezondheidsvoorlichting en gedragsverandering
Valkuilen
1. Inzetten op verkeerde gedrag
2. Verkeerde interventie inzetten
3. Onvoldoende aandacht hebben voor
implementatie
4. Verkeerde determinanten identificeren
5. Onjuiste evaluatieniveau kiezen
Ethiek en autonomie
- De voorlichter moet ethische keuzes verantwoorden
- Eenzijdige informatie geven mag niet. Niet doelbewust autonomie aantasten
- Beperking autonomie is acceptabel als: er gebrek is in het inzicht eigen risico, mensen
niet autonoom kunnen functioneren (verslaving) en als het gedrag andermans
gezondheid beïnvloedt
Erkenningsniveaus van interventies NJI
• Effectief: bewijs is geleverd! Effectiviteit bewezen in praktijk en theorie geldigheid =
5 jaar
• Goed onderbouwd: Op naar bewijsvoering. Goede onderbouwing door theorie,
modellen of onderzoek geldigheid = 5 jaar
• Goed beschreven: basis is gelegd. Goede beschrijving
doen, doelgroep, aanpak en randvoorwaarden geldigheid =
3 jaar
Alle erkende interventies zijn goed uitvoerbaar
RGOI = resultaat gerichte ontwikkeling van interventies
• Evidence based practice = literatuur naar praktijk
• Practice based evidence = bouwt voort op bestaande
praktijken
Deze twee kunnen elkaar versterken
, NJI, NCJ, RIVM, Kenniscentrum Sport, Movisie, Vilans, Trimbos-instituut (2021, 2e
herziene uitgave). Erkenning van interventies en criteria voor gezamenlijke
kwaliteitsbeoordeling 2019-2022.
H1 – introductie
Definitie interventie: een systematische, planmatige en doelgerichte aanpak voor behandeling,
elk eigen kennisinstituut voegt hier hun eigen concrete invulling aan wat betreft de
doelgroepen en de doelen.
Doel erkenningstraject: het algemene doel is kwaliteitsverbetering van interventies in de
betrokken werkvelden
Meer specifiek is het doel van het erkenningstraject:
• Inzicht bieden in de kwaliteit, uitvoerbaarheid en effectiviteit van interventies
• Opwaartse druk creëren in de kwaliteitsontwikkeling
• Accumulatie en uitwisseling van kennis over (theoretisch) werkzame principes of
elementen
• Harmonisatie van verschillende erkenningstrajecten
H2 – erkenningsniveaus
Met het erkenningstraject voor interventies bedoelen we het hele traject van beschrijven,
indienen, erkennen en publicatie dat eigenaren van interventies kunnen doorlopen. We
onderscheiden verschillende erkenningsniveaus:
• Uitvoerbaarheid: geen aparte erkenning, maar onderdeel van alle erkenningsniveaus.
Om in aanmerking te komen voor erkenning, moet de interventie goed uitvoerbaar
zijn.
• Erkenningsniveau goed beschreven: dit is een beoordeling van de beschrijving van
doel, doelgroep, aanpak en randvoorwaarden door professionals uit de praktijk en/of
andere experts van desbetreffende sector.
• Erkenningsniveaus goed onderbouwd en effectief: een beoordeling van de
onderbouwing en/of effectiviteit van de interventie door een erkenningscommissie
bestaande uit vertegenwoordigers uit wetenschap, praktijk en beleid.
