Basisboek bedrijfseconomie
Hoofdstuk 11
Kosten worden veroorzaakt door het gebruik van productiemiddelen. Er is een relatie tussen de
hoogte van de kosten en de omvang van de productie. We kunnen kosten indelen in:
Vaste kosten: veranderen niet als de productie toe of afneemt.
criterium is de relatie tussen de hoogte van de kosten en de hoogte van de productie.
Het vaste karakter houdt verband met het feit dat de kosten worden veroorzaakt door de
aanwezige productiecapaciteit die op korte termijn niet kan worden uitgebreid of
ingekrompen.
Kosten zijn alleen echt vast als we ervanuit gaan dat het productieniveau zich bevindt
binnen de op korte termijn geldende capaciteitsgrenzen van de onderneming, binnen het
relevante productieinterval.
Variabele kosten: veranderen als de productie varieert.
- Proportioneel variabele kosten: per eenheid product blijven de kosten gelijk.
- Degressief variabele kosten: de kosten nemen verhoudingsgewijs minder sterk toe
dan de productie.
- Progressief variabele kosten: de totale variabele kosten stijgen relatief sneller dan de
geproduceerde hoeveelheid.
wordt aangetroffen bij een zeer hoge productieomvang.
- Stapsgewijs variabele kosten: de productiemiddelen zijn slecht beperkt deelbaar, maar
kunnen op de korte termijn in de benodigde hoeveelheid worden ingezet.
De kosten zijn dan in een beperkt productie-interval vast en stijgen boven dat interval
naar een nieuw niveau, waardoor een discontinu verloop ontstaat binnen het relevante
productie interval.
Totale kosten
Een onderneming kan een voorsprong op haar concurrenten bereiken door een gelijkwaardige
of betere producten en diensten aan te produceren tegen lagere of gelijke kosten.
een goed inzicht in de eigenkosten structuur is hiervoor noodzakelijk.
Om de kostenstructuur zo volledig mogelijk te analyseren, moet van alle kosten worden
nagegaan in welke mate de kosten vast dan wel variabel zijn.
Gemengde kosten: kosten die gedeeltelijk vast en gedeeltelijk variabel zijn. (bv.
Energiekosten)
Totale kosten Kosten per eenheid
Vaste kosten Blijven gelijk Dalen
Proportioneel variabele Stijgen Blijven gelijk
kosten
Degressief variabele kosten Stijgen Dalen
Progressief variabele Stijgen stijgen
kosten
Als we mogen uitgaan van een lineair verband tussen de productieomvang en kosten, kan de
hoog-laagmethode worden gebruikt om inzicht te krijgen in de kostenstructuur.
Hierbij worden van kostengegevens uit het verleden de kosten van de periode met de laagste
productieomvang vergeleken met de kosten van de periode met de laagste productieomvang.
Het verschil in kosten wordt geacht veroorzaakt te zijn door proportioneel variabele kosten.
Hoofdstuk 11
Kosten worden veroorzaakt door het gebruik van productiemiddelen. Er is een relatie tussen de
hoogte van de kosten en de omvang van de productie. We kunnen kosten indelen in:
Vaste kosten: veranderen niet als de productie toe of afneemt.
criterium is de relatie tussen de hoogte van de kosten en de hoogte van de productie.
Het vaste karakter houdt verband met het feit dat de kosten worden veroorzaakt door de
aanwezige productiecapaciteit die op korte termijn niet kan worden uitgebreid of
ingekrompen.
Kosten zijn alleen echt vast als we ervanuit gaan dat het productieniveau zich bevindt
binnen de op korte termijn geldende capaciteitsgrenzen van de onderneming, binnen het
relevante productieinterval.
Variabele kosten: veranderen als de productie varieert.
- Proportioneel variabele kosten: per eenheid product blijven de kosten gelijk.
- Degressief variabele kosten: de kosten nemen verhoudingsgewijs minder sterk toe
dan de productie.
- Progressief variabele kosten: de totale variabele kosten stijgen relatief sneller dan de
geproduceerde hoeveelheid.
wordt aangetroffen bij een zeer hoge productieomvang.
- Stapsgewijs variabele kosten: de productiemiddelen zijn slecht beperkt deelbaar, maar
kunnen op de korte termijn in de benodigde hoeveelheid worden ingezet.
De kosten zijn dan in een beperkt productie-interval vast en stijgen boven dat interval
naar een nieuw niveau, waardoor een discontinu verloop ontstaat binnen het relevante
productie interval.
Totale kosten
Een onderneming kan een voorsprong op haar concurrenten bereiken door een gelijkwaardige
of betere producten en diensten aan te produceren tegen lagere of gelijke kosten.
een goed inzicht in de eigenkosten structuur is hiervoor noodzakelijk.
Om de kostenstructuur zo volledig mogelijk te analyseren, moet van alle kosten worden
nagegaan in welke mate de kosten vast dan wel variabel zijn.
Gemengde kosten: kosten die gedeeltelijk vast en gedeeltelijk variabel zijn. (bv.
Energiekosten)
Totale kosten Kosten per eenheid
Vaste kosten Blijven gelijk Dalen
Proportioneel variabele Stijgen Blijven gelijk
kosten
Degressief variabele kosten Stijgen Dalen
Progressief variabele Stijgen stijgen
kosten
Als we mogen uitgaan van een lineair verband tussen de productieomvang en kosten, kan de
hoog-laagmethode worden gebruikt om inzicht te krijgen in de kostenstructuur.
Hierbij worden van kostengegevens uit het verleden de kosten van de periode met de laagste
productieomvang vergeleken met de kosten van de periode met de laagste productieomvang.
Het verschil in kosten wordt geacht veroorzaakt te zijn door proportioneel variabele kosten.
