Klassieke bouworden en architectuurtermen
1. Dorisch – Simpele, robuuste zuilen zonder
voetstuk, met een eenvoudig kapiteel.
2. Ionisch – Slankere zuilen met een
voetstuk en een kapiteel met krullen
(voluten).
3. Korinthisch – Uiterst sierlijke zuilen met
een kapiteel versierd met
acanthusbladeren.
4. Composiet – Een combinatie van Ionisch
en Korinthisch, met zowel voluten als
acanthusbladeren.
5. Toscaans – Lijkt op Dorisch, maar eenvoudiger en zonder cannelures (verticale
groeven in de zuil).
Bijdragen van de Romeinen aan de bouwkunst
Het gebruik van beton voor stevige constructies.
De ronde boog, die sterker was dan de Griekse architraafbouw.
Het tongewelf, kruisgewelf en de koepel, gebruikt in thermen, tempels en basilica’s.
De aquaducten om water naar steden te brengen.
De triomfbogen en amfitheaters zoals het Colosseum.
Stadplanning met rechte straten en een centraal forum.
,Architectuurtermen: Gewelven
Tongewelf – Een langwerpig, halfrond gewelf (denk aan een
tunnel).
Koepelgewelf – Een ronde, bolvormige overkapping.
Kruisgewelf – Twee tongewelven die elkaar kruisen.
Kruisribgewelf – Een kruisgewelf met extra ribben voor
stevigheid (voornamelijk gotisch).
Kenmerken van vroeg-middeleeuwse kunst
Religieuze kunst, vaak gebaseerd op bijbelse verhalen.
Vlakke, gestileerde figuren, weinig perspectief.
Veel symboliek en minder realisme dan de klassieke oudheid.
Gebruik van manuscriptverluchting, zoals de Lindisfarne-evangeliën.
Kenmerken van de Byzantijnse stijl
Rijke mozaïeken met gouden achtergronden.
Centrale koepelkerken, zoals de Hagia Sophia.
Langgerekte figuren, vaak in frontale houding, zonder veel diepte.
Gebruik van icoonschilderkunst.
Christus Pantocrator en iconen
Christus Pantocrator – Beeld van Christus als heerser over alles, vaak met een boek
en zegenende hand.
Icoon – Religieuze afbeelding met heilige figuren, vaak geschilderd op hout.
Beeldverbod en iconoclasme (Gombrich hst. 6)
Er was discussie of afbeeldingen mochten in de kerk.
Byzantijnse iconoclasten (8e-9e eeuw) vernietigden religieuze afbeeldingen, omdat
die als afgoderij werden gezien.
Iconodulen verdedigden de iconenverering, omdat beelden konden helpen bij devotie.
Paus Gregorius de Grote vond dat afbeeldingen een nuttig leermiddel waren voor
ongeletterden.
Romaans en gotisch in bouw- en beeldhouwkunst
Romaans (10e-12e eeuw):
o Massieve muren, kleine ramen, ronde bogen.
o Sobere sculpturen, vaak symbolisch.
o Tongewelven en donkere interieurs.
Gotisch (vanaf 12e eeuw):
o Spitse bogen, grote glas-in-loodramen, luchtbogen.
o Meer detail en emotie in beeldhouwkunst.
o Kruisribgewelven en hogere kathedralen.
o God is licht daarom grote raam
, De vier evangelisten en hun symbolen
1. Johannes – Adelaar 🦅
2. Lucas – Os 🐂
3. Marcus – Leeuw 🦁
4. Mattheüs – Engel 👼
Invloed van de Germaans-Keltische cultuur op westerse kunst
Keltische knoopmotieven in vroege christelijke kunst. (Staat symbool voor leven,
dood en wedergeboorte als ook de drie natuurkrachten: land, lucht en zee)
Runeninscripties en dierenmotieven in versieringen.
Manuscriptverluchting met ingewikkelde patronen en symboliek.
Divina Commedia van Dante
Gaat over de reis door Hel (Inferno), Louteringsberg (Purgatorio) en Paradijs
(Paradiso).
Beeld van middeleeuwse theologie en ethiek.
Opbouw van de Divina Commedia
Drie delen, elk met 33 canto’s + een inleiding = 100 canto’s.
Opgebouwd volgens de heilige getallen 3 (drie-eenheid) en 9 (3x3).
In De Divina Commedia van Dante wordt hij door twee belangrijke figuren geleid:
1. Vergilius – De Romeinse dichter Vergilius begeleidt Dante door de Hel (Inferno) en
het Vagevuur (Purgatorio). Vergilius symboliseert de rede en de klassieke wijsheid,
maar kan Dante niet de hemel in leiden omdat hij als heiden (voor het christendom)
leefde.
2. Beatrice – In het Paradijs (Paradiso) wordt Dante begeleid door Beatrice, zijn muze
en platonische liefde. Zij symboliseert goddelijke liefde en geloof en leidt hem naar
de hoogste sferen van de hemel, tot hij uiteindelijk God aanschouwt.
Drie christelijke deugden en kleuren
1. Geloof → Wit ⚪
2. Hoop → Groen 🟢
3. Liefde → Rood 🔴
Zeven hoofdzonden (Dante)
1. Hoogmoed (Superbia)
2. Hebzucht (Avaritia)
3. Lust (Luxuria)
4. Jaloezie (Invidia)
5. Gulzigheid (Gula)
6. Woede (Ira)
1. Dorisch – Simpele, robuuste zuilen zonder
voetstuk, met een eenvoudig kapiteel.
2. Ionisch – Slankere zuilen met een
voetstuk en een kapiteel met krullen
(voluten).
3. Korinthisch – Uiterst sierlijke zuilen met
een kapiteel versierd met
acanthusbladeren.
4. Composiet – Een combinatie van Ionisch
en Korinthisch, met zowel voluten als
acanthusbladeren.
5. Toscaans – Lijkt op Dorisch, maar eenvoudiger en zonder cannelures (verticale
groeven in de zuil).
Bijdragen van de Romeinen aan de bouwkunst
Het gebruik van beton voor stevige constructies.
De ronde boog, die sterker was dan de Griekse architraafbouw.
Het tongewelf, kruisgewelf en de koepel, gebruikt in thermen, tempels en basilica’s.
De aquaducten om water naar steden te brengen.
De triomfbogen en amfitheaters zoals het Colosseum.
Stadplanning met rechte straten en een centraal forum.
,Architectuurtermen: Gewelven
Tongewelf – Een langwerpig, halfrond gewelf (denk aan een
tunnel).
Koepelgewelf – Een ronde, bolvormige overkapping.
Kruisgewelf – Twee tongewelven die elkaar kruisen.
Kruisribgewelf – Een kruisgewelf met extra ribben voor
stevigheid (voornamelijk gotisch).
Kenmerken van vroeg-middeleeuwse kunst
Religieuze kunst, vaak gebaseerd op bijbelse verhalen.
Vlakke, gestileerde figuren, weinig perspectief.
Veel symboliek en minder realisme dan de klassieke oudheid.
Gebruik van manuscriptverluchting, zoals de Lindisfarne-evangeliën.
Kenmerken van de Byzantijnse stijl
Rijke mozaïeken met gouden achtergronden.
Centrale koepelkerken, zoals de Hagia Sophia.
Langgerekte figuren, vaak in frontale houding, zonder veel diepte.
Gebruik van icoonschilderkunst.
Christus Pantocrator en iconen
Christus Pantocrator – Beeld van Christus als heerser over alles, vaak met een boek
en zegenende hand.
Icoon – Religieuze afbeelding met heilige figuren, vaak geschilderd op hout.
Beeldverbod en iconoclasme (Gombrich hst. 6)
Er was discussie of afbeeldingen mochten in de kerk.
Byzantijnse iconoclasten (8e-9e eeuw) vernietigden religieuze afbeeldingen, omdat
die als afgoderij werden gezien.
Iconodulen verdedigden de iconenverering, omdat beelden konden helpen bij devotie.
Paus Gregorius de Grote vond dat afbeeldingen een nuttig leermiddel waren voor
ongeletterden.
Romaans en gotisch in bouw- en beeldhouwkunst
Romaans (10e-12e eeuw):
o Massieve muren, kleine ramen, ronde bogen.
o Sobere sculpturen, vaak symbolisch.
o Tongewelven en donkere interieurs.
Gotisch (vanaf 12e eeuw):
o Spitse bogen, grote glas-in-loodramen, luchtbogen.
o Meer detail en emotie in beeldhouwkunst.
o Kruisribgewelven en hogere kathedralen.
o God is licht daarom grote raam
, De vier evangelisten en hun symbolen
1. Johannes – Adelaar 🦅
2. Lucas – Os 🐂
3. Marcus – Leeuw 🦁
4. Mattheüs – Engel 👼
Invloed van de Germaans-Keltische cultuur op westerse kunst
Keltische knoopmotieven in vroege christelijke kunst. (Staat symbool voor leven,
dood en wedergeboorte als ook de drie natuurkrachten: land, lucht en zee)
Runeninscripties en dierenmotieven in versieringen.
Manuscriptverluchting met ingewikkelde patronen en symboliek.
Divina Commedia van Dante
Gaat over de reis door Hel (Inferno), Louteringsberg (Purgatorio) en Paradijs
(Paradiso).
Beeld van middeleeuwse theologie en ethiek.
Opbouw van de Divina Commedia
Drie delen, elk met 33 canto’s + een inleiding = 100 canto’s.
Opgebouwd volgens de heilige getallen 3 (drie-eenheid) en 9 (3x3).
In De Divina Commedia van Dante wordt hij door twee belangrijke figuren geleid:
1. Vergilius – De Romeinse dichter Vergilius begeleidt Dante door de Hel (Inferno) en
het Vagevuur (Purgatorio). Vergilius symboliseert de rede en de klassieke wijsheid,
maar kan Dante niet de hemel in leiden omdat hij als heiden (voor het christendom)
leefde.
2. Beatrice – In het Paradijs (Paradiso) wordt Dante begeleid door Beatrice, zijn muze
en platonische liefde. Zij symboliseert goddelijke liefde en geloof en leidt hem naar
de hoogste sferen van de hemel, tot hij uiteindelijk God aanschouwt.
Drie christelijke deugden en kleuren
1. Geloof → Wit ⚪
2. Hoop → Groen 🟢
3. Liefde → Rood 🔴
Zeven hoofdzonden (Dante)
1. Hoogmoed (Superbia)
2. Hebzucht (Avaritia)
3. Lust (Luxuria)
4. Jaloezie (Invidia)
5. Gulzigheid (Gula)
6. Woede (Ira)
