Narratieven in het Recht
Volledige samenvatting inclusief werkgroepaantekeningen
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................... 2
Week 2........................................................................................................ 14
Week 3........................................................................................................ 29
Week 5........................................................................................................ 35
Week 6........................................................................................................ 37
Oefententamen............................................................................................ 38
,Week 1
Samenvatting
An Introduction to Interdisciplinary Research. Theory and Practice (Steph Menken and
Machiel Keestra)
Definitie van academische discipline is lastig:
- Disciplines zijn niet stabiel of eenduidig, maar veranderen.
- Disciplines oefenen invloed op elkaar uit.
Wetenschap werd lange tijd gezien als opgebouwd uit aparte domeinen, elk met zijn eigen
onderwerp en manier van verklaren.
- Wiskunde diende als voorbeeld, omdat het via logische redeneringen tot betrouwbare
kennis komt.
- Aristoteles breidde deze benadering uit naar andere vakgebieden, waarbij elk domein
zijn eigen verklaringsgronden heeft, gebaseerd op de aard van het onderwerp.
- Dit leidde tot een langdurige overtuiging dat disciplines domeingebonden zijn: elk
onderzoekt zijn eigen stukje van de werkelijkheid met een eigen logica.
Klassiek domeingebonden visie op disciplines is losgelaten:
1. Wetenschappers zijn grensoverschrijdend gaan werken: ze gebruiken theorieën en
methoden uit andere disciplines.
2. De wiskunde is niet langer het ultieme voorbeeld van wetenschap, omdat observatie en
experiment belangrijker zijn geworden. Dit leidt tot een mix aan theorieën en
methoden.
3. Specialisatie binnen disciplines heeft geleid tot subdisciplines, wat het idee van een
coherent domein ondermijnt.
4. Samenwerkingen en nieuwe vakgebieden (zoals biochemie, rechten en technologie)
zorgen voor vervaging van grenzen tussen disciplines.
Visie van Thomas Kuhn
- Kuhn stelt dat een discipline niet draait om strakke definities of vaste axioma’s, zoals
in de wiskunde.
- In plaats daarvan is er een ‘paradigma’: een gedeeld kader van aannames, waarden,
methoden, praktijken (binnen een gemeenschap van wetenschappers), sociale factoren
en gedeelde overtuigingen.
Binnen één discipline kunnen meerdere wetenschappelijke gemeenschappen bestaan met
verschillende paradigma’s. Daardoor is er vaak geen consensus over wat een ‘discipline’ is: er
bestaat onenigheid over de inhoud, methoden en praktijken. In de wetenschapsgeschiedenis
zie je vaak dat nieuwe ideeën eerst worden afgewezen, maar uiteindelijk leiden tot een
paradigmawisseling.
,Een discipline is een wetenschapsgebied met:
- Een specifiek onderzoeksobject.
- Een opgebouwde specialistische kennisbasis.
- Een eigen terminologie, concepten en aannames.
- Specifieke onderzoeksmethoden.
- Institutionele inbedding (vaak aan universiteiten).
- En doorgaans een onderwijsvorm die zorgt voor overdracht op volgende generaties.
Grenzen van reductionisme
- Reductionisme is de benadering waarbij men probeert complexe verschijnselen te
begrijpen door ze op te splitsen in losse onderdelen. De grens daarvan is dat sommige
fenomenen niet te begrijpen zijn als je alleen naar losse onderdelen kijkt.
- In plaats daarvan stelt men: het geheel is meer dan de som der delen.
- Dit leidt tot een holistische benadering, waarbij men kijkt naar het samenhangend
geheel.
Classificaties van disciplines
- Natuurwetenschappen richten zich op de natuurlijke wereld.
- Sociale wetenschappen bestuderen menselijk gedrag en de samenleving.
- Geesteswetenschappen houden zich bezig met producten van de mens.
- Sub- of interdisciplines binnen elk van deze disciplines.
Vormen van onderzoek
1. Multidisciplinair onderzoek is onderzoek waarbij meer dan één discipline betrokken
is, maar zonder integratie. Resultaten uit de betrokken disciplines worden vergeleken
en vervolgens worden conclusies getrokken vanuit elk van de afzonderlijke
disciplines, maar er is geen integratie van disciplinaire inzichten.
2. Interdisciplinair onderzoek is onderzoek waarin relevante concepten, theorieën en/of
methodologieën uit verschillende academische disciplines, evenals de resultaten of
inzichten die deze disciplines genereren, worden geïntegreerd.
3. Transdisciplinair onderzoek vindt plaats wanneer onderzoekers samenwerken met
belanghebbenden van buiten de academische wereld. Kennis van buiten de
academische wereld, evenals waarden van belanghebbenden, wordt geïntegreerd met
academische kennis. Gezamenlijk bepalen deze inzichten welk probleem wordt
onderzocht, hoe dat wordt gedaan en welke interventies worden gekozen om het
probleem aan te pakken.
, Het lemma ‘Law and Literature’ door Jeanne Gaakeer uit: Encyclopedia of the Philosophy of
Law and Social Philosophy, 2021,
De vorm waarin iets in het recht wordt gezegd is net zo belangrijk als de inhoud.
(Her)waardering van het recht als een menswetenschappelijke discipline.
Drie hoofdvormen van de relatie tussen recht en literatuur:
1. Recht in literatuur: het recht komt als onderwerp voor in literaire werken
(bijv. een roman over een rechtszaak).
2. Recht als literatuur: juridische teksten zelf worden beschouwd als verhalen of
vertellingen, het recht vertelt iets en is niet puur feitelijk.
3. Regulering van literatuur door het recht: juridische regels die literatuur beïnvloeden of
beperken (bijv. auteursrecht of lasterwetgeving).
Recht is geen objectief of neutraal systeem
- Recht is een taalgebonden, menselijke praktijk.
- Interpretatie is een actieve, subjectieve bezigheid.
- Juridische taal is geen neutraal middel, maar vraagt om gevoeligheid voor stijl en
betekenis.
James Boyd White
- Recht en literatuur zijn nauw verwant: beide zijn vormen van verhalen vertellen.
- Recht is niet puur wetenschappelijk, maar draait om taalgebruik, interpretatie en
betekenis.
Kritiek op interdisciplinariteit
- Sommige critici stellen dat interdisciplinair werk soms onbedoeld de grenzen tussen
vakgebieden juist benadrukt. Als het ene vakgebied het andere alleen zou ‘aanvullen’,
suggereert dat een hiërarchie of scheiding, in plaats van gelijkwaardige samenwerking
of overlap. Het risico van ongelijkheid, zoals de neiging om literatuur als ‘zacht’ en
recht als ‘hard’ te bestempelen.
- Het recht is niet neutraal of losstaand, maar moet worden gezien als een cultureel en
moreel systeem: ingebed in maatschappij en ethiek.
Volledige samenvatting inclusief werkgroepaantekeningen
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................... 2
Week 2........................................................................................................ 14
Week 3........................................................................................................ 29
Week 5........................................................................................................ 35
Week 6........................................................................................................ 37
Oefententamen............................................................................................ 38
,Week 1
Samenvatting
An Introduction to Interdisciplinary Research. Theory and Practice (Steph Menken and
Machiel Keestra)
Definitie van academische discipline is lastig:
- Disciplines zijn niet stabiel of eenduidig, maar veranderen.
- Disciplines oefenen invloed op elkaar uit.
Wetenschap werd lange tijd gezien als opgebouwd uit aparte domeinen, elk met zijn eigen
onderwerp en manier van verklaren.
- Wiskunde diende als voorbeeld, omdat het via logische redeneringen tot betrouwbare
kennis komt.
- Aristoteles breidde deze benadering uit naar andere vakgebieden, waarbij elk domein
zijn eigen verklaringsgronden heeft, gebaseerd op de aard van het onderwerp.
- Dit leidde tot een langdurige overtuiging dat disciplines domeingebonden zijn: elk
onderzoekt zijn eigen stukje van de werkelijkheid met een eigen logica.
Klassiek domeingebonden visie op disciplines is losgelaten:
1. Wetenschappers zijn grensoverschrijdend gaan werken: ze gebruiken theorieën en
methoden uit andere disciplines.
2. De wiskunde is niet langer het ultieme voorbeeld van wetenschap, omdat observatie en
experiment belangrijker zijn geworden. Dit leidt tot een mix aan theorieën en
methoden.
3. Specialisatie binnen disciplines heeft geleid tot subdisciplines, wat het idee van een
coherent domein ondermijnt.
4. Samenwerkingen en nieuwe vakgebieden (zoals biochemie, rechten en technologie)
zorgen voor vervaging van grenzen tussen disciplines.
Visie van Thomas Kuhn
- Kuhn stelt dat een discipline niet draait om strakke definities of vaste axioma’s, zoals
in de wiskunde.
- In plaats daarvan is er een ‘paradigma’: een gedeeld kader van aannames, waarden,
methoden, praktijken (binnen een gemeenschap van wetenschappers), sociale factoren
en gedeelde overtuigingen.
Binnen één discipline kunnen meerdere wetenschappelijke gemeenschappen bestaan met
verschillende paradigma’s. Daardoor is er vaak geen consensus over wat een ‘discipline’ is: er
bestaat onenigheid over de inhoud, methoden en praktijken. In de wetenschapsgeschiedenis
zie je vaak dat nieuwe ideeën eerst worden afgewezen, maar uiteindelijk leiden tot een
paradigmawisseling.
,Een discipline is een wetenschapsgebied met:
- Een specifiek onderzoeksobject.
- Een opgebouwde specialistische kennisbasis.
- Een eigen terminologie, concepten en aannames.
- Specifieke onderzoeksmethoden.
- Institutionele inbedding (vaak aan universiteiten).
- En doorgaans een onderwijsvorm die zorgt voor overdracht op volgende generaties.
Grenzen van reductionisme
- Reductionisme is de benadering waarbij men probeert complexe verschijnselen te
begrijpen door ze op te splitsen in losse onderdelen. De grens daarvan is dat sommige
fenomenen niet te begrijpen zijn als je alleen naar losse onderdelen kijkt.
- In plaats daarvan stelt men: het geheel is meer dan de som der delen.
- Dit leidt tot een holistische benadering, waarbij men kijkt naar het samenhangend
geheel.
Classificaties van disciplines
- Natuurwetenschappen richten zich op de natuurlijke wereld.
- Sociale wetenschappen bestuderen menselijk gedrag en de samenleving.
- Geesteswetenschappen houden zich bezig met producten van de mens.
- Sub- of interdisciplines binnen elk van deze disciplines.
Vormen van onderzoek
1. Multidisciplinair onderzoek is onderzoek waarbij meer dan één discipline betrokken
is, maar zonder integratie. Resultaten uit de betrokken disciplines worden vergeleken
en vervolgens worden conclusies getrokken vanuit elk van de afzonderlijke
disciplines, maar er is geen integratie van disciplinaire inzichten.
2. Interdisciplinair onderzoek is onderzoek waarin relevante concepten, theorieën en/of
methodologieën uit verschillende academische disciplines, evenals de resultaten of
inzichten die deze disciplines genereren, worden geïntegreerd.
3. Transdisciplinair onderzoek vindt plaats wanneer onderzoekers samenwerken met
belanghebbenden van buiten de academische wereld. Kennis van buiten de
academische wereld, evenals waarden van belanghebbenden, wordt geïntegreerd met
academische kennis. Gezamenlijk bepalen deze inzichten welk probleem wordt
onderzocht, hoe dat wordt gedaan en welke interventies worden gekozen om het
probleem aan te pakken.
, Het lemma ‘Law and Literature’ door Jeanne Gaakeer uit: Encyclopedia of the Philosophy of
Law and Social Philosophy, 2021,
De vorm waarin iets in het recht wordt gezegd is net zo belangrijk als de inhoud.
(Her)waardering van het recht als een menswetenschappelijke discipline.
Drie hoofdvormen van de relatie tussen recht en literatuur:
1. Recht in literatuur: het recht komt als onderwerp voor in literaire werken
(bijv. een roman over een rechtszaak).
2. Recht als literatuur: juridische teksten zelf worden beschouwd als verhalen of
vertellingen, het recht vertelt iets en is niet puur feitelijk.
3. Regulering van literatuur door het recht: juridische regels die literatuur beïnvloeden of
beperken (bijv. auteursrecht of lasterwetgeving).
Recht is geen objectief of neutraal systeem
- Recht is een taalgebonden, menselijke praktijk.
- Interpretatie is een actieve, subjectieve bezigheid.
- Juridische taal is geen neutraal middel, maar vraagt om gevoeligheid voor stijl en
betekenis.
James Boyd White
- Recht en literatuur zijn nauw verwant: beide zijn vormen van verhalen vertellen.
- Recht is niet puur wetenschappelijk, maar draait om taalgebruik, interpretatie en
betekenis.
Kritiek op interdisciplinariteit
- Sommige critici stellen dat interdisciplinair werk soms onbedoeld de grenzen tussen
vakgebieden juist benadrukt. Als het ene vakgebied het andere alleen zou ‘aanvullen’,
suggereert dat een hiërarchie of scheiding, in plaats van gelijkwaardige samenwerking
of overlap. Het risico van ongelijkheid, zoals de neiging om literatuur als ‘zacht’ en
recht als ‘hard’ te bestempelen.
- Het recht is niet neutraal of losstaand, maar moet worden gezien als een cultureel en
moreel systeem: ingebed in maatschappij en ethiek.
