Samenvatting week 1 - Constitutioneel
recht (RGBUSBR005)
Leerdoelen.............................................................................................................................. 1
1. Samenvatting verplichte literatuur................................................................................... 2
Functies van staatsrecht.................................................................................................... 2
Beginselen van de democratische rechtsstaat...................................................................4
Constitutionele geschiedenis..............................................................................................5
2. Samenvatting aanvullende literatuur............................................................................... 6
Hirsch Ballin, rechtsstaat: wachten op nieuwe dageraad?.................................................6
Staatscommissie rechtsstaat: gebroken belofte rechtsstaat.............................................. 6
Lage Drempels, Hoge Dijken............................................................................................. 6
Leerdoelen
Na bestudering van de voorgeschreven literatuur en jurisprudentie en het voorbereid en
actief bijwonen van de onderwijsbijeenkomsten …
● 1. heeft u een basale kennis van de ontwikkeling van de democratische rechtsstaat,
de Nederlandse constitutionele geschiedenis en de hoofdlijnen van de
koninkrijksrelaties;
● 2. kunt u op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen benoemen die van invloed
zijn op het functioneren van de Nederlandse democratische rechtsstaat;
● 3. kunt u de historische ontwikkeling van fundamentele staatsrechtelijke beginselen
zoals de grondrechten, democratie, machtenscheiding, het parlementair stelsel,
legaliteit en rechterlijke toetsing, analyseren in het licht van maatschappelijke
ontwikkelingen;
● 4. kunt u de concepten rechtsstaat en democratie kernachtig omschrijven en de rol
analyseren die ze spelen bij maatschappelijke vraagstukken.
, 1. Samenvatting verplichte literatuur
Functies van staatsrecht
Terminologie
● Kabinet= Ministers en staatsecretarissen
● Regering= Koning en alle ministers
● Parlement/Staten-Generaal= Beide Kamers
Functies van staatsrecht:
1. Constitueren= stelt overheidsambten in
a. Art. 51 lid 1 GW: Samenstelling regering en Staten-Generaal
2. Attribueren= kent aan overheidsambten bevoegdheden toe
a. Art. 82 lid 1 GW: Indienen wetsvoorstellen (omdat het de procedure voor
wetgeving toebedeeld)
3. Reguleren= stelt voorwaarden en grenzen aan uitoefening van bevoegdheden
a. Art. 13 lid 2 GW: Briefgeheimbeperking bij wet (omdat het de privacy van
burgers waarborgt en het een dusdanige bevoegdheid toebedeeld)
4. Legitimeren= draagt bij aan aanvaarding van burgers van en vertrouwen in
machtsuitoefening door de staat
a. Art. 129 lid 1 GW: Rechtstreekse verkiezing gemeenteraad (omdat het
democratische basis van lokaal bestuur regelt)
Constitutionele levenscirkel
1. Wetgeving
2. toepassing door bestuur en rechtspraak
3. de rechtspositie van de burger
4. politieke representatie
a. terug naar 1
Omschrijvingen van rechtsstaat
Raad van state (jaarverslag 2019): De Nederlandse staat streeft naar een rechtsstaat,
waarin de overheid gebonden is aan het recht.
1. Legaliteitsbeginsel
2. Grondrechten
3. Machtenscheiding en -spreiding
4. Onafhankelijke rechtspraak
Kortmann c.s.
1. Legaliteitsbeginsel > Voorafgaande algemene regel juridische grondslag ook vóór
het overheidshandelen.
2. Scheiding tussen de wetgevende macht en de uitvoerende macht: waarborgen
dat het ambt dat voor burgers geldende regels opstelt niet samenvalt met het ambt
dat uitvoering geeft aan deze regels.
3. Democratie
4. Onafhankelijke rechter
recht (RGBUSBR005)
Leerdoelen.............................................................................................................................. 1
1. Samenvatting verplichte literatuur................................................................................... 2
Functies van staatsrecht.................................................................................................... 2
Beginselen van de democratische rechtsstaat...................................................................4
Constitutionele geschiedenis..............................................................................................5
2. Samenvatting aanvullende literatuur............................................................................... 6
Hirsch Ballin, rechtsstaat: wachten op nieuwe dageraad?.................................................6
Staatscommissie rechtsstaat: gebroken belofte rechtsstaat.............................................. 6
Lage Drempels, Hoge Dijken............................................................................................. 6
Leerdoelen
Na bestudering van de voorgeschreven literatuur en jurisprudentie en het voorbereid en
actief bijwonen van de onderwijsbijeenkomsten …
● 1. heeft u een basale kennis van de ontwikkeling van de democratische rechtsstaat,
de Nederlandse constitutionele geschiedenis en de hoofdlijnen van de
koninkrijksrelaties;
● 2. kunt u op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen benoemen die van invloed
zijn op het functioneren van de Nederlandse democratische rechtsstaat;
● 3. kunt u de historische ontwikkeling van fundamentele staatsrechtelijke beginselen
zoals de grondrechten, democratie, machtenscheiding, het parlementair stelsel,
legaliteit en rechterlijke toetsing, analyseren in het licht van maatschappelijke
ontwikkelingen;
● 4. kunt u de concepten rechtsstaat en democratie kernachtig omschrijven en de rol
analyseren die ze spelen bij maatschappelijke vraagstukken.
, 1. Samenvatting verplichte literatuur
Functies van staatsrecht
Terminologie
● Kabinet= Ministers en staatsecretarissen
● Regering= Koning en alle ministers
● Parlement/Staten-Generaal= Beide Kamers
Functies van staatsrecht:
1. Constitueren= stelt overheidsambten in
a. Art. 51 lid 1 GW: Samenstelling regering en Staten-Generaal
2. Attribueren= kent aan overheidsambten bevoegdheden toe
a. Art. 82 lid 1 GW: Indienen wetsvoorstellen (omdat het de procedure voor
wetgeving toebedeeld)
3. Reguleren= stelt voorwaarden en grenzen aan uitoefening van bevoegdheden
a. Art. 13 lid 2 GW: Briefgeheimbeperking bij wet (omdat het de privacy van
burgers waarborgt en het een dusdanige bevoegdheid toebedeeld)
4. Legitimeren= draagt bij aan aanvaarding van burgers van en vertrouwen in
machtsuitoefening door de staat
a. Art. 129 lid 1 GW: Rechtstreekse verkiezing gemeenteraad (omdat het
democratische basis van lokaal bestuur regelt)
Constitutionele levenscirkel
1. Wetgeving
2. toepassing door bestuur en rechtspraak
3. de rechtspositie van de burger
4. politieke representatie
a. terug naar 1
Omschrijvingen van rechtsstaat
Raad van state (jaarverslag 2019): De Nederlandse staat streeft naar een rechtsstaat,
waarin de overheid gebonden is aan het recht.
1. Legaliteitsbeginsel
2. Grondrechten
3. Machtenscheiding en -spreiding
4. Onafhankelijke rechtspraak
Kortmann c.s.
1. Legaliteitsbeginsel > Voorafgaande algemene regel juridische grondslag ook vóór
het overheidshandelen.
2. Scheiding tussen de wetgevende macht en de uitvoerende macht: waarborgen
dat het ambt dat voor burgers geldende regels opstelt niet samenvalt met het ambt
dat uitvoering geeft aan deze regels.
3. Democratie
4. Onafhankelijke rechter
