3.3 INTERCULTURELE PEDAGOGIEK
PROBLEEM 3. WIE BEN IK? WAAR STA IK?
LITERATUUR
- Castle, Knight & Watters (2011) – Ethnic identity as a protective factor for
looked after and …
- Huguley, Wang, Vasquez & Guo (2019) – Parental ethnic-racial socialization
practices and …
- Maes, Stevens & Verkuyten (2014) – Perceived ethnic discrimination and
problem behavior …
- Nguyen & Benet-Martinez (2013) – Biculturalism and adjustment: a meta-
analysis
- Phinney, Horenczyk, Liebkind & Vedder (2001) – Ethnic identity,
immigration and well-being:
- Phinney & Ong (2007) – Conceptualization and measurement of ethnic
identity: …
WAT IS EEN ETNISCHE IDENTITEIT?
ETNISCHE IDENTITEIT (PHINNEY, 2001)
Etnische identiteit gaat over het gevoel van lidmaatschap in de etnische
groep, verschillende aspecten worden bij etnische identiteit omarmd zoals
zelfidentificatie met de groep, verbondenheid met de groep, verplichtingen
tegenover de groep, gedeelde waarden met de groep en bepaalde (positieve)
houdingen tegenover de groep.
Etnische identiteit is een dynamisch proces: het kan veranderen over tijd. Ook
kan etnische identiteit variëren tussen de individuen; zij kunnen elk ander
gedrag, overtuigingen, waarden en normen karakteriseren voor de groep evenals
dat zij allen een ander begrip hebben over hoe deze kenmerken gereflecteerd
zijn in hun persoonlijkheid.
Etnische identiteit verandert in reactie op ontwikkelings- en omgevingsfactoren.
Het verwerven van de etnische identiteit is een ontwikkelingstaak voor
adolescenten. Het proces is doorlopend en is progressief; een kind heeft
bepaalde houdingen tegenover de etnische groep zonder deze te onderzoeken, in
de adolescentie vindt onderzoek plaats en wordt de etnische identiteit
vastgesteld. De fases van het proces zijn afhankelijk van de socialisatie
ervaringen in de familie, de etnische gemeenschap en de brede omgeving. Niet
alle individuen behalen een sterke etnische identiteit.
Verwacht wordt dat etnische identiteit protectief is tegen negatieve raciale
berichten en dat gebrekkige etnische identificatie leidt tot isolatie en schaamte
tegenover de etnische identiteit.
ETNISCHE IDENTITEIT VOLGENS SOCIAAL-PSYCHOLOGISCHE PERSP. (PHINNEY, 2007)
Volgens het sociaal psychologische perspectief is etnische identiteit een
onderdeel van de sociale identiteit: een deel van het zelfconcept dat ontstaat
vanuit de kennis over het lidmaatschap van de sociale groepen waar het individu
, 3.3 INTERCULTURELE PEDAGOGIEK
toe behoort en de waarde en emotionele belang dat het individu hecht aan dit
lidmaatschap.
COMPONENTEN VAN ETNISCHE IDENTITEIT (PHINNEY, 2007)
Etnische identiteit is een veelzijdig concept dat verschillende
dimensies/componenten bevat. Volgens veel onderzoek zijn deze dimensies
positief gecorreleerd aan elkaar. De concepten die benoemd worden zijn
ontstaan vanuit het sociaal psychologisch perspectief.
- Zelf-categorisering & labeling: bij dit component identificeer je jezelf
als lid van een sociale groep, dit is een basis element van een
groepsidentiteit. Afhankelijk van een situatie kan het individu verschillende
labels of categorieën gebruiken om zichzelf te definiëren; het label wordt
dus bepaald door het context en door hoe anderen tegen het individu
aankijken.
o Het label dat het individu zichzelf geeft is minder belangrijk dan de
betekenis die het individu hecht aan de categorie.
- Betrokkenheid en gehechtheid: betrokkenheid en verbondenheid aan
de groep is een belangrijk component. Dit zorgt voor een verbondenheid
met de groep en voor persoonlijke investeringen in de groep.
o Een gevoel van betrokken- en verbondenheid zorgt niet meteen
voor een sterke, behaalde identiteit: iemand kan zich verbonden
voelen zonder de identificatie te internaliseren: vb. verbonden met
groep door identificatie met ouders. Er is dan nog geen begrip over
de betekenis en implicaties van de verbondenheid.
o Een sterke, behaalde identiteit wordt gekenmerkt door kennis en
begrip over de etniciteit door een proces van onderzoek.
- Onderzoek: het individu zoekt naar relevante informatie over de etnische
identiteit. Vaak komt dit voor in de adolescentie, maar het is gedurende
het hele leven mogelijk afhankelijk van de ervaringen van het individu.
Onderzoek zorgt voor identiteit formatie en zonder onderzoek is de
verbondenheid met een etnische identiteit zwak.
o Vb. Lezen over de culturele praktijken, praten met anderen over de
cultuur etc.
- Etnisch gedrag: gedragingen die de identiteit naar buiten toe uitten.
Vaak wordt dit gemeten in onderzoek en als belangrijk beschouwd, echter
kan de etnische identiteit ook intern zijn zonder uitingen van het etnische
gedrag. Gedrag moet daarom eigenlijk los worden gezien van identiteit.
o Vb. Spreken van de herkomsttaal, eten van bepaald eten etc.
- Evalueren & houdingen aannemen tegenover de in-groep (=privé
beschouwing): privé beschouwing is het aannemen van een positieve
houding tegenover de in-groep door het uitvoeren van een zelfstandige
evaluatie van de in-groep en niet door overname van overtuigingen van de
out-groep of stereotypes. Privé beschouwing is sterk gecorreleerd aan
verbondenheid met de etnische groep, en zorgt voor een sterke identiteit.
Positieve houdingen tegenover de in-groep zijn belangrijk omdat etnische
minderheden vaak gediscrimineerd worden.
- Etnische waarden en overtuigingen: elke cultuur heeft zijn eigen
waarden en overtuigingen en er wordt vanuit gegaan dat een behaalde
, 3.3 INTERCULTURELE PEDAGOGIEK
identiteit met verbondenheid leidt tot internalisering van deze waarden en
overtuigingen. Waarden en overtuigingen worden vaak gemeten.
o Belangrijk is dat er rekening wordt gehouden met het feit dat
verschillende etnische groepen verschillende waarden hebben.
o Er is niet altijd groepsovereenstemming over de waarden en
overtuigingen.
- Belang van het lidmaatschap en de merkbaarheid: Etnische
minderheden hechten vaak meer waarden aan hun groepslidmaatschap
dan de dominante meerderheid doet. Ook blijft dit belang vaker merkbaar
op een dagelijkse basis. Dit leidt tot een hoger welzijn.
- Etnische identiteit in relatie tot nationale identiteit: de relatie
tussen deze twee identiteiten is veelal bediscussieerd; uni dimensionaal
vs. tweedimensionaal model. Er is veel bewijs voor het tweedimensionaal
model.
5 DIMENSIES VAN DE ETNISCHE IDENTITEIT (HUGULEY)
- Onderzoek dimensie van de etnische identiteit = de mate waarin het
individu aan het onderzoeken is wat het lidmaatschap aan de groep
betekent voor hem. Onderzoek wordt getriggerd door ervaringen en in
deze fase is het kind actief opzoek naar de betekenis van de etnische
identiteit.
- Besluit/resolutie: de post-onderzoeksfase waarin het individu besloten
heeft wat de etnische identiteit voor hem betekent. Deze identiteit is
stabiel, maar kan nog makkelijk veranderen door nieuwe ervaringen en
relevante informatie. Een besloten etnische identiteit is geassocieerd met
gezonde psychologische uitkomsten.
- Centraliteit: het belang van lidmaatschap van de etnische groep voor het
zelfconcept wordt beoordeeld ten opzichte van andere deelidentiteit
(gender, nationaliteit etc.). Centraliteit kan hoog of laag zijn. Hoge
centraliteit is geassocieerd met positieve uitkomsten.
- Positieve affect: in deze dimensie worden 2 concepten samengevoegd:
de mate van verbondenheid aan de etnische groep & de privé
beschouwing van de etnische groep. De 2 zijn positief aan elkaar
gecorreleerd. Positieve affectiviteit is geassocieerd met psychosociale
aanpassing en goede educatieve uitkomsten.
- Publieke beschouwing: hoe er gedacht wordt dat andere etnische
groepen denken over de eigen etnische groep. Positieve publieke
beschouwing is geassocieerd met positieve mentale gezondheid
uitkomsten, negatieve publieke beschouwing is geassocieerd met meer
waargenomen discriminatie en stress.
METEN VAN DE ETNISCHE IDENTITEIT (PHINNEY, 2007; CASTLE)
Etnische identiteit kan gemeten worden met de MEIM (Multigroup Ethnic Identity
Measure); een algemeen meetinstrument dat de etnische identiteit kan meten
voor diverse etnische groepen. Alle componenten worden meegenomen, behalve
de waarde en overtuigingen omdat deze per etnische groep verschillen. De
vragenlijst bestaat uit 14 items en kent drie subschalen; 1) bevestiging en
verbondenheid, 2) etnische identiteit prestatie & 3) etnisch gedrag.
IDENTITEITSFORMATIE VOLGENS HET MODEL VAN CROSS (BIJ ADOPTIE) (CASTLE)
PROBLEEM 3. WIE BEN IK? WAAR STA IK?
LITERATUUR
- Castle, Knight & Watters (2011) – Ethnic identity as a protective factor for
looked after and …
- Huguley, Wang, Vasquez & Guo (2019) – Parental ethnic-racial socialization
practices and …
- Maes, Stevens & Verkuyten (2014) – Perceived ethnic discrimination and
problem behavior …
- Nguyen & Benet-Martinez (2013) – Biculturalism and adjustment: a meta-
analysis
- Phinney, Horenczyk, Liebkind & Vedder (2001) – Ethnic identity,
immigration and well-being:
- Phinney & Ong (2007) – Conceptualization and measurement of ethnic
identity: …
WAT IS EEN ETNISCHE IDENTITEIT?
ETNISCHE IDENTITEIT (PHINNEY, 2001)
Etnische identiteit gaat over het gevoel van lidmaatschap in de etnische
groep, verschillende aspecten worden bij etnische identiteit omarmd zoals
zelfidentificatie met de groep, verbondenheid met de groep, verplichtingen
tegenover de groep, gedeelde waarden met de groep en bepaalde (positieve)
houdingen tegenover de groep.
Etnische identiteit is een dynamisch proces: het kan veranderen over tijd. Ook
kan etnische identiteit variëren tussen de individuen; zij kunnen elk ander
gedrag, overtuigingen, waarden en normen karakteriseren voor de groep evenals
dat zij allen een ander begrip hebben over hoe deze kenmerken gereflecteerd
zijn in hun persoonlijkheid.
Etnische identiteit verandert in reactie op ontwikkelings- en omgevingsfactoren.
Het verwerven van de etnische identiteit is een ontwikkelingstaak voor
adolescenten. Het proces is doorlopend en is progressief; een kind heeft
bepaalde houdingen tegenover de etnische groep zonder deze te onderzoeken, in
de adolescentie vindt onderzoek plaats en wordt de etnische identiteit
vastgesteld. De fases van het proces zijn afhankelijk van de socialisatie
ervaringen in de familie, de etnische gemeenschap en de brede omgeving. Niet
alle individuen behalen een sterke etnische identiteit.
Verwacht wordt dat etnische identiteit protectief is tegen negatieve raciale
berichten en dat gebrekkige etnische identificatie leidt tot isolatie en schaamte
tegenover de etnische identiteit.
ETNISCHE IDENTITEIT VOLGENS SOCIAAL-PSYCHOLOGISCHE PERSP. (PHINNEY, 2007)
Volgens het sociaal psychologische perspectief is etnische identiteit een
onderdeel van de sociale identiteit: een deel van het zelfconcept dat ontstaat
vanuit de kennis over het lidmaatschap van de sociale groepen waar het individu
, 3.3 INTERCULTURELE PEDAGOGIEK
toe behoort en de waarde en emotionele belang dat het individu hecht aan dit
lidmaatschap.
COMPONENTEN VAN ETNISCHE IDENTITEIT (PHINNEY, 2007)
Etnische identiteit is een veelzijdig concept dat verschillende
dimensies/componenten bevat. Volgens veel onderzoek zijn deze dimensies
positief gecorreleerd aan elkaar. De concepten die benoemd worden zijn
ontstaan vanuit het sociaal psychologisch perspectief.
- Zelf-categorisering & labeling: bij dit component identificeer je jezelf
als lid van een sociale groep, dit is een basis element van een
groepsidentiteit. Afhankelijk van een situatie kan het individu verschillende
labels of categorieën gebruiken om zichzelf te definiëren; het label wordt
dus bepaald door het context en door hoe anderen tegen het individu
aankijken.
o Het label dat het individu zichzelf geeft is minder belangrijk dan de
betekenis die het individu hecht aan de categorie.
- Betrokkenheid en gehechtheid: betrokkenheid en verbondenheid aan
de groep is een belangrijk component. Dit zorgt voor een verbondenheid
met de groep en voor persoonlijke investeringen in de groep.
o Een gevoel van betrokken- en verbondenheid zorgt niet meteen
voor een sterke, behaalde identiteit: iemand kan zich verbonden
voelen zonder de identificatie te internaliseren: vb. verbonden met
groep door identificatie met ouders. Er is dan nog geen begrip over
de betekenis en implicaties van de verbondenheid.
o Een sterke, behaalde identiteit wordt gekenmerkt door kennis en
begrip over de etniciteit door een proces van onderzoek.
- Onderzoek: het individu zoekt naar relevante informatie over de etnische
identiteit. Vaak komt dit voor in de adolescentie, maar het is gedurende
het hele leven mogelijk afhankelijk van de ervaringen van het individu.
Onderzoek zorgt voor identiteit formatie en zonder onderzoek is de
verbondenheid met een etnische identiteit zwak.
o Vb. Lezen over de culturele praktijken, praten met anderen over de
cultuur etc.
- Etnisch gedrag: gedragingen die de identiteit naar buiten toe uitten.
Vaak wordt dit gemeten in onderzoek en als belangrijk beschouwd, echter
kan de etnische identiteit ook intern zijn zonder uitingen van het etnische
gedrag. Gedrag moet daarom eigenlijk los worden gezien van identiteit.
o Vb. Spreken van de herkomsttaal, eten van bepaald eten etc.
- Evalueren & houdingen aannemen tegenover de in-groep (=privé
beschouwing): privé beschouwing is het aannemen van een positieve
houding tegenover de in-groep door het uitvoeren van een zelfstandige
evaluatie van de in-groep en niet door overname van overtuigingen van de
out-groep of stereotypes. Privé beschouwing is sterk gecorreleerd aan
verbondenheid met de etnische groep, en zorgt voor een sterke identiteit.
Positieve houdingen tegenover de in-groep zijn belangrijk omdat etnische
minderheden vaak gediscrimineerd worden.
- Etnische waarden en overtuigingen: elke cultuur heeft zijn eigen
waarden en overtuigingen en er wordt vanuit gegaan dat een behaalde
, 3.3 INTERCULTURELE PEDAGOGIEK
identiteit met verbondenheid leidt tot internalisering van deze waarden en
overtuigingen. Waarden en overtuigingen worden vaak gemeten.
o Belangrijk is dat er rekening wordt gehouden met het feit dat
verschillende etnische groepen verschillende waarden hebben.
o Er is niet altijd groepsovereenstemming over de waarden en
overtuigingen.
- Belang van het lidmaatschap en de merkbaarheid: Etnische
minderheden hechten vaak meer waarden aan hun groepslidmaatschap
dan de dominante meerderheid doet. Ook blijft dit belang vaker merkbaar
op een dagelijkse basis. Dit leidt tot een hoger welzijn.
- Etnische identiteit in relatie tot nationale identiteit: de relatie
tussen deze twee identiteiten is veelal bediscussieerd; uni dimensionaal
vs. tweedimensionaal model. Er is veel bewijs voor het tweedimensionaal
model.
5 DIMENSIES VAN DE ETNISCHE IDENTITEIT (HUGULEY)
- Onderzoek dimensie van de etnische identiteit = de mate waarin het
individu aan het onderzoeken is wat het lidmaatschap aan de groep
betekent voor hem. Onderzoek wordt getriggerd door ervaringen en in
deze fase is het kind actief opzoek naar de betekenis van de etnische
identiteit.
- Besluit/resolutie: de post-onderzoeksfase waarin het individu besloten
heeft wat de etnische identiteit voor hem betekent. Deze identiteit is
stabiel, maar kan nog makkelijk veranderen door nieuwe ervaringen en
relevante informatie. Een besloten etnische identiteit is geassocieerd met
gezonde psychologische uitkomsten.
- Centraliteit: het belang van lidmaatschap van de etnische groep voor het
zelfconcept wordt beoordeeld ten opzichte van andere deelidentiteit
(gender, nationaliteit etc.). Centraliteit kan hoog of laag zijn. Hoge
centraliteit is geassocieerd met positieve uitkomsten.
- Positieve affect: in deze dimensie worden 2 concepten samengevoegd:
de mate van verbondenheid aan de etnische groep & de privé
beschouwing van de etnische groep. De 2 zijn positief aan elkaar
gecorreleerd. Positieve affectiviteit is geassocieerd met psychosociale
aanpassing en goede educatieve uitkomsten.
- Publieke beschouwing: hoe er gedacht wordt dat andere etnische
groepen denken over de eigen etnische groep. Positieve publieke
beschouwing is geassocieerd met positieve mentale gezondheid
uitkomsten, negatieve publieke beschouwing is geassocieerd met meer
waargenomen discriminatie en stress.
METEN VAN DE ETNISCHE IDENTITEIT (PHINNEY, 2007; CASTLE)
Etnische identiteit kan gemeten worden met de MEIM (Multigroup Ethnic Identity
Measure); een algemeen meetinstrument dat de etnische identiteit kan meten
voor diverse etnische groepen. Alle componenten worden meegenomen, behalve
de waarde en overtuigingen omdat deze per etnische groep verschillen. De
vragenlijst bestaat uit 14 items en kent drie subschalen; 1) bevestiging en
verbondenheid, 2) etnische identiteit prestatie & 3) etnisch gedrag.
IDENTITEITSFORMATIE VOLGENS HET MODEL VAN CROSS (BIJ ADOPTIE) (CASTLE)
