Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – Mediation: een introductie.................................................................................................... 2
Hoorcollege 2 – De psychologie van conflict, escalatie en mediation...............................................................6
Hoorcollege 3 – Proces, vaardigheden en attitude......................................................................................... 10
Hoorcollege 4 – Mediation arbeid en overheid............................................................................................. 18
Hoorcollege 5 – Het proces van scheiden en Herstelrecht..............................................................................21
Hoorcollege 5 – Herstelrecht........................................................................................................................ 31
Hoorcollege 6 – Juridische aspecten en organisatie van mediation................................................................33
1
,Hoorcollege 1 – Mediation: een introductie
Het vak mediation
Relevante disciplines
Mediation is multidisciplinair. Enkele relevante disciplines:
Rechtssociologie: Hoe werken recht en samenleving op elkaar in?
Sociale psychologie: Hoe beïnvloeden mensen elkaars gedrag?
Culturele antropologie: Hoe wordt in verschillende culturen met
conflicten omgegaan?
Neuropsychologie: Hoe beïnvloedt de werking van onze hersenen ons
gedrag?
Rechtssociologie
Twee relevante leerstukken:
1. La wand society in transition (Nonet & Selznick)
2. One shotters en repeat players (Galanter)
Nonet & Selznick: Ontwikkelingsmodel
Er zijn drie verschillende systemen
1. Repressief recht: Als recht wordt gebruikt om gehoorzaamheid af te
dwingen. Systeem dient ertoe om mensen die macht hebben, die macht te
laten behouden.
2. Autonoom recht: Algemeen geldende regels en principes waarmee
conflicten opgelost kunnen worden.
Kan tot starheid en onrechtvaardigheid leiden. Bv.
Toeslagenaffaire.
3. Responsief recht: Kijken niet alleen naar regels en principes, maar
belangen en behoeften van partijen in ogenschouw nemen.
Voorbeelden:
Kabinetsreactie op Rapport Ongekend Onrecht (zie dia).
2
, Mediation in Strafzaken (sinds 2017 landelijk in Nederland):
Het Openbaar Ministerie, de rechtbank of het
gerechtshof kan mediation inzetten in een strafzaak.
Dat kan alleen in strafzaken waarover de officier van
justitie of de rechter nog een beslissing moet nemen.
Zij verwijzen door naar mediation.
Mediation is mogelijk in alle soorten strafzaken
Aanbod en organisatie door mediationbureau van de
rechtbank of het gerechtshof
Twee mediators begeleiden de mediation
Doel: partijen zeggenschap geven en invloed laten
uitoefenen op de zaak. Op deze manier komen hun
belangen en behoeften aan de orde.
One shotters & repeat players
Conflicten tussen burgers en bedrijven die er niet uitkomen leiden tot
machtsverschillen. Bedrijven voeren immers veel meer rechtszaken dan burgers,
hebben meer middelen en meer kennis. Ook hebben partijen een verschillende
focus: burgers willen conflicten op korte termijn opgelost zien
(kortetermijnbelang), terwijl het bedrijf minder geïnteresseerd is in de uitkomst
van dit specifieke conflict (langetermijnbelang).
Relevantie voor de mediator: Het conflict heeft voor ieder een verschillende
betekenis en verschillend belang.
Sociale psychologie
Vier leerstukken:
1. De rol van de fundamentele behoeften aan agency (controle en
effectiviteit) en communion (positieve relaties en waardering door
anderen)
2. Conflictenleer (tweede college). Onder andere:
o Individuele kenmerken van conflictpartijen kunnen de kans op
escalatie vergroten (bv.incremental vs. entity beliefs: hoe ‘fixed’ ziet
men anderen?)
Incremental belief: Mensen kunnen veranderen.
Entity belief: Mensen zijn een stabiel gegeven en zullen niet
snel veranderen.
o Escalatie: stadia en kenmerken
o Welke typen derde partij hulp bij welke conflicten?
o Psychologische uitkomsten bemiddeling door derde partij
3. Procedurele rechtvaardigheid
4. Perspectief nemen en empathie: Vaardigheid die een mediator probeert te
faciliteren, omdat hiermee wederzijds begrip bij partijen ontstaat
Hechten mensen waardering aan communion, dan zijn mensen sneller geneigd
tot mediation :
1. Behoefte aan herstel van verbinding en waardering.
2. Behoefte aan herstel van controle en effectiviteit.
De behoefte aan herstel van verbinding en waardering hangt af van:
Grote verschillen in conflictervaring: Mensen die veel conflict ervaren
en het idee hebben dat de andere partij het probleem niet ziet, hebben
3
, meer behoefte aan herstel van verbinding en waardering en dus meer
bereidheid tot mediation.
Grote verschillen in moraliteit: Waardeert een persoon de andere
persoon minder in zijn/haar persoonlijkheid en moralen, dan is die eerste
persoon minder snel geneigd om deel te nemen aan mediation. Ook stelt
zo’n persoon zich vijandiger op.
De behoefte aan herstel van controle en effectiviteit hangt af van:
Grote verschillen in macht: Mensen die zich machteloos voelen in
conflicten, kunnen een grotere behoefte hebben aan herstel van controle
en effectiviteit en daardoor meer bereid zijn tot mediation.
Procedurele rechtvaardigheid
Procedurele rechtvaardigheid staat naast distributieve rechtvaardigheid. Het
onderscheid hiertussen:
• Distributieve rechtvaardigheid: Krijgt ieder het zijne? Krijgt ieder waar
hij recht op heeft?
• Procedurele rechtvaardigheid: Wordt het beslissingsproces als eerlijk
ervaren?
Dat is het geval bij:
• Voice (invloed hebben & belangstelling voor je verhaal)
• Face (word je met respect behandeld, in je waarde gelaten)
• Uitleg (word je meegenomen in het proces?)
• Zichtbare professionaliteit van de beslisser
Mediation faciliteert procedurele rechtvaardigheid.
De impact van perspectief nemen hangt af van de relationele context
Pespectief nemen kan twee uitwerkingen hebben, hangt af van de relationele
context:
1. Coöperatieve context
2. Competitieve context
Perspectief nemen is geen wondermiddel, maar wel een wezenlijk onderdeel bij
Mediation. Bij coöperatieve onderhandelingen, leidt perspectief tot betere
uitkomsten. Bij competitieve onderhandelingen is perspectief nemen
‘gevaarlijker’; partijen kwamen meer tegenover elkaar te staan.
Culturele antropologie
Culturele antropologie bestudeert cultuurverschillen. Een voorbeeld is de zes
cultuurdimensies van Hofstede:
• Machtsafstand
• Individualisme vs. collectivisme
• Masculiniteit vs. femininiteit
• Onzekerheidsvermijding: Zijn mensen bereid om risico’s te nemen?
• Lange termijn vs. korte termijn oriëntatie
• Terughoudendheid
Verschillen in:
• Hoe lossen mensen en/of groepen hun conflicten op?
• Zet ons aan het denken: Welke interventies werken in mediation aan de
hand van de culturele achtergrond van mensen?
4
,Neuro-psychologie
In de hersenen kun je onderscheid maken tussen verschillende systemen:
• Het reptielenbrein
• Het oudste deel van ons brein is het reptielenbrein, waartoe ook de
hersenstam behoort. Bevat overlevingsmechanismen, agressie en
autonome functies.
• Limbisch systeem (zoogdierenbrein)
• Reguleert emotie, motivatie, sociaal gedrag en emotioneel
geheugen. Pijn en beloning zijn twee belangrijke stimulansen van
ons gedrag.
• Amygdala: koppelt informatie aan emoties/
• De neocortex
• Gedragsregulatie: Cognitie.
• Qua omvang het grootste deel van ons brein. Cognitie, het
interpreteren van gevoelens en bewust denken.
• Spiegelneuronen: worden ook geactiveerd als men anderen acties
ziet uitvoeren – spelen rol bij perspectief nemen / empathie.
5
,Hoorcollege 2 – De psychologie van conflict, escalatie
en mediation
Conflict
Conflict = botsing van meningen of belangen waarbij ten minste een van beiden
zich door de ander gedwarsboomd voelt.
Conflict-escalatie
Twee definities van conflict-escalatie:
1. Conflict-escalatie begint als je in de gaten hebt dat je eigen
meningen/gezichtspunten etc. op intentionele wijze worden
gedwarsboomd en je daarop gaat reageren.
2. Conflict-escalatie begint als een van de partijen steeds agressievere
tactieken begint te gebruiken.
Vaak stapelen de kwesties waar onenigheid om is zich op.
Reacties op escalatie kunnen in verschillende dimensies zitten:
Transformaties:
Few many participants
Light heavy tactics
Few issues
Specific issues general principles
Doing well winning making other lose
Hoe verloopt escalatie? Twee types:
1. Bilateraal: tit-for-tatverloop
2. Unilateraal: de één wordt steeds veeleisender, de ander trekt zich steeds
verder terug
Conditions promoting conflict escalation:
Individual differences:
o Need for power
o Need for affiliation (reversed)
6
, o High self-esteem
Conflicten escaleren sneller als mensen een hoog niveau van
eigenwaarde hebben. Zij hebben veel bevestiging nodig en
willen graag gelijk hebben om die eigenwaarde te behouden.
o Entity (cf. incremental) beliefs:
Entity beliefs = Entity beliefs (often called a "fixed mindset")
are implicit, deeply held convictions that personal traits—such
as intelligence, personality, or talent—are innate, static, and
cannot be changed. Unlike incremental theorists, entity theorists
believe effort is a sign of low ability, leading to higher anxiety,
avoidance of challenges, and a tendency to give up after failure.
Incremental beliefs = Incremental beliefs, are the conviction
that personal attributes, intelligence, and abilities are
malleable, improvable, and developable through effort,
strategy, and experience. Unlike fixed ("entity") beliefs, this growth-
oriented mindset fosters persistence, higher motivation, and greater
achievement, especially when facing challenges or failure.
Group level factors (affiliatie):
o Individual-group discontinuity
o Conflictvermijdend
o Vicarious retribution
Most group members are not directly involved in conflict
o Plaatsvervangende vergelding
Third party interventions
Een derde partij = an individual or group who formally or voluntarily, is involved
in the conflict with the aim of helping the parties solving the conflict at hand.
Voorbeelden:
Advocaten
Collega’s
Familieleden
Mediater
Etc.
Vormen van third parties:
Voordelen van het inschakelen van een third party:
Bewustzijn wordt gelijker
7
, Mensen gaan meer focussen op het vinden van een oplossing
Afspraken waar partijen worden enerzijds meer geaccepteerd en anderzijds
houden partijen zich er meer aan
Nadelen van het inschakelen van een third party:
Er wordt van partijen meer gevraagd; er moeten bijvoorbeeld meer
stukken worden aangeleverd
Probleem wordt groter gemaakt dan het feitelijk is
Partijen voelen zich minder verantwoordelijk om het probleem op te lossen
Er worden meer eisen gesteld
De afspraken die middels mediators en facilitators worden gemaakt, hebben veel
zeggingskracht; partijen houden zich er vaker aan dan bijvoorbeeld afspraken die
via een rechter zijn afgedwongen. Partijen hebben zeggenschap en inspraak
gehad en voelen zich daardoor verantwoordelijk om de afspraken na te leven.
Buurtbemiddeling
Buurtbemiddeling is een vorm van bemiddeling. Een derde partij faciliteert dan
oplossingen met partijen. Bijzonder is dat gebruik wordt gemaakt van getrainde
professional. Door deze vorm van mediation wordt verschillende vormen van hulp
gegeven, namelijk:
Procedurele hulp: stucturing conversations
Relationele hulp: making sure that parties treat each other respectfully
Emotionele hulp: providing comfort and emotional support
Vaak zit een deel van de hulp al in het praten en het luisteren van de derde partij,
wat maakt dat partijen zich gehoord voelen.
Bemiddelingsproces
Conflict asymmetrie
Vaak zit er een asymmetrie in conflicten; partijen verschillen in de manier waarop
zij last hebben van een bepaalde situatie. Vaak vindt dit plaats bij
buurtconflicten. Conflict asymmetrie kan verschillende gevolgen hebben:
Partijen die minder conflict ervaren voelen zich niet geroepen om de
situatie te veranderen
8
, Partijen die meer conflict ervaren voelen zich vaak met disrespect
behandeld en voelen zich onzeker.
Conclusies
To sum up
9
, Hoorcollege 3 – Proces, vaardigheden en attitude
Rechtspraak en mediation: verschillende paradigma’s
Een paradigma is een manier van kijken: een ‘venster op de werkelijkheid’. Het
paradigma van juristen is heel anders dan die van mediators.
Mediators hebben bijvoorbeeld een subjectieve kijk op de werkelijkheid,
terwijl juristen naar de objectieve werkelijkheid kijken. Mediators houden
zich dus niet bezig met het vaststellen van de feiten.
Mediators houden zich bezig met de onderstroom: de onzichtbare, niet
tastbare dynamiek binnen groepen of organisaties, zoals emoties,
ongeschreven regels, angsten, informele verhoudingen en dieperliggende
waarden.
Authentieke communicatie = zo eerlijk en zo open mogelijk communiceren.
Wezenlijk verschil met andere conflictoplossingsmethoden
In mediaton komen partijen samen tot een andere probleemdefinitie en proberen
ze het probleem samen op te lossen. Bij juristen blijft het geschil het geschil en
hakt iemand de knoop door.
Boven partijen en tussen partijen
Mediators staan tussen de partijen in en hebben geen macht om de knoop door
te hakken. Andere geschilbeslechters hebben die mogelijkheid wel. Mediators
hebben de opdracht om gesprekken te begeleiden, zij werken middels een
overeenkomst van opdracht.
Definitie mediation
'Mediation is een specifieke methode waarbij een formele derde partij
intervenieert in een conflict tussen twee of meerdere partijen. Mediation wordt op
verschillende manieren in praktijk gebracht. Er bestaan ook verschillende visies
op het doel en het proces van mediation en op de rol die de mediator hierbij
vervult. Deze verschillen hebben te maken met het feit dat de
beroepsachtergrond van mediators heel divers is en dat mediation in heel
verschillende praktijkvelden wordt uitgeoefend.’
Definitie Handboek Mediation, 7e druk, hoofdstuk 1, Bonenkamp en Prein.
10
Hoorcollege 1 – Mediation: een introductie.................................................................................................... 2
Hoorcollege 2 – De psychologie van conflict, escalatie en mediation...............................................................6
Hoorcollege 3 – Proces, vaardigheden en attitude......................................................................................... 10
Hoorcollege 4 – Mediation arbeid en overheid............................................................................................. 18
Hoorcollege 5 – Het proces van scheiden en Herstelrecht..............................................................................21
Hoorcollege 5 – Herstelrecht........................................................................................................................ 31
Hoorcollege 6 – Juridische aspecten en organisatie van mediation................................................................33
1
,Hoorcollege 1 – Mediation: een introductie
Het vak mediation
Relevante disciplines
Mediation is multidisciplinair. Enkele relevante disciplines:
Rechtssociologie: Hoe werken recht en samenleving op elkaar in?
Sociale psychologie: Hoe beïnvloeden mensen elkaars gedrag?
Culturele antropologie: Hoe wordt in verschillende culturen met
conflicten omgegaan?
Neuropsychologie: Hoe beïnvloedt de werking van onze hersenen ons
gedrag?
Rechtssociologie
Twee relevante leerstukken:
1. La wand society in transition (Nonet & Selznick)
2. One shotters en repeat players (Galanter)
Nonet & Selznick: Ontwikkelingsmodel
Er zijn drie verschillende systemen
1. Repressief recht: Als recht wordt gebruikt om gehoorzaamheid af te
dwingen. Systeem dient ertoe om mensen die macht hebben, die macht te
laten behouden.
2. Autonoom recht: Algemeen geldende regels en principes waarmee
conflicten opgelost kunnen worden.
Kan tot starheid en onrechtvaardigheid leiden. Bv.
Toeslagenaffaire.
3. Responsief recht: Kijken niet alleen naar regels en principes, maar
belangen en behoeften van partijen in ogenschouw nemen.
Voorbeelden:
Kabinetsreactie op Rapport Ongekend Onrecht (zie dia).
2
, Mediation in Strafzaken (sinds 2017 landelijk in Nederland):
Het Openbaar Ministerie, de rechtbank of het
gerechtshof kan mediation inzetten in een strafzaak.
Dat kan alleen in strafzaken waarover de officier van
justitie of de rechter nog een beslissing moet nemen.
Zij verwijzen door naar mediation.
Mediation is mogelijk in alle soorten strafzaken
Aanbod en organisatie door mediationbureau van de
rechtbank of het gerechtshof
Twee mediators begeleiden de mediation
Doel: partijen zeggenschap geven en invloed laten
uitoefenen op de zaak. Op deze manier komen hun
belangen en behoeften aan de orde.
One shotters & repeat players
Conflicten tussen burgers en bedrijven die er niet uitkomen leiden tot
machtsverschillen. Bedrijven voeren immers veel meer rechtszaken dan burgers,
hebben meer middelen en meer kennis. Ook hebben partijen een verschillende
focus: burgers willen conflicten op korte termijn opgelost zien
(kortetermijnbelang), terwijl het bedrijf minder geïnteresseerd is in de uitkomst
van dit specifieke conflict (langetermijnbelang).
Relevantie voor de mediator: Het conflict heeft voor ieder een verschillende
betekenis en verschillend belang.
Sociale psychologie
Vier leerstukken:
1. De rol van de fundamentele behoeften aan agency (controle en
effectiviteit) en communion (positieve relaties en waardering door
anderen)
2. Conflictenleer (tweede college). Onder andere:
o Individuele kenmerken van conflictpartijen kunnen de kans op
escalatie vergroten (bv.incremental vs. entity beliefs: hoe ‘fixed’ ziet
men anderen?)
Incremental belief: Mensen kunnen veranderen.
Entity belief: Mensen zijn een stabiel gegeven en zullen niet
snel veranderen.
o Escalatie: stadia en kenmerken
o Welke typen derde partij hulp bij welke conflicten?
o Psychologische uitkomsten bemiddeling door derde partij
3. Procedurele rechtvaardigheid
4. Perspectief nemen en empathie: Vaardigheid die een mediator probeert te
faciliteren, omdat hiermee wederzijds begrip bij partijen ontstaat
Hechten mensen waardering aan communion, dan zijn mensen sneller geneigd
tot mediation :
1. Behoefte aan herstel van verbinding en waardering.
2. Behoefte aan herstel van controle en effectiviteit.
De behoefte aan herstel van verbinding en waardering hangt af van:
Grote verschillen in conflictervaring: Mensen die veel conflict ervaren
en het idee hebben dat de andere partij het probleem niet ziet, hebben
3
, meer behoefte aan herstel van verbinding en waardering en dus meer
bereidheid tot mediation.
Grote verschillen in moraliteit: Waardeert een persoon de andere
persoon minder in zijn/haar persoonlijkheid en moralen, dan is die eerste
persoon minder snel geneigd om deel te nemen aan mediation. Ook stelt
zo’n persoon zich vijandiger op.
De behoefte aan herstel van controle en effectiviteit hangt af van:
Grote verschillen in macht: Mensen die zich machteloos voelen in
conflicten, kunnen een grotere behoefte hebben aan herstel van controle
en effectiviteit en daardoor meer bereid zijn tot mediation.
Procedurele rechtvaardigheid
Procedurele rechtvaardigheid staat naast distributieve rechtvaardigheid. Het
onderscheid hiertussen:
• Distributieve rechtvaardigheid: Krijgt ieder het zijne? Krijgt ieder waar
hij recht op heeft?
• Procedurele rechtvaardigheid: Wordt het beslissingsproces als eerlijk
ervaren?
Dat is het geval bij:
• Voice (invloed hebben & belangstelling voor je verhaal)
• Face (word je met respect behandeld, in je waarde gelaten)
• Uitleg (word je meegenomen in het proces?)
• Zichtbare professionaliteit van de beslisser
Mediation faciliteert procedurele rechtvaardigheid.
De impact van perspectief nemen hangt af van de relationele context
Pespectief nemen kan twee uitwerkingen hebben, hangt af van de relationele
context:
1. Coöperatieve context
2. Competitieve context
Perspectief nemen is geen wondermiddel, maar wel een wezenlijk onderdeel bij
Mediation. Bij coöperatieve onderhandelingen, leidt perspectief tot betere
uitkomsten. Bij competitieve onderhandelingen is perspectief nemen
‘gevaarlijker’; partijen kwamen meer tegenover elkaar te staan.
Culturele antropologie
Culturele antropologie bestudeert cultuurverschillen. Een voorbeeld is de zes
cultuurdimensies van Hofstede:
• Machtsafstand
• Individualisme vs. collectivisme
• Masculiniteit vs. femininiteit
• Onzekerheidsvermijding: Zijn mensen bereid om risico’s te nemen?
• Lange termijn vs. korte termijn oriëntatie
• Terughoudendheid
Verschillen in:
• Hoe lossen mensen en/of groepen hun conflicten op?
• Zet ons aan het denken: Welke interventies werken in mediation aan de
hand van de culturele achtergrond van mensen?
4
,Neuro-psychologie
In de hersenen kun je onderscheid maken tussen verschillende systemen:
• Het reptielenbrein
• Het oudste deel van ons brein is het reptielenbrein, waartoe ook de
hersenstam behoort. Bevat overlevingsmechanismen, agressie en
autonome functies.
• Limbisch systeem (zoogdierenbrein)
• Reguleert emotie, motivatie, sociaal gedrag en emotioneel
geheugen. Pijn en beloning zijn twee belangrijke stimulansen van
ons gedrag.
• Amygdala: koppelt informatie aan emoties/
• De neocortex
• Gedragsregulatie: Cognitie.
• Qua omvang het grootste deel van ons brein. Cognitie, het
interpreteren van gevoelens en bewust denken.
• Spiegelneuronen: worden ook geactiveerd als men anderen acties
ziet uitvoeren – spelen rol bij perspectief nemen / empathie.
5
,Hoorcollege 2 – De psychologie van conflict, escalatie
en mediation
Conflict
Conflict = botsing van meningen of belangen waarbij ten minste een van beiden
zich door de ander gedwarsboomd voelt.
Conflict-escalatie
Twee definities van conflict-escalatie:
1. Conflict-escalatie begint als je in de gaten hebt dat je eigen
meningen/gezichtspunten etc. op intentionele wijze worden
gedwarsboomd en je daarop gaat reageren.
2. Conflict-escalatie begint als een van de partijen steeds agressievere
tactieken begint te gebruiken.
Vaak stapelen de kwesties waar onenigheid om is zich op.
Reacties op escalatie kunnen in verschillende dimensies zitten:
Transformaties:
Few many participants
Light heavy tactics
Few issues
Specific issues general principles
Doing well winning making other lose
Hoe verloopt escalatie? Twee types:
1. Bilateraal: tit-for-tatverloop
2. Unilateraal: de één wordt steeds veeleisender, de ander trekt zich steeds
verder terug
Conditions promoting conflict escalation:
Individual differences:
o Need for power
o Need for affiliation (reversed)
6
, o High self-esteem
Conflicten escaleren sneller als mensen een hoog niveau van
eigenwaarde hebben. Zij hebben veel bevestiging nodig en
willen graag gelijk hebben om die eigenwaarde te behouden.
o Entity (cf. incremental) beliefs:
Entity beliefs = Entity beliefs (often called a "fixed mindset")
are implicit, deeply held convictions that personal traits—such
as intelligence, personality, or talent—are innate, static, and
cannot be changed. Unlike incremental theorists, entity theorists
believe effort is a sign of low ability, leading to higher anxiety,
avoidance of challenges, and a tendency to give up after failure.
Incremental beliefs = Incremental beliefs, are the conviction
that personal attributes, intelligence, and abilities are
malleable, improvable, and developable through effort,
strategy, and experience. Unlike fixed ("entity") beliefs, this growth-
oriented mindset fosters persistence, higher motivation, and greater
achievement, especially when facing challenges or failure.
Group level factors (affiliatie):
o Individual-group discontinuity
o Conflictvermijdend
o Vicarious retribution
Most group members are not directly involved in conflict
o Plaatsvervangende vergelding
Third party interventions
Een derde partij = an individual or group who formally or voluntarily, is involved
in the conflict with the aim of helping the parties solving the conflict at hand.
Voorbeelden:
Advocaten
Collega’s
Familieleden
Mediater
Etc.
Vormen van third parties:
Voordelen van het inschakelen van een third party:
Bewustzijn wordt gelijker
7
, Mensen gaan meer focussen op het vinden van een oplossing
Afspraken waar partijen worden enerzijds meer geaccepteerd en anderzijds
houden partijen zich er meer aan
Nadelen van het inschakelen van een third party:
Er wordt van partijen meer gevraagd; er moeten bijvoorbeeld meer
stukken worden aangeleverd
Probleem wordt groter gemaakt dan het feitelijk is
Partijen voelen zich minder verantwoordelijk om het probleem op te lossen
Er worden meer eisen gesteld
De afspraken die middels mediators en facilitators worden gemaakt, hebben veel
zeggingskracht; partijen houden zich er vaker aan dan bijvoorbeeld afspraken die
via een rechter zijn afgedwongen. Partijen hebben zeggenschap en inspraak
gehad en voelen zich daardoor verantwoordelijk om de afspraken na te leven.
Buurtbemiddeling
Buurtbemiddeling is een vorm van bemiddeling. Een derde partij faciliteert dan
oplossingen met partijen. Bijzonder is dat gebruik wordt gemaakt van getrainde
professional. Door deze vorm van mediation wordt verschillende vormen van hulp
gegeven, namelijk:
Procedurele hulp: stucturing conversations
Relationele hulp: making sure that parties treat each other respectfully
Emotionele hulp: providing comfort and emotional support
Vaak zit een deel van de hulp al in het praten en het luisteren van de derde partij,
wat maakt dat partijen zich gehoord voelen.
Bemiddelingsproces
Conflict asymmetrie
Vaak zit er een asymmetrie in conflicten; partijen verschillen in de manier waarop
zij last hebben van een bepaalde situatie. Vaak vindt dit plaats bij
buurtconflicten. Conflict asymmetrie kan verschillende gevolgen hebben:
Partijen die minder conflict ervaren voelen zich niet geroepen om de
situatie te veranderen
8
, Partijen die meer conflict ervaren voelen zich vaak met disrespect
behandeld en voelen zich onzeker.
Conclusies
To sum up
9
, Hoorcollege 3 – Proces, vaardigheden en attitude
Rechtspraak en mediation: verschillende paradigma’s
Een paradigma is een manier van kijken: een ‘venster op de werkelijkheid’. Het
paradigma van juristen is heel anders dan die van mediators.
Mediators hebben bijvoorbeeld een subjectieve kijk op de werkelijkheid,
terwijl juristen naar de objectieve werkelijkheid kijken. Mediators houden
zich dus niet bezig met het vaststellen van de feiten.
Mediators houden zich bezig met de onderstroom: de onzichtbare, niet
tastbare dynamiek binnen groepen of organisaties, zoals emoties,
ongeschreven regels, angsten, informele verhoudingen en dieperliggende
waarden.
Authentieke communicatie = zo eerlijk en zo open mogelijk communiceren.
Wezenlijk verschil met andere conflictoplossingsmethoden
In mediaton komen partijen samen tot een andere probleemdefinitie en proberen
ze het probleem samen op te lossen. Bij juristen blijft het geschil het geschil en
hakt iemand de knoop door.
Boven partijen en tussen partijen
Mediators staan tussen de partijen in en hebben geen macht om de knoop door
te hakken. Andere geschilbeslechters hebben die mogelijkheid wel. Mediators
hebben de opdracht om gesprekken te begeleiden, zij werken middels een
overeenkomst van opdracht.
Definitie mediation
'Mediation is een specifieke methode waarbij een formele derde partij
intervenieert in een conflict tussen twee of meerdere partijen. Mediation wordt op
verschillende manieren in praktijk gebracht. Er bestaan ook verschillende visies
op het doel en het proces van mediation en op de rol die de mediator hierbij
vervult. Deze verschillen hebben te maken met het feit dat de
beroepsachtergrond van mediators heel divers is en dat mediation in heel
verschillende praktijkvelden wordt uitgeoefend.’
Definitie Handboek Mediation, 7e druk, hoofdstuk 1, Bonenkamp en Prein.
10
