Vragen EMH
Thema 1: achtergrond en effectiviteit
Na het bestuderen van dit thema kun je:
• een definitie van e-mental health en blended care geven
• de voor-/ nadelen en uitdagingen/ beperkingen (knelpunten) van e-mental health-interventies noemen
• de verschillende fasen in de geschiedenis van e-health benoemen en onderscheiden
• kenmerken en voorbeelden van synchrone en asynchrone communicatie geven
• de verschillen tussen zelfhulp, begeleide zelfhulp en online psychotherapie benoemen
• de kenmerken van (online) stepped care benoemen
• de ethische richtlijnen voor wat betreft online hulpverlening benoemen en toepassen (door middel van de
'ethical intent checklist') in voorbeelden en casussen
• aangeven aan welk (Nederlands) wettelijk kader online hulpverlening dient te voldoen en de relevante wetten
en regelgeving toepassen voor wat betreft online hulpverlening in voorbeelden en casussen
• de werkzaamheid van online behandeling beschrijven voor diverse psychische aandoeningen,
leeftijdsgroepen en therapeutische oriëntaties
• de psychometrische equivalentie van computertests en paper-and-pencil tests toelichten
• de mogelijkheden van adaptief testen benoemen
• voorbeelden noemen van goed onderzochte online (transdiagnostische) meetinstrumenten voor
veelvoorkomende psychische stoornissen
• de toepassing en meerwaarde van de experience sampling methode in het diagnostisch proces toelichten
• de verschillende vormen en voordelen alsook de nadelen en mogelijke risico's van mobiele cognitieve tests
beschrijven.
1.1: kadering
1. Bedenk minstens vijf voordelen van online interventies. Je kunt hierbij denken aan online interventies op
het gebied van preventie, behandeling of (na)zorg.
• Vroegsignalering van klachten is mogelijk. Online preventieve interventies kunnen een bijdrage leveren aan
het eerder herkennen van klachten. Wanneer klachten in een vroeg stadium worden herkend, kunnen deze
vaak beter worden behandeld.
• Online interventies zijn laagdrempelig, vooral als anonieme deelname mogelijk is. Dit kan een positief effect
hebben op de openheid van de cliënt. Ook kunnen door deze laagdrempeligheid nieuwe doelgroepen bereikt
worden.
• Behandeling kan plaatsvinden op een zelfgekozen plaats en tijdstip. Een bijkomend voordeel is dat dit de
cliënt reistijd en reiskosten bespaart.
• Het evalueren van een behandeling is makkelijker: bestanden worden digitaal opgeslagen, wat evaluatie van
de behandeling mogelijk maakt en de kwaliteit ten goede kan komen.
• Bij online interventies kan de informatie gemakkelijk worden bewaard. Zowel voor de cliënt als voor de
hulpverlener is dit een voordeel. E-mails en chatgesprekken kunnen op een later tijdstip door de cliënt worden
nagelezen. Een hulpverlener kan deze op diens beurt onder andere weer gebruiken voor intervisie- of
supervisiedoeleinden.
• Online interventies zijn mogelijk goedkoper: therapeuten kunnen efficiënter worden ingezet en er hoeven
minder kosten te worden gemaakt aan onder andere huisvesting. Bij dit laatste voordeel dient te worden
opgemerkt dat de kosteneffectiviteit van online interventies nog beter moet worden onderzocht. Mogelijke
, kostenbesparing kan voordelen opleveren als de zorg daarmee efficiënter kan worden ingezet. Bij blended
behandeling kunnen behandelaars tijdens face-to-face-contact meer tijd besteden aan de inhoud van de
behandeling in plaats van bijvoorbeeld tijd spenderen aan het geven van psychoeducatie (wat ook makkelijk
online kan).
2. Bedenk minstens vijf nadelen van online interventies. Je kunt hierbij denken aan online interventies op het
gebied van preventie, behandeling of (na)zorg.
• Het is alleen geschikt voor bepaalde groepen mensen (taalvaardig, computervaardig, bij bepaalde – meestal
ernstige – aandoeningen wordt online behandeling uitgesloten, enzovoort).
• Door de protocollaire aanpak kan de behandeling rigide aandoen.
• Online behandeling richt zich vaak op eenduidige problematiek. Dat doet geen recht aan de complexe
werkelijkheid. Psychische problematiek is multifactorieel: er is vaak sprake van meerdere psychische
problemen naast elkaar in combinatie met somatische en sociale problematiek.
• Het gevoel van afstand, anonimiteit en het elkaar niet kunnen zien, kunnen een negatief effect hebben op de
motivatie van de cliënt en daarmee ook de betrokkenheid van de therapeut negatief beïnvloeden.
• Het anonieme karakter van online interventies zorgt ervoor dat het lastiger is om in te grijpen bij een crisis.
• Er ontbreekt belangrijke non-verbale informatie (lichaamstaal). Voor de therapeut is het soms lastig te
beoordelen of een cliënt informatie achterhoudt. Dit kan gevolgen hebben voor de vertrouwensrelatie.
• Er is sprake van een wildgroei van online interventies, met name op het gebied van mentale-
gezondheidsapps. De kwaliteit is vaak nog onvoldoende geborgd en het is voor de cliënt moeilijk te bepalen is
of die met een goede therapeut van doen heeft.
• De veiligheidsrisico's zijn groter dan bij face-to-face-behandeling.
3. Beschrijf het uitgangspunt van stepped care.
Volgens het uitgangspunt van stepped care wordt in eerste instantie gekozen voor de minst belastende, eenvoudigste
en kortste behandeling uit het totale scala aan mogelijke behandelvormen. Wanneer deze minimale interventie
onvoldoende helpt, wordt de zorg geleidelijk geïntensiveerd.
4. Wat is een potentieel gevaar in het aanbieden van stepped-care-zorg?
Een potentieel gevaar is dat onder druk van verzekeraars cliënten mogelijk verplicht worden om eerst online therapie
te volgen alvorens face-to-face-behandeling te ontvangen.
5. Wat wordt bedoeld met geïntegreerde blended care?
Geïntegreerde blended care is het gebruik van technologie als een geïntegreerd onderdeel van een psychologische
begeleiding of psychotherapie, in combinatie met face-to-face-contacten.
6. Een andere vorm van blended care, die niet in de reader wordt benoemd, is sequentiële blended care. Wat
denk je dat hieronder wordt verstaan?
Binnen sequentiële blended care wordt het internetgebaseerde interventiedeel voor of na de face-to-face-contacten
ingezet.
7. Noem een voorbeeld waarin sequentiële blended care passend is.
Sequentiële blended care past goed binnen een stepped-care-benadering, bijvoorbeeld een online
terugvalpreventieprogramma dat wordt aangeboden na een face-to-face-behandeltraject.
1.2: Ethiek en wetgeving
1. Welke onderwerpen moeten aan bod komen op de website van GGZ Grobbevoort, rekening houdend met
de ethische aspecten die relevant zijn bij het aanbieden van online therapie?
• Feedback: informatie over de hulpverlenende instantie.
Thema 1: achtergrond en effectiviteit
Na het bestuderen van dit thema kun je:
• een definitie van e-mental health en blended care geven
• de voor-/ nadelen en uitdagingen/ beperkingen (knelpunten) van e-mental health-interventies noemen
• de verschillende fasen in de geschiedenis van e-health benoemen en onderscheiden
• kenmerken en voorbeelden van synchrone en asynchrone communicatie geven
• de verschillen tussen zelfhulp, begeleide zelfhulp en online psychotherapie benoemen
• de kenmerken van (online) stepped care benoemen
• de ethische richtlijnen voor wat betreft online hulpverlening benoemen en toepassen (door middel van de
'ethical intent checklist') in voorbeelden en casussen
• aangeven aan welk (Nederlands) wettelijk kader online hulpverlening dient te voldoen en de relevante wetten
en regelgeving toepassen voor wat betreft online hulpverlening in voorbeelden en casussen
• de werkzaamheid van online behandeling beschrijven voor diverse psychische aandoeningen,
leeftijdsgroepen en therapeutische oriëntaties
• de psychometrische equivalentie van computertests en paper-and-pencil tests toelichten
• de mogelijkheden van adaptief testen benoemen
• voorbeelden noemen van goed onderzochte online (transdiagnostische) meetinstrumenten voor
veelvoorkomende psychische stoornissen
• de toepassing en meerwaarde van de experience sampling methode in het diagnostisch proces toelichten
• de verschillende vormen en voordelen alsook de nadelen en mogelijke risico's van mobiele cognitieve tests
beschrijven.
1.1: kadering
1. Bedenk minstens vijf voordelen van online interventies. Je kunt hierbij denken aan online interventies op
het gebied van preventie, behandeling of (na)zorg.
• Vroegsignalering van klachten is mogelijk. Online preventieve interventies kunnen een bijdrage leveren aan
het eerder herkennen van klachten. Wanneer klachten in een vroeg stadium worden herkend, kunnen deze
vaak beter worden behandeld.
• Online interventies zijn laagdrempelig, vooral als anonieme deelname mogelijk is. Dit kan een positief effect
hebben op de openheid van de cliënt. Ook kunnen door deze laagdrempeligheid nieuwe doelgroepen bereikt
worden.
• Behandeling kan plaatsvinden op een zelfgekozen plaats en tijdstip. Een bijkomend voordeel is dat dit de
cliënt reistijd en reiskosten bespaart.
• Het evalueren van een behandeling is makkelijker: bestanden worden digitaal opgeslagen, wat evaluatie van
de behandeling mogelijk maakt en de kwaliteit ten goede kan komen.
• Bij online interventies kan de informatie gemakkelijk worden bewaard. Zowel voor de cliënt als voor de
hulpverlener is dit een voordeel. E-mails en chatgesprekken kunnen op een later tijdstip door de cliënt worden
nagelezen. Een hulpverlener kan deze op diens beurt onder andere weer gebruiken voor intervisie- of
supervisiedoeleinden.
• Online interventies zijn mogelijk goedkoper: therapeuten kunnen efficiënter worden ingezet en er hoeven
minder kosten te worden gemaakt aan onder andere huisvesting. Bij dit laatste voordeel dient te worden
opgemerkt dat de kosteneffectiviteit van online interventies nog beter moet worden onderzocht. Mogelijke
, kostenbesparing kan voordelen opleveren als de zorg daarmee efficiënter kan worden ingezet. Bij blended
behandeling kunnen behandelaars tijdens face-to-face-contact meer tijd besteden aan de inhoud van de
behandeling in plaats van bijvoorbeeld tijd spenderen aan het geven van psychoeducatie (wat ook makkelijk
online kan).
2. Bedenk minstens vijf nadelen van online interventies. Je kunt hierbij denken aan online interventies op het
gebied van preventie, behandeling of (na)zorg.
• Het is alleen geschikt voor bepaalde groepen mensen (taalvaardig, computervaardig, bij bepaalde – meestal
ernstige – aandoeningen wordt online behandeling uitgesloten, enzovoort).
• Door de protocollaire aanpak kan de behandeling rigide aandoen.
• Online behandeling richt zich vaak op eenduidige problematiek. Dat doet geen recht aan de complexe
werkelijkheid. Psychische problematiek is multifactorieel: er is vaak sprake van meerdere psychische
problemen naast elkaar in combinatie met somatische en sociale problematiek.
• Het gevoel van afstand, anonimiteit en het elkaar niet kunnen zien, kunnen een negatief effect hebben op de
motivatie van de cliënt en daarmee ook de betrokkenheid van de therapeut negatief beïnvloeden.
• Het anonieme karakter van online interventies zorgt ervoor dat het lastiger is om in te grijpen bij een crisis.
• Er ontbreekt belangrijke non-verbale informatie (lichaamstaal). Voor de therapeut is het soms lastig te
beoordelen of een cliënt informatie achterhoudt. Dit kan gevolgen hebben voor de vertrouwensrelatie.
• Er is sprake van een wildgroei van online interventies, met name op het gebied van mentale-
gezondheidsapps. De kwaliteit is vaak nog onvoldoende geborgd en het is voor de cliënt moeilijk te bepalen is
of die met een goede therapeut van doen heeft.
• De veiligheidsrisico's zijn groter dan bij face-to-face-behandeling.
3. Beschrijf het uitgangspunt van stepped care.
Volgens het uitgangspunt van stepped care wordt in eerste instantie gekozen voor de minst belastende, eenvoudigste
en kortste behandeling uit het totale scala aan mogelijke behandelvormen. Wanneer deze minimale interventie
onvoldoende helpt, wordt de zorg geleidelijk geïntensiveerd.
4. Wat is een potentieel gevaar in het aanbieden van stepped-care-zorg?
Een potentieel gevaar is dat onder druk van verzekeraars cliënten mogelijk verplicht worden om eerst online therapie
te volgen alvorens face-to-face-behandeling te ontvangen.
5. Wat wordt bedoeld met geïntegreerde blended care?
Geïntegreerde blended care is het gebruik van technologie als een geïntegreerd onderdeel van een psychologische
begeleiding of psychotherapie, in combinatie met face-to-face-contacten.
6. Een andere vorm van blended care, die niet in de reader wordt benoemd, is sequentiële blended care. Wat
denk je dat hieronder wordt verstaan?
Binnen sequentiële blended care wordt het internetgebaseerde interventiedeel voor of na de face-to-face-contacten
ingezet.
7. Noem een voorbeeld waarin sequentiële blended care passend is.
Sequentiële blended care past goed binnen een stepped-care-benadering, bijvoorbeeld een online
terugvalpreventieprogramma dat wordt aangeboden na een face-to-face-behandeltraject.
1.2: Ethiek en wetgeving
1. Welke onderwerpen moeten aan bod komen op de website van GGZ Grobbevoort, rekening houdend met
de ethische aspecten die relevant zijn bij het aanbieden van online therapie?
• Feedback: informatie over de hulpverlenende instantie.
