,Deel 1 – Het managen van jezelf................................................................................................5
1 Management en de rol van de manager.................................................................................5
1.1 Wat is management.........................................................................................................5
1.2 De taken van een manager...............................................................................................6
1.3 Managementcompetenties..............................................................................................7
1.4 Het ontwikkelen van managementvaardigheden............................................................8
1.5 Het leermodel van managementvaardigheden...............................................................9
2 Zelfinzicht en persoonlijke ontwikkeling...............................................................................10
2.1 Zelfkennis en zelfbewustzijn...........................................................................................10
2.2 Persoonlijke waarden en overtuigingen.........................................................................10
2.3 Persoonlijke doelen en loopbaanontwikkeling..............................................................11
2.4 Reflectie en zelfevaluatie................................................................................................11
3 Stressmanagement................................................................................................................12
3.1 Wat is stress....................................................................................................................12
3.2 Oorzaken van stress op het werk...................................................................................12
3.3 Gevolgen van stress........................................................................................................14
3.4 Technieken voor stressmanagement..............................................................................15
4 Integriteit en ethiek...............................................................................................................16
4.1 Ethisch gedrag in organisaties........................................................................................16
4.2 Integriteit van managers................................................................................................16
4.3 Ethische besluitvorming.................................................................................................17
4.4 Maatschappelijke verantwoordelijkheid........................................................................17
5 Diversiteit en inclusie............................................................................................................18
5.1 Diversiteit in organisaties...............................................................................................18
5.2 Culturele verschillen.......................................................................................................19
5.3 Inclusief leiderschap.......................................................................................................19
5.4 Omgaan met diversiteit op de werkvloer.......................................................................20
Deel 2 – Het managen van medewerkers en teams.................................................................21
6 Communicatie.......................................................................................................................21
6.1 Het communicatieproces...............................................................................................21
6.2 Verbale en non-verbale communicatie..........................................................................22
, 6.3 Actief luisteren...............................................................................................................23
6.4 Feedback geven en ontvangen.......................................................................................23
7 Macht, invloed en leiderschap..............................................................................................25
7.1 Bronnen van macht........................................................................................................25
7.2 Invloed uitoefenen.........................................................................................................26
7.3 Leiderschapsstijlen.........................................................................................................27
7.4 Situationeel leiderschap.................................................................................................28
8 Motivatie...............................................................................................................................30
8.1 Wat motiveert medewerkers.........................................................................................30
8.2 Motivatie-theorieën.......................................................................................................30
8.3 Intrinsieke en extrinsieke motivatie...............................................................................31
8.4 Motiverend leiderschap.................................................................................................32
9 Teamwerk en teamontwikkeling...........................................................................................33
9.1 Kenmerken van effectieve teams...................................................................................33
9.2 Rollen in teams...............................................................................................................34
9.3 Teamontwikkeling...........................................................................................................35
9.4 Samenwerking verbeteren.............................................................................................36
10 Conflicthantering en onderhandelen..................................................................................37
10.1 Oorzaken van conflicten...............................................................................................37
10.2 Conflicthanteringsstijlen...............................................................................................38
10.3 Onderhandelingstechnieken........................................................................................39
10.4 Conflicten oplossen......................................................................................................39
Deel 3 – Het managen van prestaties en talent.......................................................................40
11 Besluitvorming en probleemoplossing................................................................................40
11.1 Het besluitvormingsproces...........................................................................................40
11.2 Creatieve probleemoplossing.......................................................................................41
11.3 Groepsbesluitvorming..................................................................................................42
11.4 Cognitieve valkuilen......................................................................................................43
12 Prestatiemanagement.........................................................................................................44
12.1 Doelen stellen...............................................................................................................44
12.2 Prestatiemeting............................................................................................................44
12.3 Feedback en evaluatie..................................................................................................45
, 12.4 Resultaatgericht sturen................................................................................................46
13 Coaching en ontwikkeling....................................................................................................46
13.1 Coachingvaardigheden.................................................................................................46
13.2 Ontwikkeling van medewerkers...................................................................................47
13.3 Leren op de werkplek...................................................................................................48
13.4 Mentorschap................................................................................................................49
14 Selectie en beoordeling van personeel...............................................................................51
14.1 Werving en selectie......................................................................................................51
14.2 Selectiegesprekken.......................................................................................................52
14.3 Beoordelingsgesprekken..............................................................................................52
14.4 Talentmanagement......................................................................................................53
, Deel 1 – Het managen van jezelf
1 Management en de rol van de manager
De rol van een manager is de afgelopen decennia complexer geworden. Globalisering, digitalisering en snelle
marktontwikkelingen zorgen ervoor dat organisaties voortdurend moeten aanpassen. Daardoor is management
steeds minder een kwestie van hiërarchisch leidinggeven en steeds meer van coachen, faciliteren en richting
geven.
Belangrijke kenmerken van moderne managers zijn onder andere:
strategisch denken
effectief communiceren
samenwerken en netwerken
omgaan met verandering
ethisch en verantwoordelijk handelen
Een effectieve manager weet zowel resultaten te behalen als mensen te motiveren en te ontwikkelen.
1.1 Wat is management
Management kan worden omschreven als het proces van het plannen, organiseren, leiden en controleren van
activiteiten binnen een organisatie met als doel het realiseren van vooraf gestelde doelen. Het gaat daarbij om
het optimaal inzetten van middelen zoals:
personeel
tijd
informatie
technologie
financiële middelen
Management is dus niet alleen een functie, maar ook een continu proces van beslissingen nemen en acties
ondernemen.
De kern van management bestaat uit vier basisactiviteiten:
Plannen
Het bepalen van doelen en het ontwikkelen van strategieën om deze doelen te bereiken.
Organiseren
Het verdelen van taken, verantwoordelijkheden en middelen binnen de organisatie.
Leiden
Het motiveren, begeleiden en aansturen van medewerkers.
Controleren
Het monitoren van resultaten en het bijsturen wanneer dat nodig is.
1 Management en de rol van de manager.................................................................................5
1.1 Wat is management.........................................................................................................5
1.2 De taken van een manager...............................................................................................6
1.3 Managementcompetenties..............................................................................................7
1.4 Het ontwikkelen van managementvaardigheden............................................................8
1.5 Het leermodel van managementvaardigheden...............................................................9
2 Zelfinzicht en persoonlijke ontwikkeling...............................................................................10
2.1 Zelfkennis en zelfbewustzijn...........................................................................................10
2.2 Persoonlijke waarden en overtuigingen.........................................................................10
2.3 Persoonlijke doelen en loopbaanontwikkeling..............................................................11
2.4 Reflectie en zelfevaluatie................................................................................................11
3 Stressmanagement................................................................................................................12
3.1 Wat is stress....................................................................................................................12
3.2 Oorzaken van stress op het werk...................................................................................12
3.3 Gevolgen van stress........................................................................................................14
3.4 Technieken voor stressmanagement..............................................................................15
4 Integriteit en ethiek...............................................................................................................16
4.1 Ethisch gedrag in organisaties........................................................................................16
4.2 Integriteit van managers................................................................................................16
4.3 Ethische besluitvorming.................................................................................................17
4.4 Maatschappelijke verantwoordelijkheid........................................................................17
5 Diversiteit en inclusie............................................................................................................18
5.1 Diversiteit in organisaties...............................................................................................18
5.2 Culturele verschillen.......................................................................................................19
5.3 Inclusief leiderschap.......................................................................................................19
5.4 Omgaan met diversiteit op de werkvloer.......................................................................20
Deel 2 – Het managen van medewerkers en teams.................................................................21
6 Communicatie.......................................................................................................................21
6.1 Het communicatieproces...............................................................................................21
6.2 Verbale en non-verbale communicatie..........................................................................22
, 6.3 Actief luisteren...............................................................................................................23
6.4 Feedback geven en ontvangen.......................................................................................23
7 Macht, invloed en leiderschap..............................................................................................25
7.1 Bronnen van macht........................................................................................................25
7.2 Invloed uitoefenen.........................................................................................................26
7.3 Leiderschapsstijlen.........................................................................................................27
7.4 Situationeel leiderschap.................................................................................................28
8 Motivatie...............................................................................................................................30
8.1 Wat motiveert medewerkers.........................................................................................30
8.2 Motivatie-theorieën.......................................................................................................30
8.3 Intrinsieke en extrinsieke motivatie...............................................................................31
8.4 Motiverend leiderschap.................................................................................................32
9 Teamwerk en teamontwikkeling...........................................................................................33
9.1 Kenmerken van effectieve teams...................................................................................33
9.2 Rollen in teams...............................................................................................................34
9.3 Teamontwikkeling...........................................................................................................35
9.4 Samenwerking verbeteren.............................................................................................36
10 Conflicthantering en onderhandelen..................................................................................37
10.1 Oorzaken van conflicten...............................................................................................37
10.2 Conflicthanteringsstijlen...............................................................................................38
10.3 Onderhandelingstechnieken........................................................................................39
10.4 Conflicten oplossen......................................................................................................39
Deel 3 – Het managen van prestaties en talent.......................................................................40
11 Besluitvorming en probleemoplossing................................................................................40
11.1 Het besluitvormingsproces...........................................................................................40
11.2 Creatieve probleemoplossing.......................................................................................41
11.3 Groepsbesluitvorming..................................................................................................42
11.4 Cognitieve valkuilen......................................................................................................43
12 Prestatiemanagement.........................................................................................................44
12.1 Doelen stellen...............................................................................................................44
12.2 Prestatiemeting............................................................................................................44
12.3 Feedback en evaluatie..................................................................................................45
, 12.4 Resultaatgericht sturen................................................................................................46
13 Coaching en ontwikkeling....................................................................................................46
13.1 Coachingvaardigheden.................................................................................................46
13.2 Ontwikkeling van medewerkers...................................................................................47
13.3 Leren op de werkplek...................................................................................................48
13.4 Mentorschap................................................................................................................49
14 Selectie en beoordeling van personeel...............................................................................51
14.1 Werving en selectie......................................................................................................51
14.2 Selectiegesprekken.......................................................................................................52
14.3 Beoordelingsgesprekken..............................................................................................52
14.4 Talentmanagement......................................................................................................53
, Deel 1 – Het managen van jezelf
1 Management en de rol van de manager
De rol van een manager is de afgelopen decennia complexer geworden. Globalisering, digitalisering en snelle
marktontwikkelingen zorgen ervoor dat organisaties voortdurend moeten aanpassen. Daardoor is management
steeds minder een kwestie van hiërarchisch leidinggeven en steeds meer van coachen, faciliteren en richting
geven.
Belangrijke kenmerken van moderne managers zijn onder andere:
strategisch denken
effectief communiceren
samenwerken en netwerken
omgaan met verandering
ethisch en verantwoordelijk handelen
Een effectieve manager weet zowel resultaten te behalen als mensen te motiveren en te ontwikkelen.
1.1 Wat is management
Management kan worden omschreven als het proces van het plannen, organiseren, leiden en controleren van
activiteiten binnen een organisatie met als doel het realiseren van vooraf gestelde doelen. Het gaat daarbij om
het optimaal inzetten van middelen zoals:
personeel
tijd
informatie
technologie
financiële middelen
Management is dus niet alleen een functie, maar ook een continu proces van beslissingen nemen en acties
ondernemen.
De kern van management bestaat uit vier basisactiviteiten:
Plannen
Het bepalen van doelen en het ontwikkelen van strategieën om deze doelen te bereiken.
Organiseren
Het verdelen van taken, verantwoordelijkheden en middelen binnen de organisatie.
Leiden
Het motiveren, begeleiden en aansturen van medewerkers.
Controleren
Het monitoren van resultaten en het bijsturen wanneer dat nodig is.
