Samenvatting Nederlands thema 11 OK
Opbrengstgericht differentiëren primair onderwijs
Wat is opbrengstgericht werken?
Opbrengstgericht werken: is het werken aan het maximaliseren van prestaties door middel
van doelgericht en systematisch werken
Voorwaarden opbrengstgericht werken:
- Scholen hebben duidelijke doelen voor leerlingen
- Scholen zorgen dat leraren weten wat ze hun klas moeten leren
- Scholen stemmen het onderwijs af op wat leerlingen nodig hebben
- Scholen analyseren problemen van leerlingen die doelen niet behalen
- Scholen verhelpen die problemen door een goede leerlingenzorg
- Scholen gaan jaarlijks na hoe alle groepen presteren
- Scholen verbeteren zich snel als prestaties tegenvallen
OGW-cyclus is een hulpinstrument voor het opbrengstgericht werken in een les
Cyclisch werken zodat de doelstellingen per les/lessenreeks steeds bijgesteld kunnen
worden
Hoe werk ik opbrengstgericht en differentieer ik in de klas?
Opbrengstgericht werken in 6 stappen:
1- Doelen formuleren (feed up)
2- Doelen communiceren aan de leerlingen
3- Succescriteria bepalen en communiceren met de leerlingen
4- Differentiëren
5- Feedback geven
6- Evalueren (feed forward)
2 niveaudifferentiatie:
- Divergente differentiatie: afstemmen op niveau, niveaus kunnen hierdoor erg
uiteenlopen
- Convergente differentiatie: verschillen tussen leerlingen te verkleinen en ze allemaal
dezelfde minimumdoelen laten behalen, verrijken en hulp bieden
,Data als smeerolie: het belang van signaleren
Signaleren doe je op basis van observatie, meetgegevens en evaluaties
Klas delen in drie groepen: een groep die extra begeleiding vergt omdat de leerstof moeilijk
is, een basisgroep en een groep die extra begeleiding vergt omdat de leerstof te makkelijk is
Groepsplan: staat de groepsindeling per vak en hoe de instructie en begeleiding van elke
groep leerlingen eruitzien
Signaleren van leerlingen die meer kunnen, maar dat niet laten zien is soms heel lastig ->
deze leerlingen vallen niet op en de cijfers wijken niet per definitie af van het gemiddelde
Evaluatiecyclus:
Hoe stel ik doelen?
Op basis van de leerdoelen selecteert de leraar activiteiten die moeten leiden tot het behalen
van de doelen
Hanteren van succescriteria
Formuleren van doelen op klasniveau is een aantal zaken belangrijk:
- De inhoud (kennis), vaardigheden of attituden die je een leerling wilt leren
- De gegevens die je hebt over de leerlingen in de vorm van toetsen, observaties en
evaluaties
- De termijn
Hoe werk ik met doelen en succescriteria?
Succescriteria:
- Bepaal je aan de hand van de doelen
- Geven aan wanneer een doel bereikt is
- Zet je in je LVF
- Bespreken met de leerlingen
, - Meetbaar zijn
Volgende vragen zijn behulpzaam bij het stellen van doelen/succescriteria:
1- Welke inhoud op basis van de eindtermen is van toepassing op deze les?
2- Om wat voor een type doel gaat het?
3- Wat streef je in grote lijnen na?
4- Welke inputgegevens heb je beschikbaar?
5- Wat is de beginsituatie?
6- Wanneer ben je tevreden als er wat bereikt is?
7- Hoe ga je het doel met de leerlingen vooraf bespreken?
8- Hoe betrek je de leerlingen bij het vaststellen van de standaarden?
9- Hoe geef je aan de leerlingen aan dat jullie aan het einde van de les gaan evalueren?
10- Wat doe je met leerlingen die het doel nog niet hebben bereikt?
11- Wat doe je met leerlingen die het doel snel hebben bereikt?
12- Heb je alternatieve strategieën om onderweg bij te sturen?
Differentiëren in de klas, hoe doe ik dat? Variëren in begeleiden
Taxonomie van Bloom:
- Hogere orde denkvragen zijn geschikt om snel denkende leerlingen uit te dagen
- Lagere orde denkvragen bieden de mogelijkheid om zwakkere leerlingen
zelfvertrouwen te laten opdoen omdat ze de vragen kunnen beantwoorden,
opbouwen naar hogere orde denkvragen
- Inzetten voor de evaluatie van je les: ’Wat heb je in deze les geleerd?’
Differentiëren in de klas, hoe doe ik dat? Verlengde en verkorte instructie
Verlengde instructie is om het basisniveau te kunnen behalen
Differentiëren in de klas, hoe doe ik dat? Verrijking
Bij een verrijkende opdracht doel en de beoordeling niet vergeten
Verrijking kan inhoudelijk zijn (verdiepende en complexere leerstof) maar kan ook andere
doelen hebben bijv. het vergroten van het analytisch of creatief denkvermogen of het
praktische toepassen van leerstof
Voorwaarden verrijkende opdrachten:
- Beroep doen op creativiteit
- Open opdrachten
- Hoog abstractieniveau
- Hoge mate van complexiteit
- Meerwaarde bieden ten opzichte van reguliere leerstof
- Stimuleren van onderzoekende houding
- Beroep doen op zelfstandigheid van de leerling
- Uitlokken van een reflectieve houding
- Beroep doen op metacognitieve vaardigheden
- Uitlokken van interactie
Verrijkende opdrachten kun je ook laten bedenken door de leerlingen zelf, voor andere
leerlingen
Opbrengstgericht differentiëren primair onderwijs
Wat is opbrengstgericht werken?
Opbrengstgericht werken: is het werken aan het maximaliseren van prestaties door middel
van doelgericht en systematisch werken
Voorwaarden opbrengstgericht werken:
- Scholen hebben duidelijke doelen voor leerlingen
- Scholen zorgen dat leraren weten wat ze hun klas moeten leren
- Scholen stemmen het onderwijs af op wat leerlingen nodig hebben
- Scholen analyseren problemen van leerlingen die doelen niet behalen
- Scholen verhelpen die problemen door een goede leerlingenzorg
- Scholen gaan jaarlijks na hoe alle groepen presteren
- Scholen verbeteren zich snel als prestaties tegenvallen
OGW-cyclus is een hulpinstrument voor het opbrengstgericht werken in een les
Cyclisch werken zodat de doelstellingen per les/lessenreeks steeds bijgesteld kunnen
worden
Hoe werk ik opbrengstgericht en differentieer ik in de klas?
Opbrengstgericht werken in 6 stappen:
1- Doelen formuleren (feed up)
2- Doelen communiceren aan de leerlingen
3- Succescriteria bepalen en communiceren met de leerlingen
4- Differentiëren
5- Feedback geven
6- Evalueren (feed forward)
2 niveaudifferentiatie:
- Divergente differentiatie: afstemmen op niveau, niveaus kunnen hierdoor erg
uiteenlopen
- Convergente differentiatie: verschillen tussen leerlingen te verkleinen en ze allemaal
dezelfde minimumdoelen laten behalen, verrijken en hulp bieden
,Data als smeerolie: het belang van signaleren
Signaleren doe je op basis van observatie, meetgegevens en evaluaties
Klas delen in drie groepen: een groep die extra begeleiding vergt omdat de leerstof moeilijk
is, een basisgroep en een groep die extra begeleiding vergt omdat de leerstof te makkelijk is
Groepsplan: staat de groepsindeling per vak en hoe de instructie en begeleiding van elke
groep leerlingen eruitzien
Signaleren van leerlingen die meer kunnen, maar dat niet laten zien is soms heel lastig ->
deze leerlingen vallen niet op en de cijfers wijken niet per definitie af van het gemiddelde
Evaluatiecyclus:
Hoe stel ik doelen?
Op basis van de leerdoelen selecteert de leraar activiteiten die moeten leiden tot het behalen
van de doelen
Hanteren van succescriteria
Formuleren van doelen op klasniveau is een aantal zaken belangrijk:
- De inhoud (kennis), vaardigheden of attituden die je een leerling wilt leren
- De gegevens die je hebt over de leerlingen in de vorm van toetsen, observaties en
evaluaties
- De termijn
Hoe werk ik met doelen en succescriteria?
Succescriteria:
- Bepaal je aan de hand van de doelen
- Geven aan wanneer een doel bereikt is
- Zet je in je LVF
- Bespreken met de leerlingen
, - Meetbaar zijn
Volgende vragen zijn behulpzaam bij het stellen van doelen/succescriteria:
1- Welke inhoud op basis van de eindtermen is van toepassing op deze les?
2- Om wat voor een type doel gaat het?
3- Wat streef je in grote lijnen na?
4- Welke inputgegevens heb je beschikbaar?
5- Wat is de beginsituatie?
6- Wanneer ben je tevreden als er wat bereikt is?
7- Hoe ga je het doel met de leerlingen vooraf bespreken?
8- Hoe betrek je de leerlingen bij het vaststellen van de standaarden?
9- Hoe geef je aan de leerlingen aan dat jullie aan het einde van de les gaan evalueren?
10- Wat doe je met leerlingen die het doel nog niet hebben bereikt?
11- Wat doe je met leerlingen die het doel snel hebben bereikt?
12- Heb je alternatieve strategieën om onderweg bij te sturen?
Differentiëren in de klas, hoe doe ik dat? Variëren in begeleiden
Taxonomie van Bloom:
- Hogere orde denkvragen zijn geschikt om snel denkende leerlingen uit te dagen
- Lagere orde denkvragen bieden de mogelijkheid om zwakkere leerlingen
zelfvertrouwen te laten opdoen omdat ze de vragen kunnen beantwoorden,
opbouwen naar hogere orde denkvragen
- Inzetten voor de evaluatie van je les: ’Wat heb je in deze les geleerd?’
Differentiëren in de klas, hoe doe ik dat? Verlengde en verkorte instructie
Verlengde instructie is om het basisniveau te kunnen behalen
Differentiëren in de klas, hoe doe ik dat? Verrijking
Bij een verrijkende opdracht doel en de beoordeling niet vergeten
Verrijking kan inhoudelijk zijn (verdiepende en complexere leerstof) maar kan ook andere
doelen hebben bijv. het vergroten van het analytisch of creatief denkvermogen of het
praktische toepassen van leerstof
Voorwaarden verrijkende opdrachten:
- Beroep doen op creativiteit
- Open opdrachten
- Hoog abstractieniveau
- Hoge mate van complexiteit
- Meerwaarde bieden ten opzichte van reguliere leerstof
- Stimuleren van onderzoekende houding
- Beroep doen op zelfstandigheid van de leerling
- Uitlokken van een reflectieve houding
- Beroep doen op metacognitieve vaardigheden
- Uitlokken van interactie
Verrijkende opdrachten kun je ook laten bedenken door de leerlingen zelf, voor andere
leerlingen
