FAMILIERECHT
, HOOFDSTUK 1.2 : INLEIDING
Het personenrecht regelt de rechtspositie van een natuurlijke persoon: het begin en ende van
een persoon, zijn naam en geslacht, zijn woonplaats, de handelingsbekwaamheid en de
bescherming van meerderjarigen maken hiervan deel uit, net als de regels over vermissing en
afwezigheid.
Het familierecht heeft betrekking op de rechtsverhoudingen tussen natuurlijke personen op het
terrein van families en relaties. Het regelt verticale relaties die ontstaan door afstamming van de
ene persoon van de andere, zoals afstamming en ouderlijk gezag en de horizontale relaties zoals
het huwelijk of GP.
HOOFDSTUK 3.5 & 3.8: PROCESRECHT
BRONNEN VAN HET FAMILIEPROCESRECHT
De regels van het familieprocesrecht zijn te vinden in de wet, procesreglementen en bijzondere
regels. Allereerst zijn de algemene wettelijke bepalingen voor verzoekschriftprocedures van
toepassing (art. 261 e.v. Rv). Er zijn ook specifieke wettelijke regels geformuleerd, die afwijkingen
van de algemene bepalingen bevatten. Die specifieke regels gaan dan voor. Ze zijn te vinden in
de art. 798-828 Rv.
De art. 798-813 Rv bevatten de specifieke bepalingen voor vele soorten procedures anders dan
scheidingzaken. Voor deze andere familiezaken dan scheidingszaken kennen de regels van de
art. 798-813 Rv een praktische uitwerking in diverse procesreglementen.
De art. 815-828 Rv bevatten de specifieke bepalingen voor scheidingszaken na huwelijk en GP.
Ook voor de praktische uitwerking van de regels van scheidingsprocesrecht zijn
procesreglementen van belang.
PROCESVERLOOP VAN SCHEIDINGSZAKEN:
→ Schriftelijke ronde
→ Mondelinge behandeling
→ Beschikking
Belangrijke punten procesverloop scheidingszaken op gemeenschappelijk verzoek:
→ Een advocaat dient voor partijen het gemeenschappelijk verzoekschrift in bij de rechter,
die gemiddeld vier tot zes weken later de echtscheiding uitspreekt. Er vindt dus in
beginsel geen mondelinge behandeling plaats.
→ Kinderen dienen ook gelegenheid tot gehoor te krijgen als partijen het eens zijn, dus ook
bij de procedure op gemeenschappelijk verzoek, art. 818 jo. art. 809 Rv.
→ Elk verzoekschrift dient een ouderschapsplan te bevatten als er minderjarige kinderen
bij betrokken zijn, art. 815 lid 2 Rv.
, → Voor GP zonder minderjarige kinderen staat ook een administratieve
echtscheidingsprocedure open indien zij de gevolgen van hun scheiding in overleg
hebben geregeld, art. 1:80c lid 1 sub c BW.
→ De scheiding komt tot stand door inschrijving van de scheidingsbeschikking in de
registers van de Burgerlijke Stand, art. 1:163 BW.
Belangrijke punten procesverloop scheidingszaken op eenzijdig verzoek:
→ Het kan zijn dat nood aan de man is, hiervoor kunnen partijen een voorlopige
voorziening verzoeken bij de rechter. Voor, tijdens en zelfs na (tot inschrijving van de
echtscheidingsbeschikking) de scheidingsprocedure kunnen partijen de rechter
verzoeken voorlopige voorzieningen te treffen. Deze voorzieningen zijn limitatief
opgesomd in art. 822 Rv.
→ De mondelinge behandeling dient te geschieden binnen drie weken na het indienen van
het verzoekschrift. Tegen de uitspraak van een voorlopige voorziening staat geen hoger
beroep open. Wel is wijziging of intrekking van de beschikking mogelijk.
→ De schriftelijke ronde bestaat uit een verzoekschrift en verweerschrift. Het
verzoekschrift bevat in ieder geval het verzoek tot scheiding, dat doorgaans niet betwist
zal worden. Daarnaast kunnen de partijen de rechter ook verzoeken om
nevenvoorzieningen voor de gevolgen waarover ze het niet eens zijn, b.v.
kinderalimentatie, partneralimentatie of verdeling van de gemeenschap.
→ Ook de mondelinge behandeling vindt plaats achter gesloten deuren, art. 818 lid 6 jo. art.
803 Rv. De verzochte nevenvoorzieningen worden zo veel mogelijk tijdens dezelfde
zitting behandeld, de zogeheten geconcentreerde behandeling, art. 818 lid 5 Rv.
→ Ook hier kunnen kinderen gehoord worden, art. 809 Rv.
→ Beschikking (iedere partij draagt de eigen proceskosten)
, HOOFDSTUK 4: PERSONENRECHT
Ieder persoon is drager van rechten en plichten.
Art. 1:2 BW maakt het mogelijk dat een kind al voor de geboorte als rechtssubject wordt
beschouwd. Erkenning voor de geboorte is mogelijk, maar tussen foetus en erkenner ontstaat
pas een familierechtelijke betrekking als het kind levend ter wereld komt.
VERWANTSCHAP: art. 1:3 BW.
→ Bloedverwantschap = ontstaat tussen personen die juridisch van elkaar
afstammen of tussen personen die een gemeenschappelijke stamvader hebben.
een biologische band is niet vereist.
→ Aanverwantschap = ontstaat door huwelijk of GP, aanverwantschap eindigt niet
door het eindigen van het huwelijk of GP.
Verwantschap wordt uitgedrukt in graden en loopt in rechte lijn of zijlijn.
BELANGRIJKE PUNTEN NAAMRECHT:
→ Achternaam kan sinds 1998 gekozen worden: die van vader of moeder. De bij het
eerste kind te maken keuze geldt voor alle kinderen.
→ Het recht op een voor en achternaam valt binnen de werking van art. 8 EVRM
→ Eenheid van de familienaam: kinderen in eenzelfde gezin zouden zo veel
mogelijk dezelfde achternaam moeten hebben.
VERKRIJGEN EN WIJZIGEN VAN EEN VOORNAAM:
→ De ambtenaar van de Burgerlijke Stand zal geen voornamen inschrijven die
ongepast zijn of die overeenkomen met een bestaande achternaam (tenzij het
gaat om een geslachtsnaam die tevens als voornaam wordt gebruikt), art. 1:4 lid
1 en 2 BW.
→ Indien bij de aangifte geen voornamen worden opgegeven of deze ongepast zijn
dan zal de ambtenaar van de Burgerlijke Stand het kind ambtshalve een of meer
voornamen geven.
→ Zijn de ouders onbekend dan neemt de ambtenaar een voorlopige voor en
achternaam op in de geboorteakte, art. 1:5 lid 10 BW.
VERKRIJGEN VAN EEN ACHTERNAAM:
→ In het geval het kind slechts een juridische ouder heeft, verkrijgt het de
achternaam van die ouder, art. 1:5 lid 1 BW.
→ Indien een kind door erkenning (ook van een ongeboren kind) of door
gerechtelijke vaststelling van het ouderschap twee juridische ouders verkrijgt,
hebben de ouders samen het recht van naamkeuze. (beperking: alleen voor het
eerste kind kan de achternaam worden gekozen, alle daarop volgende kinderen
krijgen diezelfde achternaam).
, HOOFDSTUK 1.2 : INLEIDING
Het personenrecht regelt de rechtspositie van een natuurlijke persoon: het begin en ende van
een persoon, zijn naam en geslacht, zijn woonplaats, de handelingsbekwaamheid en de
bescherming van meerderjarigen maken hiervan deel uit, net als de regels over vermissing en
afwezigheid.
Het familierecht heeft betrekking op de rechtsverhoudingen tussen natuurlijke personen op het
terrein van families en relaties. Het regelt verticale relaties die ontstaan door afstamming van de
ene persoon van de andere, zoals afstamming en ouderlijk gezag en de horizontale relaties zoals
het huwelijk of GP.
HOOFDSTUK 3.5 & 3.8: PROCESRECHT
BRONNEN VAN HET FAMILIEPROCESRECHT
De regels van het familieprocesrecht zijn te vinden in de wet, procesreglementen en bijzondere
regels. Allereerst zijn de algemene wettelijke bepalingen voor verzoekschriftprocedures van
toepassing (art. 261 e.v. Rv). Er zijn ook specifieke wettelijke regels geformuleerd, die afwijkingen
van de algemene bepalingen bevatten. Die specifieke regels gaan dan voor. Ze zijn te vinden in
de art. 798-828 Rv.
De art. 798-813 Rv bevatten de specifieke bepalingen voor vele soorten procedures anders dan
scheidingzaken. Voor deze andere familiezaken dan scheidingszaken kennen de regels van de
art. 798-813 Rv een praktische uitwerking in diverse procesreglementen.
De art. 815-828 Rv bevatten de specifieke bepalingen voor scheidingszaken na huwelijk en GP.
Ook voor de praktische uitwerking van de regels van scheidingsprocesrecht zijn
procesreglementen van belang.
PROCESVERLOOP VAN SCHEIDINGSZAKEN:
→ Schriftelijke ronde
→ Mondelinge behandeling
→ Beschikking
Belangrijke punten procesverloop scheidingszaken op gemeenschappelijk verzoek:
→ Een advocaat dient voor partijen het gemeenschappelijk verzoekschrift in bij de rechter,
die gemiddeld vier tot zes weken later de echtscheiding uitspreekt. Er vindt dus in
beginsel geen mondelinge behandeling plaats.
→ Kinderen dienen ook gelegenheid tot gehoor te krijgen als partijen het eens zijn, dus ook
bij de procedure op gemeenschappelijk verzoek, art. 818 jo. art. 809 Rv.
→ Elk verzoekschrift dient een ouderschapsplan te bevatten als er minderjarige kinderen
bij betrokken zijn, art. 815 lid 2 Rv.
, → Voor GP zonder minderjarige kinderen staat ook een administratieve
echtscheidingsprocedure open indien zij de gevolgen van hun scheiding in overleg
hebben geregeld, art. 1:80c lid 1 sub c BW.
→ De scheiding komt tot stand door inschrijving van de scheidingsbeschikking in de
registers van de Burgerlijke Stand, art. 1:163 BW.
Belangrijke punten procesverloop scheidingszaken op eenzijdig verzoek:
→ Het kan zijn dat nood aan de man is, hiervoor kunnen partijen een voorlopige
voorziening verzoeken bij de rechter. Voor, tijdens en zelfs na (tot inschrijving van de
echtscheidingsbeschikking) de scheidingsprocedure kunnen partijen de rechter
verzoeken voorlopige voorzieningen te treffen. Deze voorzieningen zijn limitatief
opgesomd in art. 822 Rv.
→ De mondelinge behandeling dient te geschieden binnen drie weken na het indienen van
het verzoekschrift. Tegen de uitspraak van een voorlopige voorziening staat geen hoger
beroep open. Wel is wijziging of intrekking van de beschikking mogelijk.
→ De schriftelijke ronde bestaat uit een verzoekschrift en verweerschrift. Het
verzoekschrift bevat in ieder geval het verzoek tot scheiding, dat doorgaans niet betwist
zal worden. Daarnaast kunnen de partijen de rechter ook verzoeken om
nevenvoorzieningen voor de gevolgen waarover ze het niet eens zijn, b.v.
kinderalimentatie, partneralimentatie of verdeling van de gemeenschap.
→ Ook de mondelinge behandeling vindt plaats achter gesloten deuren, art. 818 lid 6 jo. art.
803 Rv. De verzochte nevenvoorzieningen worden zo veel mogelijk tijdens dezelfde
zitting behandeld, de zogeheten geconcentreerde behandeling, art. 818 lid 5 Rv.
→ Ook hier kunnen kinderen gehoord worden, art. 809 Rv.
→ Beschikking (iedere partij draagt de eigen proceskosten)
, HOOFDSTUK 4: PERSONENRECHT
Ieder persoon is drager van rechten en plichten.
Art. 1:2 BW maakt het mogelijk dat een kind al voor de geboorte als rechtssubject wordt
beschouwd. Erkenning voor de geboorte is mogelijk, maar tussen foetus en erkenner ontstaat
pas een familierechtelijke betrekking als het kind levend ter wereld komt.
VERWANTSCHAP: art. 1:3 BW.
→ Bloedverwantschap = ontstaat tussen personen die juridisch van elkaar
afstammen of tussen personen die een gemeenschappelijke stamvader hebben.
een biologische band is niet vereist.
→ Aanverwantschap = ontstaat door huwelijk of GP, aanverwantschap eindigt niet
door het eindigen van het huwelijk of GP.
Verwantschap wordt uitgedrukt in graden en loopt in rechte lijn of zijlijn.
BELANGRIJKE PUNTEN NAAMRECHT:
→ Achternaam kan sinds 1998 gekozen worden: die van vader of moeder. De bij het
eerste kind te maken keuze geldt voor alle kinderen.
→ Het recht op een voor en achternaam valt binnen de werking van art. 8 EVRM
→ Eenheid van de familienaam: kinderen in eenzelfde gezin zouden zo veel
mogelijk dezelfde achternaam moeten hebben.
VERKRIJGEN EN WIJZIGEN VAN EEN VOORNAAM:
→ De ambtenaar van de Burgerlijke Stand zal geen voornamen inschrijven die
ongepast zijn of die overeenkomen met een bestaande achternaam (tenzij het
gaat om een geslachtsnaam die tevens als voornaam wordt gebruikt), art. 1:4 lid
1 en 2 BW.
→ Indien bij de aangifte geen voornamen worden opgegeven of deze ongepast zijn
dan zal de ambtenaar van de Burgerlijke Stand het kind ambtshalve een of meer
voornamen geven.
→ Zijn de ouders onbekend dan neemt de ambtenaar een voorlopige voor en
achternaam op in de geboorteakte, art. 1:5 lid 10 BW.
VERKRIJGEN VAN EEN ACHTERNAAM:
→ In het geval het kind slechts een juridische ouder heeft, verkrijgt het de
achternaam van die ouder, art. 1:5 lid 1 BW.
→ Indien een kind door erkenning (ook van een ongeboren kind) of door
gerechtelijke vaststelling van het ouderschap twee juridische ouders verkrijgt,
hebben de ouders samen het recht van naamkeuze. (beperking: alleen voor het
eerste kind kan de achternaam worden gekozen, alle daarop volgende kinderen
krijgen diezelfde achternaam).
