Studenten kennen de begrippen archaïsche, klassieke en hellenistische beeldhouwkunst:
o Archaïsche beeldhouwkunst (ca. 700-480 v.Chr.): Kenmerkt zich door stijve,
gestileerde en symmetrische houdingen van figuren. De mens wordt vaak
afgebeeld met een strakke glimlach (de "Archaïsche glimlach"), en er is weinig
aandacht voor realistische weergave van het menselijk lichaam.
o Klassieke beeldhouwkunst (ca. 480-323 v.Chr.): Dit is de periode van de
zogenaamde "ideale schoonheid", waarin beeldhouwers een meer realistische
en harmonieuze weergave van de menselijke vorm nastreefden. De beelden
tonen een perfect evenwicht tussen kracht en gratie, waarbij het ideaal van de
'schone mens' centraal staat.
o Hellenistische beeldhouwkunst (ca. 323-31 v.Chr.): In deze periode wordt de
emotie en beweging sterk benadrukt. Beeldhouwers tonen meer dynamiek en
expressie in hun werken, vaak met dramatische houdingen en
gezichtsuitdrukkingen.
Studenten kunnen uitleggen waarom er eind 5e eeuw competitie tussen kunstenaars
komt en wat het gevolg hiervan was: Aan het einde van de 5e eeuw v.Chr., tijdens de bloei
van de Griekse stadstaten, ontstond er een competitie tussen kunstenaars, voornamelijk in de
beeldhouwkunst. Dit werd gedeeltelijk veroorzaakt door de wens van rijke opdrachtgevers,
zoals de staat en de elite, om hun prestige te vergroten door middel van indrukwekkende
kunstwerken. De competitie leidde tot een verscherping van de techniek en
verbeeldingskracht van de kunstenaars. Dit resulteerde in een verfijning van de verhoudingen,
realisme en de zoektocht naar de ideale menselijke vorm in de klassieke beeldhouwkunst.
Studenten kunnen uit de klassieke periode van de Griekse beeldhouwkunst namen van
beeldhouwers (Phidias, Polykleitos en Praxiteles) noemen en voorbeelden van hun
werken geven en hun werken voor zover besproken, herkennen:
, o Phidias: Bekend van de gigantische beeldhouwwerken van de goden, zoals het
beeld van Zeus in Olympia en de Athene Parthenos (de grote godin Athena) in
de Parthenon-tempel in Athene.
o Polykleitos: Bekend van het standbeeld Doryphoros (de Speerdrager), waarin
hij het idee van de "kanon" van perfecte proporties in de menselijke figuur
introduceerde.
o Praxiteles: Bekend van het beeld van Aphrodite van Knidos, een van de eerste
naakte vrouwelijke beelden in de Griekse beeldhouwkunst, dat de ideale
vrouwelijke schoonheid op een sensuele manier uitbeeldt.
Studenten kunnen beeldhouwwerken aan de hand van kenmerken in de juiste
ontstaansperiode plaatsen:
o Archaïsch: Beelden zijn vaak stilistisch, met een statische houding en de
zogenaamde "Archaïsche glimlach". Voorbeeld: het beeld van Kouros
(jongeman).
o Klassiek: Beelden zijn dynamischer en realistischer, met een nadruk op
perfecte proporties en balans. Voorbeeld: Doryphoros van Polykleitos.
o Hellenistisch: Beelden vertonen intensere emoties, beweging en gedetailleerde
anatomische weergaven. Voorbeeld: Laocoön en zijn zonen, waarin de pijn en
de strijd tegen de slangen krachtig worden uitgedrukt.
Studenten kunnen uitleggen hoe de Griekse beeldhouwers eerst realisme, en vervolgens
'ideale schoonheid' bereikten in hun werk: In de vroege stadia van de Griekse
beeldhouwkunst, zoals in de archaïsche periode, was er een sterkere nadruk op stilistische
weergaven en conventies in plaats van realisme. Met de opkomst van de klassieke periode
begonnen kunstenaars zich meer te concentreren op de natuurlijke menselijke vorm. Ze
bestudeerden het menselijk lichaam en probeerden het weer te geven op basis van realistische
proporties en houdingen. Het doel was echter niet alleen om de werkelijkheid na te maken,
maar om de ideale, perfecte mens te creëren, die harmonie en schoonheid belichaamde, wat
leidde tot de ontwikkeling van de 'ideale schoonheid'.
Studenten kunnen het realisme in portret bustes verklaren vanuit de godsdienst van de
Romeinen: Het realisme in de Romeinse portretkunst, vooral in de portretbustes van
prominente figuren, kan worden verklaard door de invloed van de Romeinse opvattingen over
respect voor de doden en het belang van familie en afkomst. In de Romeinse samenleving was
het maken van gedetailleerde, realistische portretten een manier om de overledenen te eren en
hen een zekere mate van onsterfelijkheid te geven. Dit soort realisme was bedoeld om de
wijsheid, eer en deugden van de afgebeelde persoon vast te leggen.
Studenten kunnen uitleggen hoe de suggestie van beweging bereikt werd in beelden: In
de klassieke periode werd de suggestie van beweging in beelden bereikt door het gebruik van
technieken zoals contrapost, waarbij het gewicht op één been wordt geplaatst om een meer
dynamische houding te creëren. In de hellenistische periode werd deze techniek verder
verfijnd, met beelden die een veel levendiger en dramatischer gevoel van beweging en actie
vertoonden, zoals te zien in het Laocoön en Nike van Samothrake.
Studenten kunnen de stijlkenmerken van de verschillende Griekse bouworden noemen
en herkennen:
, o Dorisch: Het oudste en eenvoudigste type zuil, zonder voet of basis, met een
eenvoudige, robuuste uitstraling. Het Dorische kapiteel is eenvoudig en heeft
geen decoratieve versieringen.
o Ionisch: Kenmerkend door slanke, elegante zuilen met een basis en het
gebruik van de "voluten"
(spiraalvormige versieringen) op het
kapiteel.
o Korisch: De meest decoratieve van
de drie, met zuilen die zijn versierd
met ingewikkelde bloemmotieven en
bladeren op het kapiteel. De
Corinthische stijl werd later populair
in de Romeinse architectuur.
De Griekse bouworden en de beeldhouwkunst weerspiegelden de nadruk op harmonie,
evenwicht en de verering van het ideale mensbeeld in de Griekse cultuur.
Studenten kunnen uitleggen waarom de Griekse beeldhouwkunst vanaf de Renaissance
eeuwen lang maatgevend is geweest in de beeldhouwkunst en kunnen in beelden uit de
(vroeg-)moderne tijd de invloed van de Griekse beeldhouwkunst herkennen: De Griekse
beeldhouwkunst werd vanaf de Renaissance als het ultieme voorbeeld van ideale schoonheid
en techniek beschouwd. Renaissance-kunstenaars, zoals Michelangelo en Donatello,
bestudeerden de klassieke beeldhouwkunst van de Grieken om een herwaardering voor de
menselijke vorm en proportie te creëren. Deze invloed was zo diepgaand dat het de basis
vormde voor veel artistieke normen in de beeldhouwkunst tot in de vroege moderne tijd.
Kenmerken zoals realisme, de nadruk op anatomie, en het streven naar ideale proporties zijn
in de werken van kunstenaars als Bernini en andere barokke beeldhouwers duidelijk zichtbaar.
Studenten kennen de ontstaansgeschiedenis van een aantal meesterwerken van Bernini
en kunnen aan de hand van kenmerken werken van Bernini herkennen: Gian Lorenzo
Bernini was een van de belangrijkste kunstenaars van de barokperiode, die beroemd werd
door zijn beeldhouwkundige meesterwerken. Zijn werk, zoals de Ecstasy of Saint Teresa
(1647-1652) en David (1623), kenmerkt zich door dramatische expressie, dynamiek en de
integratie van ruimte, waardoor de figuren uit de marmeren sculpturen lijken te leven. Bernini
combineerde de invloed van de klassieke beeldhouwkunst met de intensiteit en beweging van
de barokke stijl, waarbij hij de emoties en de geest van de heiligen en bijbelse figuren tot
uitdrukking bracht.
Studenten kunnen aangeven wat Bernini wel en wat hij niet navolgde van de antieke en
Renaissance beeldhouwkunst:
o Wat hij wel navolgde: Bernini nam de klassieke nadruk op menselijke
proporties, expressie en detail over, evenals het gebruik van de techniek om
beweging en emotie in de beelden te leggen, wat een belangrijke erfenis is van
de Griekse beeldhouwkunst.
o Wat hij niet navolgde: Waar de klassieke beeldhouwkunst vaak gericht was
op evenwicht, rust en harmonie, richtte Bernini zich op het dynamische, het
o Archaïsche beeldhouwkunst (ca. 700-480 v.Chr.): Kenmerkt zich door stijve,
gestileerde en symmetrische houdingen van figuren. De mens wordt vaak
afgebeeld met een strakke glimlach (de "Archaïsche glimlach"), en er is weinig
aandacht voor realistische weergave van het menselijk lichaam.
o Klassieke beeldhouwkunst (ca. 480-323 v.Chr.): Dit is de periode van de
zogenaamde "ideale schoonheid", waarin beeldhouwers een meer realistische
en harmonieuze weergave van de menselijke vorm nastreefden. De beelden
tonen een perfect evenwicht tussen kracht en gratie, waarbij het ideaal van de
'schone mens' centraal staat.
o Hellenistische beeldhouwkunst (ca. 323-31 v.Chr.): In deze periode wordt de
emotie en beweging sterk benadrukt. Beeldhouwers tonen meer dynamiek en
expressie in hun werken, vaak met dramatische houdingen en
gezichtsuitdrukkingen.
Studenten kunnen uitleggen waarom er eind 5e eeuw competitie tussen kunstenaars
komt en wat het gevolg hiervan was: Aan het einde van de 5e eeuw v.Chr., tijdens de bloei
van de Griekse stadstaten, ontstond er een competitie tussen kunstenaars, voornamelijk in de
beeldhouwkunst. Dit werd gedeeltelijk veroorzaakt door de wens van rijke opdrachtgevers,
zoals de staat en de elite, om hun prestige te vergroten door middel van indrukwekkende
kunstwerken. De competitie leidde tot een verscherping van de techniek en
verbeeldingskracht van de kunstenaars. Dit resulteerde in een verfijning van de verhoudingen,
realisme en de zoektocht naar de ideale menselijke vorm in de klassieke beeldhouwkunst.
Studenten kunnen uit de klassieke periode van de Griekse beeldhouwkunst namen van
beeldhouwers (Phidias, Polykleitos en Praxiteles) noemen en voorbeelden van hun
werken geven en hun werken voor zover besproken, herkennen:
, o Phidias: Bekend van de gigantische beeldhouwwerken van de goden, zoals het
beeld van Zeus in Olympia en de Athene Parthenos (de grote godin Athena) in
de Parthenon-tempel in Athene.
o Polykleitos: Bekend van het standbeeld Doryphoros (de Speerdrager), waarin
hij het idee van de "kanon" van perfecte proporties in de menselijke figuur
introduceerde.
o Praxiteles: Bekend van het beeld van Aphrodite van Knidos, een van de eerste
naakte vrouwelijke beelden in de Griekse beeldhouwkunst, dat de ideale
vrouwelijke schoonheid op een sensuele manier uitbeeldt.
Studenten kunnen beeldhouwwerken aan de hand van kenmerken in de juiste
ontstaansperiode plaatsen:
o Archaïsch: Beelden zijn vaak stilistisch, met een statische houding en de
zogenaamde "Archaïsche glimlach". Voorbeeld: het beeld van Kouros
(jongeman).
o Klassiek: Beelden zijn dynamischer en realistischer, met een nadruk op
perfecte proporties en balans. Voorbeeld: Doryphoros van Polykleitos.
o Hellenistisch: Beelden vertonen intensere emoties, beweging en gedetailleerde
anatomische weergaven. Voorbeeld: Laocoön en zijn zonen, waarin de pijn en
de strijd tegen de slangen krachtig worden uitgedrukt.
Studenten kunnen uitleggen hoe de Griekse beeldhouwers eerst realisme, en vervolgens
'ideale schoonheid' bereikten in hun werk: In de vroege stadia van de Griekse
beeldhouwkunst, zoals in de archaïsche periode, was er een sterkere nadruk op stilistische
weergaven en conventies in plaats van realisme. Met de opkomst van de klassieke periode
begonnen kunstenaars zich meer te concentreren op de natuurlijke menselijke vorm. Ze
bestudeerden het menselijk lichaam en probeerden het weer te geven op basis van realistische
proporties en houdingen. Het doel was echter niet alleen om de werkelijkheid na te maken,
maar om de ideale, perfecte mens te creëren, die harmonie en schoonheid belichaamde, wat
leidde tot de ontwikkeling van de 'ideale schoonheid'.
Studenten kunnen het realisme in portret bustes verklaren vanuit de godsdienst van de
Romeinen: Het realisme in de Romeinse portretkunst, vooral in de portretbustes van
prominente figuren, kan worden verklaard door de invloed van de Romeinse opvattingen over
respect voor de doden en het belang van familie en afkomst. In de Romeinse samenleving was
het maken van gedetailleerde, realistische portretten een manier om de overledenen te eren en
hen een zekere mate van onsterfelijkheid te geven. Dit soort realisme was bedoeld om de
wijsheid, eer en deugden van de afgebeelde persoon vast te leggen.
Studenten kunnen uitleggen hoe de suggestie van beweging bereikt werd in beelden: In
de klassieke periode werd de suggestie van beweging in beelden bereikt door het gebruik van
technieken zoals contrapost, waarbij het gewicht op één been wordt geplaatst om een meer
dynamische houding te creëren. In de hellenistische periode werd deze techniek verder
verfijnd, met beelden die een veel levendiger en dramatischer gevoel van beweging en actie
vertoonden, zoals te zien in het Laocoön en Nike van Samothrake.
Studenten kunnen de stijlkenmerken van de verschillende Griekse bouworden noemen
en herkennen:
, o Dorisch: Het oudste en eenvoudigste type zuil, zonder voet of basis, met een
eenvoudige, robuuste uitstraling. Het Dorische kapiteel is eenvoudig en heeft
geen decoratieve versieringen.
o Ionisch: Kenmerkend door slanke, elegante zuilen met een basis en het
gebruik van de "voluten"
(spiraalvormige versieringen) op het
kapiteel.
o Korisch: De meest decoratieve van
de drie, met zuilen die zijn versierd
met ingewikkelde bloemmotieven en
bladeren op het kapiteel. De
Corinthische stijl werd later populair
in de Romeinse architectuur.
De Griekse bouworden en de beeldhouwkunst weerspiegelden de nadruk op harmonie,
evenwicht en de verering van het ideale mensbeeld in de Griekse cultuur.
Studenten kunnen uitleggen waarom de Griekse beeldhouwkunst vanaf de Renaissance
eeuwen lang maatgevend is geweest in de beeldhouwkunst en kunnen in beelden uit de
(vroeg-)moderne tijd de invloed van de Griekse beeldhouwkunst herkennen: De Griekse
beeldhouwkunst werd vanaf de Renaissance als het ultieme voorbeeld van ideale schoonheid
en techniek beschouwd. Renaissance-kunstenaars, zoals Michelangelo en Donatello,
bestudeerden de klassieke beeldhouwkunst van de Grieken om een herwaardering voor de
menselijke vorm en proportie te creëren. Deze invloed was zo diepgaand dat het de basis
vormde voor veel artistieke normen in de beeldhouwkunst tot in de vroege moderne tijd.
Kenmerken zoals realisme, de nadruk op anatomie, en het streven naar ideale proporties zijn
in de werken van kunstenaars als Bernini en andere barokke beeldhouwers duidelijk zichtbaar.
Studenten kennen de ontstaansgeschiedenis van een aantal meesterwerken van Bernini
en kunnen aan de hand van kenmerken werken van Bernini herkennen: Gian Lorenzo
Bernini was een van de belangrijkste kunstenaars van de barokperiode, die beroemd werd
door zijn beeldhouwkundige meesterwerken. Zijn werk, zoals de Ecstasy of Saint Teresa
(1647-1652) en David (1623), kenmerkt zich door dramatische expressie, dynamiek en de
integratie van ruimte, waardoor de figuren uit de marmeren sculpturen lijken te leven. Bernini
combineerde de invloed van de klassieke beeldhouwkunst met de intensiteit en beweging van
de barokke stijl, waarbij hij de emoties en de geest van de heiligen en bijbelse figuren tot
uitdrukking bracht.
Studenten kunnen aangeven wat Bernini wel en wat hij niet navolgde van de antieke en
Renaissance beeldhouwkunst:
o Wat hij wel navolgde: Bernini nam de klassieke nadruk op menselijke
proporties, expressie en detail over, evenals het gebruik van de techniek om
beweging en emotie in de beelden te leggen, wat een belangrijke erfenis is van
de Griekse beeldhouwkunst.
o Wat hij niet navolgde: Waar de klassieke beeldhouwkunst vaak gericht was
op evenwicht, rust en harmonie, richtte Bernini zich op het dynamische, het
