Geschiedenis tijdvak 2: Grieken en Romeinen (oudheid, 3000 v.Chr.-500)
KA: de ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over politiek en
burgerschap in de Griekse stadstaat.
Vanaf de 6e eeuw v.Chr. ontwikkelden filosofen een rationeel-wetenschappelijk
denken → ze probeerden alles met hun verstand te redeneren en kennis te werven
d.m.v. kritisch onderzoek. Een eeuw later ontstonden aparte takken van de
wetenschap (systematisch/rationeel onderzoek).
Twee grote stromingen:
Empirisme → kennis door waarneming
Rationalisme → kennis door kritisch denken
Plato’s filosofie noemen we idealisme → volgens hem is alles veranderlijk. Filosofen
moeten volgens Plato de mensen de weg wijzen en volgens Plato is alles op aarde
een afspiegeling van een hoger idee. Aristoteles legde de nadruk op de zichtbare
werkelijkheid en stelde regels op voor logisch denken.
De Grieken leefden in stadstaten die onafhankelijk waren. Elke stadstaat had een
eigen bestuur, leger en eigen wetten.
Verschillende staatsvormen:
Monarchie (start van veel staten) → staat met één vorst.
Aristocratie → staat geleid door de ‘’besten’’.
Oligarchie → staat geleid door een kleine groep.
Tirannie → wanneer één aristocraat de macht grijpt en de bevolking met
geweld onderdrukt.
Democratie (Athene werd de eerste) → de macht ligt bij het volk.
In een democratie:
Volksvergadering beslist over wetten, kiest bestuurders en controleert
bestuurders.
Burgers (inwoners van een stad/staat met rechten) zijn gelijk voor de wet.
Burgers hebben vrijheid van meningsuiting.
Athene was een directe democratie → burgers kiezen geen parlement maar
stemmen allemaal zelf en mogen spreken in de volksvergadering. Vrouwen, slaven
en immigranten waren geen burger.
Grote filosofen hadden niets met een democratie. Volgens Aristoteles moet het
kiesrecht afhankelijk zijn van verstand en bezit. Volgens Plato moeten filosofen de
macht krijgen want de massa liet zich leiden door hebzucht en emoties. Plato voelt
zich verbonden met Sparta, een aristocratie dat oorlog voerde tegen Athene.
De filosoof Socrates kreeg de doodstraf wegens zijn ideeën. Hij liet iedereen twijfelen
die dacht alles te weten over een onderwerp. Hij liet geen geschriften na, we kennen
zijn gedachtes via Plato. Een bekend citaat van hem is: ‘’Ik weet slechts één ding en
dat is dat ik niets weet.’’.
KA: de ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over politiek en
burgerschap in de Griekse stadstaat.
Vanaf de 6e eeuw v.Chr. ontwikkelden filosofen een rationeel-wetenschappelijk
denken → ze probeerden alles met hun verstand te redeneren en kennis te werven
d.m.v. kritisch onderzoek. Een eeuw later ontstonden aparte takken van de
wetenschap (systematisch/rationeel onderzoek).
Twee grote stromingen:
Empirisme → kennis door waarneming
Rationalisme → kennis door kritisch denken
Plato’s filosofie noemen we idealisme → volgens hem is alles veranderlijk. Filosofen
moeten volgens Plato de mensen de weg wijzen en volgens Plato is alles op aarde
een afspiegeling van een hoger idee. Aristoteles legde de nadruk op de zichtbare
werkelijkheid en stelde regels op voor logisch denken.
De Grieken leefden in stadstaten die onafhankelijk waren. Elke stadstaat had een
eigen bestuur, leger en eigen wetten.
Verschillende staatsvormen:
Monarchie (start van veel staten) → staat met één vorst.
Aristocratie → staat geleid door de ‘’besten’’.
Oligarchie → staat geleid door een kleine groep.
Tirannie → wanneer één aristocraat de macht grijpt en de bevolking met
geweld onderdrukt.
Democratie (Athene werd de eerste) → de macht ligt bij het volk.
In een democratie:
Volksvergadering beslist over wetten, kiest bestuurders en controleert
bestuurders.
Burgers (inwoners van een stad/staat met rechten) zijn gelijk voor de wet.
Burgers hebben vrijheid van meningsuiting.
Athene was een directe democratie → burgers kiezen geen parlement maar
stemmen allemaal zelf en mogen spreken in de volksvergadering. Vrouwen, slaven
en immigranten waren geen burger.
Grote filosofen hadden niets met een democratie. Volgens Aristoteles moet het
kiesrecht afhankelijk zijn van verstand en bezit. Volgens Plato moeten filosofen de
macht krijgen want de massa liet zich leiden door hebzucht en emoties. Plato voelt
zich verbonden met Sparta, een aristocratie dat oorlog voerde tegen Athene.
De filosoof Socrates kreeg de doodstraf wegens zijn ideeën. Hij liet iedereen twijfelen
die dacht alles te weten over een onderwerp. Hij liet geen geschriften na, we kennen
zijn gedachtes via Plato. Een bekend citaat van hem is: ‘’Ik weet slechts één ding en
dat is dat ik niets weet.’’.
