Aardrijkskunde samenvattingen
Esmee Visser
Hoofdstuk 3 middellandse zeegebied
3.1 Platentektoniek middellandse zee
Middellandse zee op convergente plaatgrens > rekkrachten actief door de Euraziatische plaat die weg
beweegt van Afrika > sterkste rek in westelijke zee door minste convergente beweging
Alpiene plooiingsgebergte bestaan uit sedimentgesteentes gevormd uit dikke lagen zand, klei en kalk
die eerder afgezet zijn op de bodem van de zee.
Subductie is het wegduiken van een oceaanbodem in de aardmantel > Afrikaanse plaat onder
Egeïsche leidt tot vulkanisme.
3.2 Een onrustig gebied
Kans op aardbevingen het grootst in Italië, Griekenland en vooral in Turkije door: Afrika die tegen de
wijzers van de klok een draaiende beweging maakt naar Europa > microplaten bewegen langs en
onder elkaar > veel druk.
In Italië en Griekenland door subductie > overschuivingen van sedimentgesteente en verzakking in
Egeïsche zee > hypocentrum ondiep
Vulkanen veroorzaakt door subductie > zware korst die wegduikt smelt en vermengt met water en
sediment > mengsel hoopt op in magmakamer > stroperig magma dus hoge druk nodig voor
uitbarsting > meeste explosieve stratovulkanen > vormen caldera’s na vulkaan instort.
Hazard management verkleint gevolgen van natuurrampen
Lava levert na verwering vruchtbare grond dus veel mensen wonen nabij vulkanen.
3.3 klimaat en vegetatie
CS -klimaat in MZ gebied
- Zonnige en droge zomer
- Vochtige winters
- Hoge intensiteit en grote variabiliteit (natte jaren en soms droge jaren)
MZ gebied ligt in de subtropische landschapszone > mediterrane vegetatie > planten hele jaar groen
> klein en naaldvormige bladeren/ stekels > dun en stevige bodems (sedimentpakketten)
3.4 Landbouw Middellandse Zee
MZ heeft geschiedenis met mediterrane landbouwtypen
- Olijfbomen/ wijnranken/ fruitbomen beperken vochtverlies in zomer en wortelen diep >
zorgt voor altijd water> beperken bodemerosie > terrassen aangelegd ( remt afstroming
water en vocht trekt grond in > minder bodemerosie
Waterbalans = overzicht van verschil tussen de toevoer en afvoer van zoetwater in een gebied.
, 3.5 Landdegradatie rond Middellandse Zee
Draagkrachtgebied= aantal mensen dat in een gebied kan leven zonder schade voor omgeving > in
MZ gebied draagkracht snel teveel door droge zomers en reliëfrijk gebied. > neerslag te laag voor een
bodem bedekkende vegetatie > maar hoog en wisselvallig genoeg voor bodemerosie
2 ontwikkelingen versterken landdegradatie :
- Productieverhoging
- Schaalvergroting
Bodemerosie = als de toplaag van de bodem wegspoelt of wegwaait > akkers het kwetsbaarst want
liggen buiten groeiseizoen braak > overbeweiding kan ook erosie versterken > hoeveelheid vee die
gebied kan dragen sterk afhankelijk van de hoeveelheid neerslag.
Modderstromen kunnen ontstaan als de bovenlaag van de helling volledig verzadigd raakt met water
en aan de onderkant afgesloten is door ondoordringbare kleilaag, glijdt de kleilaag de helling af >
weinig vegetatie en de aanleg van een weg onderaan de helling kunnen de modderstroom
versterken.
Hoofdstuk 4: herhaling wereld
4.1 Patronen: welvaart en welzijn
Grens tussen welvarende centrumlanden in het noorden en de arme landen in de periferie. Maar die
verdeling is nu niet meer zo > groep landen uit de periferie maakte een snelle sociaaleconomische
groei door > grootmachten Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika ( BRIC-landen) vormen nu
semiperiferie. Centrum, periferie en semiperiferie vormen samen een wereldsysteem.
Verschillen in welvaart zijn te meten door:
o Het bruto binnenlands product per hoofd (bbp/hoofd) > objectieve maat om landen te
vergelijken maar er zijn bezwaren:
o Waarde van dollar verschilt per land, daarom wordt bbp/hoofd uitgedrukt in
koopkracht
o Alleen inkomsten uit formele sector tellen mee en niet de inkomsten uit de
informele sector
o Bbp/hoofd houdt geen rekening met regionale ongelijkheid > voor een zuiverder
beeld moet je inzoomen op het regionale schaalniveau > bruto regionaal product per
hoofd (brp/hoofd)
o Sociale ongelijkheid niet meegenomen met bbp/hoofd
o De samenstelling van de beroepsbevolking > naarmate het economische ontwikkelingspeil
van een land hoger is, werkt een kleiner deel van de beroepsbevolking in de landbouw en
een groter deel in de formele dienstensector.
Door de uitschuiving van de productie van goederen en diensten van de centrumlanden naar de
(semi) periferie, zijn veel arme landen intussen minder afhankelijk geworden van de
grondstoffenexport.
Bepalen van welzijn door:
o VN-ontwikkelingsindex: deze index is samengesteld op basis van koopkracht, analfabetisme
en levensverwachting
Esmee Visser
Hoofdstuk 3 middellandse zeegebied
3.1 Platentektoniek middellandse zee
Middellandse zee op convergente plaatgrens > rekkrachten actief door de Euraziatische plaat die weg
beweegt van Afrika > sterkste rek in westelijke zee door minste convergente beweging
Alpiene plooiingsgebergte bestaan uit sedimentgesteentes gevormd uit dikke lagen zand, klei en kalk
die eerder afgezet zijn op de bodem van de zee.
Subductie is het wegduiken van een oceaanbodem in de aardmantel > Afrikaanse plaat onder
Egeïsche leidt tot vulkanisme.
3.2 Een onrustig gebied
Kans op aardbevingen het grootst in Italië, Griekenland en vooral in Turkije door: Afrika die tegen de
wijzers van de klok een draaiende beweging maakt naar Europa > microplaten bewegen langs en
onder elkaar > veel druk.
In Italië en Griekenland door subductie > overschuivingen van sedimentgesteente en verzakking in
Egeïsche zee > hypocentrum ondiep
Vulkanen veroorzaakt door subductie > zware korst die wegduikt smelt en vermengt met water en
sediment > mengsel hoopt op in magmakamer > stroperig magma dus hoge druk nodig voor
uitbarsting > meeste explosieve stratovulkanen > vormen caldera’s na vulkaan instort.
Hazard management verkleint gevolgen van natuurrampen
Lava levert na verwering vruchtbare grond dus veel mensen wonen nabij vulkanen.
3.3 klimaat en vegetatie
CS -klimaat in MZ gebied
- Zonnige en droge zomer
- Vochtige winters
- Hoge intensiteit en grote variabiliteit (natte jaren en soms droge jaren)
MZ gebied ligt in de subtropische landschapszone > mediterrane vegetatie > planten hele jaar groen
> klein en naaldvormige bladeren/ stekels > dun en stevige bodems (sedimentpakketten)
3.4 Landbouw Middellandse Zee
MZ heeft geschiedenis met mediterrane landbouwtypen
- Olijfbomen/ wijnranken/ fruitbomen beperken vochtverlies in zomer en wortelen diep >
zorgt voor altijd water> beperken bodemerosie > terrassen aangelegd ( remt afstroming
water en vocht trekt grond in > minder bodemerosie
Waterbalans = overzicht van verschil tussen de toevoer en afvoer van zoetwater in een gebied.
, 3.5 Landdegradatie rond Middellandse Zee
Draagkrachtgebied= aantal mensen dat in een gebied kan leven zonder schade voor omgeving > in
MZ gebied draagkracht snel teveel door droge zomers en reliëfrijk gebied. > neerslag te laag voor een
bodem bedekkende vegetatie > maar hoog en wisselvallig genoeg voor bodemerosie
2 ontwikkelingen versterken landdegradatie :
- Productieverhoging
- Schaalvergroting
Bodemerosie = als de toplaag van de bodem wegspoelt of wegwaait > akkers het kwetsbaarst want
liggen buiten groeiseizoen braak > overbeweiding kan ook erosie versterken > hoeveelheid vee die
gebied kan dragen sterk afhankelijk van de hoeveelheid neerslag.
Modderstromen kunnen ontstaan als de bovenlaag van de helling volledig verzadigd raakt met water
en aan de onderkant afgesloten is door ondoordringbare kleilaag, glijdt de kleilaag de helling af >
weinig vegetatie en de aanleg van een weg onderaan de helling kunnen de modderstroom
versterken.
Hoofdstuk 4: herhaling wereld
4.1 Patronen: welvaart en welzijn
Grens tussen welvarende centrumlanden in het noorden en de arme landen in de periferie. Maar die
verdeling is nu niet meer zo > groep landen uit de periferie maakte een snelle sociaaleconomische
groei door > grootmachten Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika ( BRIC-landen) vormen nu
semiperiferie. Centrum, periferie en semiperiferie vormen samen een wereldsysteem.
Verschillen in welvaart zijn te meten door:
o Het bruto binnenlands product per hoofd (bbp/hoofd) > objectieve maat om landen te
vergelijken maar er zijn bezwaren:
o Waarde van dollar verschilt per land, daarom wordt bbp/hoofd uitgedrukt in
koopkracht
o Alleen inkomsten uit formele sector tellen mee en niet de inkomsten uit de
informele sector
o Bbp/hoofd houdt geen rekening met regionale ongelijkheid > voor een zuiverder
beeld moet je inzoomen op het regionale schaalniveau > bruto regionaal product per
hoofd (brp/hoofd)
o Sociale ongelijkheid niet meegenomen met bbp/hoofd
o De samenstelling van de beroepsbevolking > naarmate het economische ontwikkelingspeil
van een land hoger is, werkt een kleiner deel van de beroepsbevolking in de landbouw en
een groter deel in de formele dienstensector.
Door de uitschuiving van de productie van goederen en diensten van de centrumlanden naar de
(semi) periferie, zijn veel arme landen intussen minder afhankelijk geworden van de
grondstoffenexport.
Bepalen van welzijn door:
o VN-ontwikkelingsindex: deze index is samengesteld op basis van koopkracht, analfabetisme
en levensverwachting
