Samenvatting Geschiedenis hst 2 – De Opstand
Par 1, par 2, par 2, par 4, par 5, par 6
Blz. 32 t/m 34 – 34 t/m 36 – 37 t/m 39 – 29 t/m 42
2.1 Oriëntatie Tachtig jaar oorlog| 32 t/m 34
Onrust in de kerk
Eind middeleeuwen
Kritiek op de katholieke kerk
Mensen vonden de paus, de bisschoppen, de priesters en de monniken niet leefden op een manier die paste bij
hun geestelijke status.
Kritiek werd versterkt door geleerden die boeken lazen en bestudeerden
Splitsing binnen de kerk Het ene deel van de mensen bleef katholiek, het andere deel werd protestants
Onrust in de politiek
Onrust en ontevredenheid
De Nederlanden werden geregeerd door familie Habsburgers (leidde ook over Spanje)
Filips ll volgde zijn vader Karel V op, toen nam de kritiek erg toe
Edelen waren bang hun eigen invloed te verliezen door de macht van de Spaanse koning en zijn raadgevers
Burgers wilden hun eigen zelfstandigheid bewaren (die in gevaar waren door de wetten)
Onrust werd zo groot dat er een opstand uitbrak
Waarom is geschiedenis van de Opstand belangrijk voor ons?
De Optand
Begon als verzet tegen de vorst en leek eerst een burgeroorlog
Nederlanders vochten tegen buitenlandse legers en tegen elkaar
Het groeide uit tot een oorlog tussen twee staten: Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
De Republiek zette hun vorst in 1581 af en was in 1588 een nieuwe staat
Ze zochten 7 jaar naar een nieuwe vorst, zonder succes
Spanje erkende de Republiek als een onafhankelijke staat
Er zijn grote verschillen qua bestuur met toen en nu:
o De provincies regelden bijna alle dingen zelf, behalve buitenlandse politiek en oorlogsvoering, die
werden samen geregeld.
o Toch wordt de Republiek gezien als de voorloper van onze huidige staat: het Koninkrijk der
Nederlanden
, 2.2 Onrust in de kerk| 34 t/m 36
Erasmus en de kritiek op de kerk
Desiderius Erasmus van Rotterdam
Een van de beroemdste geleerden van zijn tijd
Hij was een humanist
o Humanisten bewonderen de cultuur van de klassieke oudheid
o Bestudeerden de boeken van Griekse en Romeinse geleerden, filosofen en dichters als Plato, Vergilius
en Seneca
Hielden zich ook bezig met de studie van de Bijbel en de kerkvaarders
Maakte een Latijnse vertaling van het nieuwe Testament uit het Grieks
Was zelf geen geestelijke, maar had kritiek op andere priesters en monniken
Priesters en monniken
Zeiden dat mensen zich aan de regels van de kerk moesten houden
Zelf hielden ze zichzelf niet aan deze regels
De paus en de bisschoppen leefden in rijdomen en bezaten veel macht
Veel van hen hadden een vrouw en kinderen, dit mocht eigenlijk niet
Door manieren waarop geestelijken leefden vertrouwden veel mensen de rooms-katholieke kerk niet meer
Hervorming
Luther
Niet eens met de manier waarop geld werd ingezameld:
o Mensen konden een aflaat kopen
o Was een bewijs dat een deel van je zonden was vergeven
Dacht dat alleen Gods genade je in de hemel kan brengen
Je moest de Bijbel lezen over wat Jezus had verteld over het geloof – Daarin stond Gods woord
Dingen moesten veranderd worden
o Binnenuit, hervormen
o Luther schreef kritiek op in een lijst van 95 punten Hervorming of Reformatie
Mocht hierdoor niet meer in de kerk komen
Splitsing in de kerk
Luther viel nu buiten de wet iedereen mocht hem ongestraft iets aan doen
Maakte Duitse vertaling van de Bijbel
Zijn ideeën kregen steeds meer aanhangers
Oorlog brak uit (in het Duitse rijk) tussen de katholieke vorsten en de Lutherse vorsten
vrede van Augsburg werd gesloten
o Elke vorst mocht bepalen in welk geloof zijn gebied moest geloven
o De hervorming die Luther was begonnen leidde tot de stichting van een nieuwe kerk: de
protestantste
Calvijn
Er ontstonden meerdere protestantste kerken
Er kwamen meerdere hervormers belangrijkste: de Fransman Johannes Calvijn
Stichtte een school om predikanten op te leiden
Verschillen Luther – Calvijn:
Calvijn legde meer nadruk op Gods almacht: volgens hem had God van tevoren bepaald wie er naar de hemel
gaan en de naar de hel
Calvijn was veel strenger: dingen waren verboden en mochten worden gestraft: dansen, kaartspelen en bezoek
aan de kroeg
Luther dacht dat alle vorsten waren aangesteld door God onderdanen moesten hun gehoorzamen, ook al
deden ze iets verkeerd
o Calvijn dacht daar hetzelfde over, maar er bestonden volgens hem wel uitzonderingen
Latere aanhangers van Calvijn werkte zijn ideeën uit
2.3 Onrust in de kerk| 37 t/m 39
Par 1, par 2, par 2, par 4, par 5, par 6
Blz. 32 t/m 34 – 34 t/m 36 – 37 t/m 39 – 29 t/m 42
2.1 Oriëntatie Tachtig jaar oorlog| 32 t/m 34
Onrust in de kerk
Eind middeleeuwen
Kritiek op de katholieke kerk
Mensen vonden de paus, de bisschoppen, de priesters en de monniken niet leefden op een manier die paste bij
hun geestelijke status.
Kritiek werd versterkt door geleerden die boeken lazen en bestudeerden
Splitsing binnen de kerk Het ene deel van de mensen bleef katholiek, het andere deel werd protestants
Onrust in de politiek
Onrust en ontevredenheid
De Nederlanden werden geregeerd door familie Habsburgers (leidde ook over Spanje)
Filips ll volgde zijn vader Karel V op, toen nam de kritiek erg toe
Edelen waren bang hun eigen invloed te verliezen door de macht van de Spaanse koning en zijn raadgevers
Burgers wilden hun eigen zelfstandigheid bewaren (die in gevaar waren door de wetten)
Onrust werd zo groot dat er een opstand uitbrak
Waarom is geschiedenis van de Opstand belangrijk voor ons?
De Optand
Begon als verzet tegen de vorst en leek eerst een burgeroorlog
Nederlanders vochten tegen buitenlandse legers en tegen elkaar
Het groeide uit tot een oorlog tussen twee staten: Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
De Republiek zette hun vorst in 1581 af en was in 1588 een nieuwe staat
Ze zochten 7 jaar naar een nieuwe vorst, zonder succes
Spanje erkende de Republiek als een onafhankelijke staat
Er zijn grote verschillen qua bestuur met toen en nu:
o De provincies regelden bijna alle dingen zelf, behalve buitenlandse politiek en oorlogsvoering, die
werden samen geregeld.
o Toch wordt de Republiek gezien als de voorloper van onze huidige staat: het Koninkrijk der
Nederlanden
, 2.2 Onrust in de kerk| 34 t/m 36
Erasmus en de kritiek op de kerk
Desiderius Erasmus van Rotterdam
Een van de beroemdste geleerden van zijn tijd
Hij was een humanist
o Humanisten bewonderen de cultuur van de klassieke oudheid
o Bestudeerden de boeken van Griekse en Romeinse geleerden, filosofen en dichters als Plato, Vergilius
en Seneca
Hielden zich ook bezig met de studie van de Bijbel en de kerkvaarders
Maakte een Latijnse vertaling van het nieuwe Testament uit het Grieks
Was zelf geen geestelijke, maar had kritiek op andere priesters en monniken
Priesters en monniken
Zeiden dat mensen zich aan de regels van de kerk moesten houden
Zelf hielden ze zichzelf niet aan deze regels
De paus en de bisschoppen leefden in rijdomen en bezaten veel macht
Veel van hen hadden een vrouw en kinderen, dit mocht eigenlijk niet
Door manieren waarop geestelijken leefden vertrouwden veel mensen de rooms-katholieke kerk niet meer
Hervorming
Luther
Niet eens met de manier waarop geld werd ingezameld:
o Mensen konden een aflaat kopen
o Was een bewijs dat een deel van je zonden was vergeven
Dacht dat alleen Gods genade je in de hemel kan brengen
Je moest de Bijbel lezen over wat Jezus had verteld over het geloof – Daarin stond Gods woord
Dingen moesten veranderd worden
o Binnenuit, hervormen
o Luther schreef kritiek op in een lijst van 95 punten Hervorming of Reformatie
Mocht hierdoor niet meer in de kerk komen
Splitsing in de kerk
Luther viel nu buiten de wet iedereen mocht hem ongestraft iets aan doen
Maakte Duitse vertaling van de Bijbel
Zijn ideeën kregen steeds meer aanhangers
Oorlog brak uit (in het Duitse rijk) tussen de katholieke vorsten en de Lutherse vorsten
vrede van Augsburg werd gesloten
o Elke vorst mocht bepalen in welk geloof zijn gebied moest geloven
o De hervorming die Luther was begonnen leidde tot de stichting van een nieuwe kerk: de
protestantste
Calvijn
Er ontstonden meerdere protestantste kerken
Er kwamen meerdere hervormers belangrijkste: de Fransman Johannes Calvijn
Stichtte een school om predikanten op te leiden
Verschillen Luther – Calvijn:
Calvijn legde meer nadruk op Gods almacht: volgens hem had God van tevoren bepaald wie er naar de hemel
gaan en de naar de hel
Calvijn was veel strenger: dingen waren verboden en mochten worden gestraft: dansen, kaartspelen en bezoek
aan de kroeg
Luther dacht dat alle vorsten waren aangesteld door God onderdanen moesten hun gehoorzamen, ook al
deden ze iets verkeerd
o Calvijn dacht daar hetzelfde over, maar er bestonden volgens hem wel uitzonderingen
Latere aanhangers van Calvijn werkte zijn ideeën uit
2.3 Onrust in de kerk| 37 t/m 39
