Samenvatting goederenrecht
Week 1
Constitutum possessorium
Op grond van art. 3:115 aanhef en sub a BW is voor bezitsoverdracht een
tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling voldoende, wanneer de
vervreemder de zaak bezit en hij haar krachtens een bij de levering gemaakt
beding voor de verkrijger gaat houden levering CP.
Levering CP heeft een minder sterke werking:
- Een houder kan niet buiten de bezitter om door middel van een CP leveren.
Een poging daartoe strandt op grond van art. 3:115 sub a jo. 3:111 BW.
Krachtens deze bepaling kan iemand die is aangevangen een zaak krachtens een
rechtsverhouding voor een ander te houden, zich niet door een eenzijdige
wilswijziging tot bezitter maken en daarmee de bezitter het bezit ontnemen.
- Een (geslaagde) levering CP werkt krachtens art. 3:90 lid 2 BW niet
tegenover een derde met een ouder recht op de zaak, tenzij deze met
vervreemding heeft ingestemd.
Vindt na mislukte levering CP door een houder alsnog feitelijke overgave
bezitsverschaffing plaats, dan komt toch nog levering tot stand.
Art. 3:90 lid 2 BW bepaalt dat wanneer de roerende zaak na de levering in
handen van de vervreemder is gebleven, de levering pas tegenover een derde
met een ouder recht op de zaak werkt, nadat de zaak in de handen van de
verkrijger is gekomen.
Ouder recht ziet op een ouder eigendomsrecht of een ouder beperkt recht.
Gevolg van art. 3:90 lid 2 BW is dat de derde-verkrijger, totdat de zaak in zijn
handen komt, geen bescherming aan art. 3:86 lid 1 BW kan ontlenen indien de
ouder gerechtigde de zaak revindiceert. Tweede gevolg is dat een derde-
verkrijger van een zaak die in handen van de vervreemder is gebleven, geen
bescherming geniet door art. 3:86 lid 2 BW tegen een op de zaak drukkend
beperkt recht. Art. 3:90 lid 2 belet verder dat de verkrijger van een zaak die in
handen van de vervreemder is gebleven zich tegenover de ouder gerechtigde
kan beroepen op de regeling van verkrijgende verjaring.
Alsnog volledige werking van art. 3:90 lid 2 indien en zodra de zaak in handen
van de verkrijger komt.
Een levering waarbij de zaak in handen van de vervreemder is gebleven, werkt
ook tegenover de oud gerechtigde, indien deze heeft ingestemd met de
vervreemding.
Traditio bevri manu
Op grond van art. 3:115 aanhef en onder b is voor de overdracht van het bezit
een tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling voldoende, wanneer de
verkrijger houder van de zaak voor de vervreemder was. Het onmiddellijke bezit
van de zaak wordt verschaft, waardoor er geen sprake is van art. 3:111 BW.
Traditio longa manu
Op grond van art. 3:115 aanhef en onder c eerste zin is voor de overdracht van
het bezit van een tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling voldoende,
wanneer een derde de zaak voor de vervreemder hield en haar na overdracht
voor de ontvanger houdt. Het bezit gaat niet over voordat de derde de
,overdracht heeft erkend. Het middellijk bezit is van de vervreemder op de
verkrijger overgegaan.
De verkrijger dient erop bedacht te zijn dat deze derde een recht met betrekking
tot die zaak heeft.
Andere wijzen van levering van een onder een derde bevindende
roerende zaak
De traditito longa manu is een voor de hand liggende, maar niet de enige manier
om een zich onder een derde-houder bevindende zaak te leveren.
Levering van roerende zaken onder een derde door CP de vervreemder maakt
zich van middellijk bezitter – namelijk door middel van een houder – van de zaak
tot middellijk houder van de zaak voor de verkrijger. De derde-houder hoeft de
bezitsoverdracht niet te erkennen. De derde-houder blijft houder voor de
vervreemder.
Bezit
art. 3:107 BW
Machtsuitoefening over een zaak behoeft niet te impliceren dat men ook
eigenaar is en machtsuitoefening kan ook als de zaak niet letterlijk in handen is
van diegene.
Bezit = het houden van een goed voor zichzelf.
Bezit is mogelijk van ieder goed stoffelijke voorwerpen maar ook
(vermogens)rechten
Betekenis bezit:
- Politionele functie (art. 3:125 BW)
- Processuele functie (art. 3:119 BW)
- Leveringsvorm (art. 3:90 BW)
Het houden van een goed voor zichzelf wordt beoordeeld naar verkeersopvatting
en overigens op grond van uiterlijke feiten (art. 3:108 en 3:109 BW). Ook of men
voor iemand anders houdt wordt aan de hand van deze maatstaven beoordeeld.
Art. 3:109 BW wie een goed houdt, wordt vermoed voor zichzelf te houden
oftewel van dat goed bezitter te zijn. Het vervolg staat in art. 3:119 BW: de
bezitter wordt vermoed rechthebbende te zijn.
Intervesie van het bezit
art. 3:111 BW
De wet geeft als beginsel aan dat degene die krachtens een rechtsverhouding
voor een ander is gaan houden, daarmee onder dezelfde titel blijft voortgaan. Hij
kan niet zomaar uitgroeien tot bezitter.
De houder kan slechts wijziging aanbrengen in zijn houderschap indien dit uit de
wet voortvloeit.
Twee mogelijkheden:
- een handeling van degene voor wie men houdt
- een tegenspraak van het recht van degene voor wie men houdt
Bezitsverkrijging in het algemeen
art. 3:112 BW
,Men verkrijgt het bezit door de verwerving van de door het maatschappelijk
verkeer als heerschappij ten eigen behoeve erkende macht over een goed.
Bezitter wordt men door zich als gerechtigde te gedragen.
3 wijzen van bezitsverkrijging (niet limitatief):
- inbezitneming
- overdracht
- opvolging onder algemene titel
Verkrijging van bezit door inbezitneming
art. 3:113 BW
Roerende zaken Vindt plaats door zich de feitelijke macht over het goed te
verschaffen. Is bij alle goederen mogelijk. De inbezitneming moet zich uiten in
een dusdanige macht over de zaak, dat het naar verkeersopvatting het bezit van
de ander teniet doet (lid 2).
Overige goederen bij onroerende zaken is de constatering moeilijker. De
inbezitneming zal blijken uit machtsuitoefeningen die voor de vorige bezitter
kenbaar zijn. Ook continuïteit is vereist.
Inbezitneming van beperkte rechten is ook mogelijk.
Verkrijging van bezit door overdracht
art. 3:114 BW
De bezitter draagt zijn bezit over door de verkrijger in staat te stellen macht uit
te oefenen, die hij zelf over het goed kon uitoefenen.
Om bezit te kunnen overdragen moet men zelf bezitter zijn. De eigenaar en de
dief kunnen dus bezit overdragen. De houder kan dit in beginsel niet. In sommige
gevallen wel als hij daartoe door de bezitter bevoegd is gemaakt. Indien de
houder de zaak die hij houdt aan een ander wil overdragen, kan hij aan die ander
slechts het bezit verschaffen.
Bij roerende zaken door feitelijke overgave van die zaken.
Bij registergoederen valt de overdracht van het bezit door de eigenaar samen
met het voltooien van de leveringshandeling oftewel met de inschrijving van de
akte in de openbare registers.
Bij beperkte rechten door feitelijke overgave, en anders door de bijbehorende
leveringshandeling.
Bezitsoverdracht zonder feitelijke handeling
art. 3:115 BW
Mogelijkheid om het bezit van zaken over te dragen door een enkele tweezijdige
verklaring. Dit artikel geldt alleen voor roerende zaken niet-registergoederen.
- Sub a de vervreemder bezit de zaak en hij houdt haar krachtens een bij
de levering gemaakt beding voortaan voor de verkrijger = constitutum
possessorium
- Sub b de verkrijger was houder van de zaak voor de vervreemder =
traditio brevi manu
- Sub c een derde hield de zaak voor de vervreemder en houdt haar na de
overdracht voor de ontvanger = traditio longa manu
Verlies van bezit
Art. 3:117 BW
, Geen limitatieve opsomming in de wet. Bezit kan worden verloren door het
kennelijk prijsgeven ervan en door het verkrijgen van het bezit door een ander.
Men kan het bezit kennelijk prijsgeven. Deze woorden doen uitkomen dat het
bezitsverlies hier berust op handelingen waaruit naar objectieve maatstaven de
wil tot prijsgeven van het bezit kan worden afgeleid. Een eigenaar kan het bezit
van een onroerende zaak niet prijsgeven. Een bezitter die geen eigenaar is kan
wel zijn bezit van een onroerende zaak prijsgeven, bijv. door te verhuizen.
De bezitter kan niet door het kennelijk prijsgeven van een zaak aan
aansprakelijkheid ontkomen.
Bezit te goeder trouw
Art. 3:118 BW
Een bezitter is te goeder trouw indien hij zich als rechthebbende beschouwt en
zich ook redelijkerwijze als zodanig mocht beschouwen.
Art. 3:118 BW moet worden samen gelezen met art. 3:11 BW. Men is te goeder
trouw als men niet alleen meent dat de situatie zo is als men denkt, maar dit ook
mag menen. Als men de ware feiten of rechtsregels behoort te kennen, is men
niet te goeder trouw.
De vraag naar het al dan niet aanwezig zijn van goede trouw wordt normaliter
afgemeten aan het tijdstip van verkrijging van het bezit. Is eenmaal goede trouw
aanwezig, wordt de bezitter geacht goeder trouw te blijven.
De bezitter wordt vermoed te goeder trouw te zijn (lid 3). Tegenpartij moet dus
bewijzen dat de goeder trouw ontbreekt.
Week 1
Constitutum possessorium
Op grond van art. 3:115 aanhef en sub a BW is voor bezitsoverdracht een
tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling voldoende, wanneer de
vervreemder de zaak bezit en hij haar krachtens een bij de levering gemaakt
beding voor de verkrijger gaat houden levering CP.
Levering CP heeft een minder sterke werking:
- Een houder kan niet buiten de bezitter om door middel van een CP leveren.
Een poging daartoe strandt op grond van art. 3:115 sub a jo. 3:111 BW.
Krachtens deze bepaling kan iemand die is aangevangen een zaak krachtens een
rechtsverhouding voor een ander te houden, zich niet door een eenzijdige
wilswijziging tot bezitter maken en daarmee de bezitter het bezit ontnemen.
- Een (geslaagde) levering CP werkt krachtens art. 3:90 lid 2 BW niet
tegenover een derde met een ouder recht op de zaak, tenzij deze met
vervreemding heeft ingestemd.
Vindt na mislukte levering CP door een houder alsnog feitelijke overgave
bezitsverschaffing plaats, dan komt toch nog levering tot stand.
Art. 3:90 lid 2 BW bepaalt dat wanneer de roerende zaak na de levering in
handen van de vervreemder is gebleven, de levering pas tegenover een derde
met een ouder recht op de zaak werkt, nadat de zaak in de handen van de
verkrijger is gekomen.
Ouder recht ziet op een ouder eigendomsrecht of een ouder beperkt recht.
Gevolg van art. 3:90 lid 2 BW is dat de derde-verkrijger, totdat de zaak in zijn
handen komt, geen bescherming aan art. 3:86 lid 1 BW kan ontlenen indien de
ouder gerechtigde de zaak revindiceert. Tweede gevolg is dat een derde-
verkrijger van een zaak die in handen van de vervreemder is gebleven, geen
bescherming geniet door art. 3:86 lid 2 BW tegen een op de zaak drukkend
beperkt recht. Art. 3:90 lid 2 belet verder dat de verkrijger van een zaak die in
handen van de vervreemder is gebleven zich tegenover de ouder gerechtigde
kan beroepen op de regeling van verkrijgende verjaring.
Alsnog volledige werking van art. 3:90 lid 2 indien en zodra de zaak in handen
van de verkrijger komt.
Een levering waarbij de zaak in handen van de vervreemder is gebleven, werkt
ook tegenover de oud gerechtigde, indien deze heeft ingestemd met de
vervreemding.
Traditio bevri manu
Op grond van art. 3:115 aanhef en onder b is voor de overdracht van het bezit
een tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling voldoende, wanneer de
verkrijger houder van de zaak voor de vervreemder was. Het onmiddellijke bezit
van de zaak wordt verschaft, waardoor er geen sprake is van art. 3:111 BW.
Traditio longa manu
Op grond van art. 3:115 aanhef en onder c eerste zin is voor de overdracht van
het bezit van een tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling voldoende,
wanneer een derde de zaak voor de vervreemder hield en haar na overdracht
voor de ontvanger houdt. Het bezit gaat niet over voordat de derde de
,overdracht heeft erkend. Het middellijk bezit is van de vervreemder op de
verkrijger overgegaan.
De verkrijger dient erop bedacht te zijn dat deze derde een recht met betrekking
tot die zaak heeft.
Andere wijzen van levering van een onder een derde bevindende
roerende zaak
De traditito longa manu is een voor de hand liggende, maar niet de enige manier
om een zich onder een derde-houder bevindende zaak te leveren.
Levering van roerende zaken onder een derde door CP de vervreemder maakt
zich van middellijk bezitter – namelijk door middel van een houder – van de zaak
tot middellijk houder van de zaak voor de verkrijger. De derde-houder hoeft de
bezitsoverdracht niet te erkennen. De derde-houder blijft houder voor de
vervreemder.
Bezit
art. 3:107 BW
Machtsuitoefening over een zaak behoeft niet te impliceren dat men ook
eigenaar is en machtsuitoefening kan ook als de zaak niet letterlijk in handen is
van diegene.
Bezit = het houden van een goed voor zichzelf.
Bezit is mogelijk van ieder goed stoffelijke voorwerpen maar ook
(vermogens)rechten
Betekenis bezit:
- Politionele functie (art. 3:125 BW)
- Processuele functie (art. 3:119 BW)
- Leveringsvorm (art. 3:90 BW)
Het houden van een goed voor zichzelf wordt beoordeeld naar verkeersopvatting
en overigens op grond van uiterlijke feiten (art. 3:108 en 3:109 BW). Ook of men
voor iemand anders houdt wordt aan de hand van deze maatstaven beoordeeld.
Art. 3:109 BW wie een goed houdt, wordt vermoed voor zichzelf te houden
oftewel van dat goed bezitter te zijn. Het vervolg staat in art. 3:119 BW: de
bezitter wordt vermoed rechthebbende te zijn.
Intervesie van het bezit
art. 3:111 BW
De wet geeft als beginsel aan dat degene die krachtens een rechtsverhouding
voor een ander is gaan houden, daarmee onder dezelfde titel blijft voortgaan. Hij
kan niet zomaar uitgroeien tot bezitter.
De houder kan slechts wijziging aanbrengen in zijn houderschap indien dit uit de
wet voortvloeit.
Twee mogelijkheden:
- een handeling van degene voor wie men houdt
- een tegenspraak van het recht van degene voor wie men houdt
Bezitsverkrijging in het algemeen
art. 3:112 BW
,Men verkrijgt het bezit door de verwerving van de door het maatschappelijk
verkeer als heerschappij ten eigen behoeve erkende macht over een goed.
Bezitter wordt men door zich als gerechtigde te gedragen.
3 wijzen van bezitsverkrijging (niet limitatief):
- inbezitneming
- overdracht
- opvolging onder algemene titel
Verkrijging van bezit door inbezitneming
art. 3:113 BW
Roerende zaken Vindt plaats door zich de feitelijke macht over het goed te
verschaffen. Is bij alle goederen mogelijk. De inbezitneming moet zich uiten in
een dusdanige macht over de zaak, dat het naar verkeersopvatting het bezit van
de ander teniet doet (lid 2).
Overige goederen bij onroerende zaken is de constatering moeilijker. De
inbezitneming zal blijken uit machtsuitoefeningen die voor de vorige bezitter
kenbaar zijn. Ook continuïteit is vereist.
Inbezitneming van beperkte rechten is ook mogelijk.
Verkrijging van bezit door overdracht
art. 3:114 BW
De bezitter draagt zijn bezit over door de verkrijger in staat te stellen macht uit
te oefenen, die hij zelf over het goed kon uitoefenen.
Om bezit te kunnen overdragen moet men zelf bezitter zijn. De eigenaar en de
dief kunnen dus bezit overdragen. De houder kan dit in beginsel niet. In sommige
gevallen wel als hij daartoe door de bezitter bevoegd is gemaakt. Indien de
houder de zaak die hij houdt aan een ander wil overdragen, kan hij aan die ander
slechts het bezit verschaffen.
Bij roerende zaken door feitelijke overgave van die zaken.
Bij registergoederen valt de overdracht van het bezit door de eigenaar samen
met het voltooien van de leveringshandeling oftewel met de inschrijving van de
akte in de openbare registers.
Bij beperkte rechten door feitelijke overgave, en anders door de bijbehorende
leveringshandeling.
Bezitsoverdracht zonder feitelijke handeling
art. 3:115 BW
Mogelijkheid om het bezit van zaken over te dragen door een enkele tweezijdige
verklaring. Dit artikel geldt alleen voor roerende zaken niet-registergoederen.
- Sub a de vervreemder bezit de zaak en hij houdt haar krachtens een bij
de levering gemaakt beding voortaan voor de verkrijger = constitutum
possessorium
- Sub b de verkrijger was houder van de zaak voor de vervreemder =
traditio brevi manu
- Sub c een derde hield de zaak voor de vervreemder en houdt haar na de
overdracht voor de ontvanger = traditio longa manu
Verlies van bezit
Art. 3:117 BW
, Geen limitatieve opsomming in de wet. Bezit kan worden verloren door het
kennelijk prijsgeven ervan en door het verkrijgen van het bezit door een ander.
Men kan het bezit kennelijk prijsgeven. Deze woorden doen uitkomen dat het
bezitsverlies hier berust op handelingen waaruit naar objectieve maatstaven de
wil tot prijsgeven van het bezit kan worden afgeleid. Een eigenaar kan het bezit
van een onroerende zaak niet prijsgeven. Een bezitter die geen eigenaar is kan
wel zijn bezit van een onroerende zaak prijsgeven, bijv. door te verhuizen.
De bezitter kan niet door het kennelijk prijsgeven van een zaak aan
aansprakelijkheid ontkomen.
Bezit te goeder trouw
Art. 3:118 BW
Een bezitter is te goeder trouw indien hij zich als rechthebbende beschouwt en
zich ook redelijkerwijze als zodanig mocht beschouwen.
Art. 3:118 BW moet worden samen gelezen met art. 3:11 BW. Men is te goeder
trouw als men niet alleen meent dat de situatie zo is als men denkt, maar dit ook
mag menen. Als men de ware feiten of rechtsregels behoort te kennen, is men
niet te goeder trouw.
De vraag naar het al dan niet aanwezig zijn van goede trouw wordt normaliter
afgemeten aan het tijdstip van verkrijging van het bezit. Is eenmaal goede trouw
aanwezig, wordt de bezitter geacht goeder trouw te blijven.
De bezitter wordt vermoed te goeder trouw te zijn (lid 3). Tegenpartij moet dus
bewijzen dat de goeder trouw ontbreekt.
