Samenvatting Beleidsanalyse
2020-2021
,Inhoudsopgave
WEEK 1: Beleid (H1 Peters) ............................................................................................................................. 4
1. Wat is beleid? .................................................................................................................................................. 4
2. Probleem I: Roken ............................................................................................................................................ 4
3. Probleem II: Drugs ........................................................................................................................................... 4
4. Design Perspectief ........................................................................................................................................... 5
5. Positivistische en constructivistische blik ......................................................................................................... 6
WEEK 2: Beleidsproblemen (H2 Peters) ........................................................................................................... 8
1. Introductie ....................................................................................................................................................... 8
2. Beleidsproblemen ............................................................................................................................................ 8
3. Redenen voor overheidsbeleid (boek p. 14-17)................................................................................................ 9
4. Karakter van problemen (boek p. 17-29) ......................................................................................................... 9
5. Wicked problems ........................................................................................................................................... 11
WEEK 3: Beleidsinstrumenten (H6 Peters) ..................................................................................................... 12
1. Beleidsvoorbereiding ..................................................................................................................................... 12
2. Typen/Categorieën beleidsinstrumenten ...................................................................................................... 13
3. Werking van instrumenten ............................................................................................................................ 15
4. Keuze van instrumenten ................................................................................................................................ 17
WEEK 4: Besluitvorming & Agenda’s (H3 en 4 Peters).................................................................................... 19
1. Introductie ..................................................................................................................................................... 19
2. Hoe worden keuzes gemaakt? (H3) ............................................................................................................... 19
3. Politieke modellen en 5 P’s ............................................................................................................................ 21
4. Agenda .......................................................................................................................................................... 23
WEEK 5: Implementatie (H5 Peters) .............................................................................................................. 27
1. Introductie ..................................................................................................................................................... 27
2. Naleven van beleid ........................................................................................................................................ 27
3. Implementatieproblemen – (variatie in) uitvoeringsnetwerk ........................................................................ 28
4. Implementatieproblemen – (variatie in) handhavingsinstrumenten ............................................................. 29
5. Implementatieproblemen – (variatie in) handhavingsstijlen/gebruik handhavingsinstrumenten ................ 29
6. Implementatieproblemen – reactie doelgroep/pakkans ............................................................................... 30
WEEK 6: Evaluatie (H7 en 8 Peters) ............................................................................................................... 32
1. Introductie ..................................................................................................................................................... 32
2. Doel van een evaluatie (H7)........................................................................................................................... 32
3. Wat evalueer je? (H7) .................................................................................................................................... 33
4. Evaluatiemodellen (H7) ................................................................................................................................. 34
5. Performance management (H7) .................................................................................................................... 36
2
, 6. Experiment (H7) ............................................................................................................................................. 37
7. Kosten-baten analyse (KBA) (H8)................................................................................................................... 37
WEEK 7: Beleidssucces (H9 en 10 Peters) ...................................................................................................... 40
1. Introductie ..................................................................................................................................................... 40
2. Normatieve criteria (i.t.t. KBA in week 6) (H9) .............................................................................................. 40
3. Beleidssucces (H10) ....................................................................................................................................... 42
3
, WEEK 1: Beleid (H1 Peters)
1. Wat is beleid?
Overheidsbeleid definitie
Ø H1 Peters à “The set of activities that governments engage in for the purpose of changing
their economy and society” (Dat wat de overheid doet om de maatschappij en de economie te
veranderen).
Ø Beleid is zowel een plan/intentie om iets te doen als het handelen zelf.
2. Probleem I: Roken
1. Probleem definiëren
Ø Economische schade à roken kost meer dan het oplevert (21-43 miljard per jaar)
o “Kosten”: waarde van verloren levensjaren; verlies van kwaliteit van leven; productverlies;
zorgkosten.
o “Baten”: niet uit te keren aow.
Ø Doden à In NL sterven gemiddeld 20.000 mensen per jaar aan gevolgen van roken, en de gemiddelde
roker sterft 10 jaar eerder dan iemand die nooit heeft gerookt.
2. Doel: “Op weg naar een rookvrije generatie”
Ø Boodschap
o Zorgen dat er een nieuwe generatie ontstaat die niet gaat (beginnen met) roken.
o Opgroeiende kinderen beschermen tegen de schade van meeroken en de verleiding om te gaan
roken.
Ø Doelgroep
o Opgroeiende kinderen
3. Middel/(alternatieve)instrumenten
Ø Voorbeelden van instrumenten toegepast op dit probleem
o De accijns op tabak omhoog
o Roken in (semi)publieke ruimtes (verder) terugdringen
o Aantal verkooppunten omlaag (VB niet meer op NS-stations)
o Nationaal preventieakkoord gesloten met patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, verzekeraars,
gemeentes, sportverenigingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
o Gruwelijke plaatjes op verpakking van sigaretten.
Ø Juridisch à Rechtszaak tegen tabaksindustrie aangespannen door longartsen en andere experts
o Gerechtshof ziet geen mogelijkheden voor een strafzaak, onder meer omdat de tabaksindustrie
voldoet aan de wettelijke regels zoals die nu gelden. (Gerechtshof gaat dus niet mee in de
verhalen van de eisers dat de tabaksindustrie deze wettelijke regels misbruikt door o.a. de
filtergaatjes).
Ø Groningen
o Wil eerste rookvrije stad van Nederland worden
o Begint met rookverbod rondom schoolpleinen en ziekenhuizen bijvoorbeeld
3. Probleem II: Drugs
1. Probleem definiëren
Ø Nederland drugsland
o Veel productie
o Knooppunt voor handel
o Veel gebruik
Ø Neveneffecten
o VB: Liquidaties, afvaldumping, zwart geld.
2. Doel: voorkomen van drugsgebruik en beperken van de risico’s van drugsgebruik
Ø Focus
o Niet het oplossen van het probleem (er wordt niet ingezet op een volledig drugsvrije
samenleving, dat is geen realistisch doel), maar beheersen en terugdringen van drugs-
gerelateerde problemen (beschermen van de maatschappij is het uitgangspunt).
o Drugsverslaafde wordt benaderd als een patiënt die zorg nodig heeft (i.p.v. crimineel)
Ø “Beperken van risico’s”
4
2020-2021
,Inhoudsopgave
WEEK 1: Beleid (H1 Peters) ............................................................................................................................. 4
1. Wat is beleid? .................................................................................................................................................. 4
2. Probleem I: Roken ............................................................................................................................................ 4
3. Probleem II: Drugs ........................................................................................................................................... 4
4. Design Perspectief ........................................................................................................................................... 5
5. Positivistische en constructivistische blik ......................................................................................................... 6
WEEK 2: Beleidsproblemen (H2 Peters) ........................................................................................................... 8
1. Introductie ....................................................................................................................................................... 8
2. Beleidsproblemen ............................................................................................................................................ 8
3. Redenen voor overheidsbeleid (boek p. 14-17)................................................................................................ 9
4. Karakter van problemen (boek p. 17-29) ......................................................................................................... 9
5. Wicked problems ........................................................................................................................................... 11
WEEK 3: Beleidsinstrumenten (H6 Peters) ..................................................................................................... 12
1. Beleidsvoorbereiding ..................................................................................................................................... 12
2. Typen/Categorieën beleidsinstrumenten ...................................................................................................... 13
3. Werking van instrumenten ............................................................................................................................ 15
4. Keuze van instrumenten ................................................................................................................................ 17
WEEK 4: Besluitvorming & Agenda’s (H3 en 4 Peters).................................................................................... 19
1. Introductie ..................................................................................................................................................... 19
2. Hoe worden keuzes gemaakt? (H3) ............................................................................................................... 19
3. Politieke modellen en 5 P’s ............................................................................................................................ 21
4. Agenda .......................................................................................................................................................... 23
WEEK 5: Implementatie (H5 Peters) .............................................................................................................. 27
1. Introductie ..................................................................................................................................................... 27
2. Naleven van beleid ........................................................................................................................................ 27
3. Implementatieproblemen – (variatie in) uitvoeringsnetwerk ........................................................................ 28
4. Implementatieproblemen – (variatie in) handhavingsinstrumenten ............................................................. 29
5. Implementatieproblemen – (variatie in) handhavingsstijlen/gebruik handhavingsinstrumenten ................ 29
6. Implementatieproblemen – reactie doelgroep/pakkans ............................................................................... 30
WEEK 6: Evaluatie (H7 en 8 Peters) ............................................................................................................... 32
1. Introductie ..................................................................................................................................................... 32
2. Doel van een evaluatie (H7)........................................................................................................................... 32
3. Wat evalueer je? (H7) .................................................................................................................................... 33
4. Evaluatiemodellen (H7) ................................................................................................................................. 34
5. Performance management (H7) .................................................................................................................... 36
2
, 6. Experiment (H7) ............................................................................................................................................. 37
7. Kosten-baten analyse (KBA) (H8)................................................................................................................... 37
WEEK 7: Beleidssucces (H9 en 10 Peters) ...................................................................................................... 40
1. Introductie ..................................................................................................................................................... 40
2. Normatieve criteria (i.t.t. KBA in week 6) (H9) .............................................................................................. 40
3. Beleidssucces (H10) ....................................................................................................................................... 42
3
, WEEK 1: Beleid (H1 Peters)
1. Wat is beleid?
Overheidsbeleid definitie
Ø H1 Peters à “The set of activities that governments engage in for the purpose of changing
their economy and society” (Dat wat de overheid doet om de maatschappij en de economie te
veranderen).
Ø Beleid is zowel een plan/intentie om iets te doen als het handelen zelf.
2. Probleem I: Roken
1. Probleem definiëren
Ø Economische schade à roken kost meer dan het oplevert (21-43 miljard per jaar)
o “Kosten”: waarde van verloren levensjaren; verlies van kwaliteit van leven; productverlies;
zorgkosten.
o “Baten”: niet uit te keren aow.
Ø Doden à In NL sterven gemiddeld 20.000 mensen per jaar aan gevolgen van roken, en de gemiddelde
roker sterft 10 jaar eerder dan iemand die nooit heeft gerookt.
2. Doel: “Op weg naar een rookvrije generatie”
Ø Boodschap
o Zorgen dat er een nieuwe generatie ontstaat die niet gaat (beginnen met) roken.
o Opgroeiende kinderen beschermen tegen de schade van meeroken en de verleiding om te gaan
roken.
Ø Doelgroep
o Opgroeiende kinderen
3. Middel/(alternatieve)instrumenten
Ø Voorbeelden van instrumenten toegepast op dit probleem
o De accijns op tabak omhoog
o Roken in (semi)publieke ruimtes (verder) terugdringen
o Aantal verkooppunten omlaag (VB niet meer op NS-stations)
o Nationaal preventieakkoord gesloten met patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, verzekeraars,
gemeentes, sportverenigingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
o Gruwelijke plaatjes op verpakking van sigaretten.
Ø Juridisch à Rechtszaak tegen tabaksindustrie aangespannen door longartsen en andere experts
o Gerechtshof ziet geen mogelijkheden voor een strafzaak, onder meer omdat de tabaksindustrie
voldoet aan de wettelijke regels zoals die nu gelden. (Gerechtshof gaat dus niet mee in de
verhalen van de eisers dat de tabaksindustrie deze wettelijke regels misbruikt door o.a. de
filtergaatjes).
Ø Groningen
o Wil eerste rookvrije stad van Nederland worden
o Begint met rookverbod rondom schoolpleinen en ziekenhuizen bijvoorbeeld
3. Probleem II: Drugs
1. Probleem definiëren
Ø Nederland drugsland
o Veel productie
o Knooppunt voor handel
o Veel gebruik
Ø Neveneffecten
o VB: Liquidaties, afvaldumping, zwart geld.
2. Doel: voorkomen van drugsgebruik en beperken van de risico’s van drugsgebruik
Ø Focus
o Niet het oplossen van het probleem (er wordt niet ingezet op een volledig drugsvrije
samenleving, dat is geen realistisch doel), maar beheersen en terugdringen van drugs-
gerelateerde problemen (beschermen van de maatschappij is het uitgangspunt).
o Drugsverslaafde wordt benaderd als een patiënt die zorg nodig heeft (i.p.v. crimineel)
Ø “Beperken van risico’s”
4
