,Samenvatting VRN
Gezondheidsbevordering en zelfmanagement door verpleegkundigen en verpleegkundig
specialisten.
Hoofdstuk 1 Gezondheid, gezondheidsindicatoren en
volksgezondheid
1.1 Visie op gezondheid
Vroeger was genezen belangrijk. Genezen is niet oplossing voor alle gezondheidsproblemen.
Gezondheid omvat waarderende, normerende en culturele aspecten die in tijd en plaats kunnen
variëren. Binnen diverse culturen wordt er anders gekeken naar gezondheid. Gezondheid wordt
algemeen als belangrijk gezien.
1.1.1 Medisch, monocausale visie op gezondheid
In klassieke medische benadering wordt gezondheid gezien als afwezigheid van ziekte en
lichaamsgebrek. Iedereen die niet ziek is, is gezond.
De professionele, medische gezondheid is de afwezigheid van ziekte of lichaamsgebrek.
Monocausaal: één oorzaak
Ontstaan van ziekte heeft één oorzaak. Dat is de monocausale visie. Als die oorzaak aantoonbaar is, is
iemand ziek. Als het niet aantoonbaar is, is iemand gezond.
Voor veel gezondheidsproblemen waarmee wij in onze tijd geconfronteerd worden, schiet
monocausale benadering tekort. Veel gezondheidsproblemen kunnen monocausaal niet worden
aangetoond.
Vroeger hadden patiënten geen inspraak in de behandeling. Tegenwoordig worden patiënten
betrokken bij de behandeling, patiënten ervaren betere zorg. De zorg ging van physician-centred care
naar patient-centred care.
1.1.2 Biologische visie op gezondheid
Biologische benadering is aanpassen van fysiologische processen en biochemische reacties in het
lichaam aan externe omstandigheden. Deze interne processen en reacties worden door het lichaam
constant gehouden.
Het lichaam moet inwendige milieu binnen nauwe grenzen houden bij steeds veranderde externe
condities. Dit noemen we homeostase.
Biologische gezondheid kan nauwkeurig worden omschreven en is universeel geldend voor alle
mensen.
1.1.3 Psychologische visie op gezondheid
Psychologische benadering van gezondheid is als een persoon in staat is om door hemzelf gestelde
doelen in het leven te behalen. Gaat om geestelijke gezondheid en voldoen aan geestelijke
behoeften. Gezondheid is geestelijk optimaal voelen.
Psychologische visie op gezondheid legt accent op geestelijke dimensie. Benadering is persoonlijk en
wordt ook wel individuele benadering genoemd.
,1.1.4 Sociale visie op gezondheid
Sociale visie op gezondheid is een persoon gezond als hij de hem toebedeelde sociale rollen uitvoert
binnen de waarden en normen die gelden in de samenleving. Maatschappelijk functioneren staat
centraal en is individu met zijn eigen behoeften en verlangens hieraan ondergeschikt.
Deze visie kent sterk sociologische inkleuring van gezondheid en het accent ligt op sociale dimensie.
WHO, accent op exogene factoren: vroeger was gezondheidsproblemen veroorzaakt door exogene
factoren, bacteriën en parasieten. Oplossing werden gezocht in verbeteren van hygiëne enz.
bevolking werd niet betrokken bij bevorderen van gezondheid.
WHO, verklaring van Alma-Ata: werd aandacht gericht op gezamenlijk inzetten voor verbetering van
gezondheid. Aandachtspunten waren verbeteren van gezondheidszorgonderwijs, voedselvoorziening
enz.
WHO, primaire gezondheidszorg: basis- en eerstelijnsgezondheidszorg zouden sleutel vormen voor
bereiken van aanvaardbaar niveau van gezondheid. Moest gezondheid van wereldbevolking
beschermen en bevorderen.
1.1.5 Humane, multicausale visie op gezondheid
Steeds meer ruimte ontstaan voor multicausale visie op gezondheid. Deze verbindt biologische,
psychologische en sociale visie.
Volgens WHO wordt het als volgt gezegd: a state of complete physical, social and mental well-being
and not merely the absence of disease or infirmity. Dit is humane benadering.
Deze benadering is breder en positiever dan klassieke, medische benadering en weerspiegelt een
holistisch mensbeeld. Ook aandacht voor psychische en sociale aspecten.
Well-being is moeilijk te omschrijven. Het is een waardeoordeel. WHO herformuleerd de definite: a
dynamic state of complete physical, mental, spiritual and social well-being and not merely the
absence of disease or infirmity.
Humane visie op gezondheid biedt geen duidelijk criterium op grond waarvan verpleegkundigen
gezonde en ongezonde mensen van elkaar kunnen scheiden.
WHO, Ottawa charter for health promotion: het doel is health for all by the year 2000. Nadruk ligt op
gezondheidsbevordering en health promotion. Daarbij worden vijf aandachtsgebieden
onderscheiden: ontwikkelen van gezondheidsbeleid, ontwikkelen van fysiek en maatschappelijke
omgeving die de gezondheid bevordert, versterken van community action, ontwikkelen van
gezondheidsvaardigheden bij mensen om de kansen op gezondheid te optimaliseren en heroriëntatie
op gezondheidszorgvoorzieningen.
1.1.6 Dynamische visie op gezondheid
Dynamische visie op gezondheid wordt rekening gehouden met aspecten van veranderende
gezondheid. Hierbij ligt accent op aanpassingsvermogen van de mens en het bereiken van evenwicht
met de omgeving. Objectieve en subjectieve aspecten spelen een rol.
Bij dynamische visie is de mens als holistische eenheid gezond wanneer hij in balans is met zowel
zichzelf als zijn externe milieu. Door zijn aanpassingsvermogen is hij in staat de regie te houden over
zijn gezondheid.
Gezondheid is hier het vermogen van de mens om aan te passen aan psychische, sociale en fysieke
factoren. Mens moet zelf regie houden over zijn leven en gezondheid.
, Evenwicht tussen draaglast en draagkracht is belangrijk. Ziekte is uit balans zijn, gezond is in balans
zijn.
Voor verpleegkundige is dynamische visie belangrijk. Patiënten ervaren objectieve en subjectieve
factoren en voelen een evenwicht in draaglast en draagkracht en positieve en negatieve invloeden uit
de omgeving.
Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en eigen regie te voeren in het licht
van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Visie gaat uit van
aanpassingsvermogen en zelfmanagement.
Deze visie wordt gekoppeld aan 6 dimensies van gezondheid: lichamelijke gezondheid, mentaal
welbevinden, spirituele/existentiële dimensie, dagelijks functioneren, sociaal-maatschappelijk
participeren en kwaliteit van leven.
Gezondheidszorg is voor iedereen ondanks armoede. Iedereen toegang tot kwalitatief goede
gezondheidszorgdiensten, zonder financiële risico’s.
Goed gezondheidszorgsysteem dat prioriteit geeft aan gezondheid zou mensgericht geïntegreerde
zorg bieden. Bestaat uit informeren en stimuleren van mensen om gezond te blijven en ziekte te
voorkomen. Vroegtijdig opsporen.
1.2 ICF, International Classification of Functioning, Disability and
Health
International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) is een classificatie van
gezondheid en gezondheid gerelateerde domeinen. Geeft weer hoe mensen omgaan met gezondheid
en neemt gezondheidsprobleem van patiënt als uitgangspunt.
Gezondheid wordt bekeken vanuit bio psychosociaal model en wordt de mens gezien als holistische
eenheid. Biopsychosociale factoren staan in relatie met fysieke en maatschappelijke
omgevingsfactoren.
ICF maakt mogelijk het dagelijks functioneren van patiënt te beschouwen in relatie tot zijn
gezondheidsprobleem. Wordt gekeken naar stoornissen, beperkingen en participatieproblemen.
Stoornissen hangen samen met lichaamsfuncties en anatomische eigenschappen. Beperkingen
hangen samen met activiteiten die patiënten uitvoeren. Participatieproblemen hangen samen met
mate waarin patiënt kan participeren.
Door wisselwerking tussen patiënt en omgeving kan aandacht gericht worden op stand houden van
gezondheid of bevorderen van gezondheidstoestand. Uitgaan van ICF model is uitgangspunt het
aanpassingsvermogen van de patiënt en zijn zelfmanagement te optimaliseren binnen de gegeven
kaders van stoornissen, beperkingen en participatieproblemen.
ICF is voor meten van gezondheid en gezondheidsproblemen bij individueel en populatieniveau. Bij
populatieniveau wordt gekeken hoe vaak gezondheidsproblemen voorkomen.
ICF wordt gebruikt als planningsinstrument voor nemen van beslissingen in gezondheidszorg. ER is
een checklist ontwikkeld voor het meten van het functioneren van de patiënt op individueel niveau.
Deze bevat medische data, sociale gegevens, gezondheidsstatus, activiteiten en participatie.
International Classification of Diseases (ICD) biedt informatie over gezondheid, ziekte en sterfte. Dit is
een standaard voor definiëren en rapporteren van ziekte en aandoeningen wordt gebruikt in klinische
Gezondheidsbevordering en zelfmanagement door verpleegkundigen en verpleegkundig
specialisten.
Hoofdstuk 1 Gezondheid, gezondheidsindicatoren en
volksgezondheid
1.1 Visie op gezondheid
Vroeger was genezen belangrijk. Genezen is niet oplossing voor alle gezondheidsproblemen.
Gezondheid omvat waarderende, normerende en culturele aspecten die in tijd en plaats kunnen
variëren. Binnen diverse culturen wordt er anders gekeken naar gezondheid. Gezondheid wordt
algemeen als belangrijk gezien.
1.1.1 Medisch, monocausale visie op gezondheid
In klassieke medische benadering wordt gezondheid gezien als afwezigheid van ziekte en
lichaamsgebrek. Iedereen die niet ziek is, is gezond.
De professionele, medische gezondheid is de afwezigheid van ziekte of lichaamsgebrek.
Monocausaal: één oorzaak
Ontstaan van ziekte heeft één oorzaak. Dat is de monocausale visie. Als die oorzaak aantoonbaar is, is
iemand ziek. Als het niet aantoonbaar is, is iemand gezond.
Voor veel gezondheidsproblemen waarmee wij in onze tijd geconfronteerd worden, schiet
monocausale benadering tekort. Veel gezondheidsproblemen kunnen monocausaal niet worden
aangetoond.
Vroeger hadden patiënten geen inspraak in de behandeling. Tegenwoordig worden patiënten
betrokken bij de behandeling, patiënten ervaren betere zorg. De zorg ging van physician-centred care
naar patient-centred care.
1.1.2 Biologische visie op gezondheid
Biologische benadering is aanpassen van fysiologische processen en biochemische reacties in het
lichaam aan externe omstandigheden. Deze interne processen en reacties worden door het lichaam
constant gehouden.
Het lichaam moet inwendige milieu binnen nauwe grenzen houden bij steeds veranderde externe
condities. Dit noemen we homeostase.
Biologische gezondheid kan nauwkeurig worden omschreven en is universeel geldend voor alle
mensen.
1.1.3 Psychologische visie op gezondheid
Psychologische benadering van gezondheid is als een persoon in staat is om door hemzelf gestelde
doelen in het leven te behalen. Gaat om geestelijke gezondheid en voldoen aan geestelijke
behoeften. Gezondheid is geestelijk optimaal voelen.
Psychologische visie op gezondheid legt accent op geestelijke dimensie. Benadering is persoonlijk en
wordt ook wel individuele benadering genoemd.
,1.1.4 Sociale visie op gezondheid
Sociale visie op gezondheid is een persoon gezond als hij de hem toebedeelde sociale rollen uitvoert
binnen de waarden en normen die gelden in de samenleving. Maatschappelijk functioneren staat
centraal en is individu met zijn eigen behoeften en verlangens hieraan ondergeschikt.
Deze visie kent sterk sociologische inkleuring van gezondheid en het accent ligt op sociale dimensie.
WHO, accent op exogene factoren: vroeger was gezondheidsproblemen veroorzaakt door exogene
factoren, bacteriën en parasieten. Oplossing werden gezocht in verbeteren van hygiëne enz.
bevolking werd niet betrokken bij bevorderen van gezondheid.
WHO, verklaring van Alma-Ata: werd aandacht gericht op gezamenlijk inzetten voor verbetering van
gezondheid. Aandachtspunten waren verbeteren van gezondheidszorgonderwijs, voedselvoorziening
enz.
WHO, primaire gezondheidszorg: basis- en eerstelijnsgezondheidszorg zouden sleutel vormen voor
bereiken van aanvaardbaar niveau van gezondheid. Moest gezondheid van wereldbevolking
beschermen en bevorderen.
1.1.5 Humane, multicausale visie op gezondheid
Steeds meer ruimte ontstaan voor multicausale visie op gezondheid. Deze verbindt biologische,
psychologische en sociale visie.
Volgens WHO wordt het als volgt gezegd: a state of complete physical, social and mental well-being
and not merely the absence of disease or infirmity. Dit is humane benadering.
Deze benadering is breder en positiever dan klassieke, medische benadering en weerspiegelt een
holistisch mensbeeld. Ook aandacht voor psychische en sociale aspecten.
Well-being is moeilijk te omschrijven. Het is een waardeoordeel. WHO herformuleerd de definite: a
dynamic state of complete physical, mental, spiritual and social well-being and not merely the
absence of disease or infirmity.
Humane visie op gezondheid biedt geen duidelijk criterium op grond waarvan verpleegkundigen
gezonde en ongezonde mensen van elkaar kunnen scheiden.
WHO, Ottawa charter for health promotion: het doel is health for all by the year 2000. Nadruk ligt op
gezondheidsbevordering en health promotion. Daarbij worden vijf aandachtsgebieden
onderscheiden: ontwikkelen van gezondheidsbeleid, ontwikkelen van fysiek en maatschappelijke
omgeving die de gezondheid bevordert, versterken van community action, ontwikkelen van
gezondheidsvaardigheden bij mensen om de kansen op gezondheid te optimaliseren en heroriëntatie
op gezondheidszorgvoorzieningen.
1.1.6 Dynamische visie op gezondheid
Dynamische visie op gezondheid wordt rekening gehouden met aspecten van veranderende
gezondheid. Hierbij ligt accent op aanpassingsvermogen van de mens en het bereiken van evenwicht
met de omgeving. Objectieve en subjectieve aspecten spelen een rol.
Bij dynamische visie is de mens als holistische eenheid gezond wanneer hij in balans is met zowel
zichzelf als zijn externe milieu. Door zijn aanpassingsvermogen is hij in staat de regie te houden over
zijn gezondheid.
Gezondheid is hier het vermogen van de mens om aan te passen aan psychische, sociale en fysieke
factoren. Mens moet zelf regie houden over zijn leven en gezondheid.
, Evenwicht tussen draaglast en draagkracht is belangrijk. Ziekte is uit balans zijn, gezond is in balans
zijn.
Voor verpleegkundige is dynamische visie belangrijk. Patiënten ervaren objectieve en subjectieve
factoren en voelen een evenwicht in draaglast en draagkracht en positieve en negatieve invloeden uit
de omgeving.
Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en eigen regie te voeren in het licht
van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Visie gaat uit van
aanpassingsvermogen en zelfmanagement.
Deze visie wordt gekoppeld aan 6 dimensies van gezondheid: lichamelijke gezondheid, mentaal
welbevinden, spirituele/existentiële dimensie, dagelijks functioneren, sociaal-maatschappelijk
participeren en kwaliteit van leven.
Gezondheidszorg is voor iedereen ondanks armoede. Iedereen toegang tot kwalitatief goede
gezondheidszorgdiensten, zonder financiële risico’s.
Goed gezondheidszorgsysteem dat prioriteit geeft aan gezondheid zou mensgericht geïntegreerde
zorg bieden. Bestaat uit informeren en stimuleren van mensen om gezond te blijven en ziekte te
voorkomen. Vroegtijdig opsporen.
1.2 ICF, International Classification of Functioning, Disability and
Health
International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) is een classificatie van
gezondheid en gezondheid gerelateerde domeinen. Geeft weer hoe mensen omgaan met gezondheid
en neemt gezondheidsprobleem van patiënt als uitgangspunt.
Gezondheid wordt bekeken vanuit bio psychosociaal model en wordt de mens gezien als holistische
eenheid. Biopsychosociale factoren staan in relatie met fysieke en maatschappelijke
omgevingsfactoren.
ICF maakt mogelijk het dagelijks functioneren van patiënt te beschouwen in relatie tot zijn
gezondheidsprobleem. Wordt gekeken naar stoornissen, beperkingen en participatieproblemen.
Stoornissen hangen samen met lichaamsfuncties en anatomische eigenschappen. Beperkingen
hangen samen met activiteiten die patiënten uitvoeren. Participatieproblemen hangen samen met
mate waarin patiënt kan participeren.
Door wisselwerking tussen patiënt en omgeving kan aandacht gericht worden op stand houden van
gezondheid of bevorderen van gezondheidstoestand. Uitgaan van ICF model is uitgangspunt het
aanpassingsvermogen van de patiënt en zijn zelfmanagement te optimaliseren binnen de gegeven
kaders van stoornissen, beperkingen en participatieproblemen.
ICF is voor meten van gezondheid en gezondheidsproblemen bij individueel en populatieniveau. Bij
populatieniveau wordt gekeken hoe vaak gezondheidsproblemen voorkomen.
ICF wordt gebruikt als planningsinstrument voor nemen van beslissingen in gezondheidszorg. ER is
een checklist ontwikkeld voor het meten van het functioneren van de patiënt op individueel niveau.
Deze bevat medische data, sociale gegevens, gezondheidsstatus, activiteiten en participatie.
International Classification of Diseases (ICD) biedt informatie over gezondheid, ziekte en sterfte. Dit is
een standaard voor definiëren en rapporteren van ziekte en aandoeningen wordt gebruikt in klinische
