,VTV samenvatting
Voeding via neus-maagsonde
Als zorgvrager te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt, kan gekozen worden voor sondevoeding.
Bijvoorbeeld omdat een zorgvrager niet kan of mag eten door ziekte, behandeling of operatie.
Neus-maagsonde wordt via neus en slokdarm in maag geplaatst. Is tijdelijk en gebruik je voor minder
dan zes weken sondevoeding wordt toegediend. Mag zes weken blijven zitten.
Voeding toedienen kan in ziekenhuis, verpleeghuis of thuis. Bekwame verpleegkundige mogen deze
inbrengen. Soms kan zorgvrager sonde zelf inbrengen.
Inbrengen van sonde kan samen gaan met hoesten, proesten of kokhalzen. Moet in een rustige
omgeving gebeuren. Sonde kan ook gebruikt worden om een maag te hevelen, bijvoorbeeld na een
operatie leeg maken. Of spoelen van de maag.
Indicaties voor neus-maagsonde:
- Slik- en/of kauwproblemen
- Slokdarmaandoening
- Slechte voeding opname
- Weinig eetlust
- Slechte lichamelijke conditie
Kans op vergroeiing in keelholte, slokdarm, maag of omliggende organen. Dan mag je geen neus-
maagsonde inbrengen. Kan slokdarmperforatie (gaatje in slokdarm) ontstaan.
Bij zorgvragers die net operatie aan slokdarm, hoofd, hals of maag hebben gehad, mag je geen
maagsonde inbrengen. Kans op bloeding. Ernstige stollingsstoornissen maken kans op bloeding groot.
Onrustige zorgvrager kan de sonde verplaatsen. Ligt mogelijk niet meer goed in de maag.
Sonde kan verplaatsen, hierdoor komt voeding in keel, luchtpijp of longen. Kan verslikking en
benauwdheid veroorzaken. Alert zijn op aanwijzingen dat sonde niet goed in maag ligt.
Aanwijzingen die erop wijzen dat sonde niet goed in de maag ligt:
- Markeringspunt op sonde is verplaatst ten opzichte van de neus
- Zorgvrager heeft pijnklachten ter hoogte van thorax
- Ziet blauwverkleuring van de huid
- Zorgvrager is benauwd
- Zorgvrager zweet en is angstig
- Sprake van pijn of ernstig ongemak
Inbrengen van neus-maagsonde:
Bij inbrengen van sonde kun je weerstand voelen of kan sonde opkrullen. Er kan dan een knik in
komen. Met goede uitleg kan patiënt zelf sonde inbrengen.
Vertel dat patiënt slikbeweging moet gaan maken, zodat sonde bij elke slikbeweging een stukje
opschuift. Vraag wat meneer prettig vindt en spreek stopteken af voor tijdens de handeling.
,Niet-steriele handschoenen. Controleer doorgankelijkheid van de neus. Laat meneer wisselend door
beide neusgaten uitademen, kies beste neusgat. Laat patiënt rechtop zitten.
Lengte moet afgemeten worden. Kunt NEX+10 methode gebruiken. Je meet van neuspunt via oorlel
tot uiteinde borstbeen en tel 10 cm bij op. Bij volwassenen tussen 50 en 70 cm.
Let bij het inbrengen goed op of je de sonde moet bijstellen. Als je weerstand voelt, probeer dan de
inbrengrichting te veranderen. Als iemand braakneigingen/hoesten krijgt trek de sonde iets terug en
probeer opnieuw in te brengen. Als sonde opkrult, kan je deze terugtrekken en opnieuw proberen.
Controleren of sonde goed in de maag ligt. Eerst 5-10 ml lucht door sonde spuiten, sonde komt los
van maagwand. Dan maagsap opzuigen en met zuurgraad kijken wat de pH-waarde is. Als pH-waarde
lager dan 5,5 is mag je aannemen dat de sonde in de maag ligt.
Als maagsap optrekken niet lukt: sonde stukje terug trekken en opnieuw proberen, van houding laten
veranderen, nogmaals lucht in sonde spuiten, limonadetest doen. Bepaal eerst zuurgraad van
aangelengde limonade (minder dan 4,0), paar slokken limonade drinken en dan nogmaals pH meten.
Kan röntgenfoto gemaakt worden voor juiste ligging van de sonde. Fixeer sonde met sondepleister.
Sonde doorspoelen met water om doorgankelijkheid te controleren. Steriel water moet op
kamertemperatuur zijn.
Toedienen van sondevoeding:
Per bolus/portie: je geeft zorgvrager porties voeding via trechter of spuit. Lijkt op normaal
voedingspatroon, wordt gebruikt voor aanvullende voeding.
Intermitterend: zorgvrager krijgt deel van dag druppelsgewijs sondevoeding via de pomp. Innamen
van voedsel kan opgebouwd worden.
Continue toediening: zorgvrager krijgt 24 uur per dag voeding via voedingspomp. Sondevoeding is
over de dag verspreid en methode is minder intensief.
Sondevoeding moet op kamertemperatuur (18-24 graden) zijn, anders ontstaat er misselijk en
braken. Meneer met zittend of halfzittende houding aannemen.
Voordat je voeding toedient, controleer je visueel of de sonde nog goed zit. Controleer of sonde nog
goed gefixeerd zit met neuspleister. Controleer of ligging van neus-maagsonde aan de hand van
markeringspunt. Controleer mond- en keelholte kijken of sonde niet zit opgekruld.
Voor het verwijderen van afsluitdopje klem je sonde af. Anders stroomt voeding of vocht terug.
Voor en na voeding wordt doorgespoeld met 20-30 ml lauwwarm kraanwater. Als dat niet lukt, dan
met 10-20 ml spuit. Nooit spoelen met koolzuurhoudende drank, kan verstopping ontstaan. Ook
nooit met voerdraad verstopping verhelpen.
Verwijderen van neus-maagsonde:
Wanneer neus-maagsonde verwijderen:
- Sonde vervangen moet worden
- Sonde verstopt zit en niet opnieuw toegankelijk te krijgen is
- Sonde niet goed lijkt te zitten na afwijkende pH-meting
- Zorgvrager weer voldoende voeding via de mond kan eten
, - Sondevoeding niet meer passend bij behandeldoelen
Bij verwijderen is uitademen heel belangrijk. Eerst de pomp stil zetten en voedingssonde afklemmen.
In een vloeiende beweging eruit trekken. Na verwijderen moet je de neus verzorgen. Verwijder
plakresten met handalcohol.
Als sondevoeding langer dan 6 weken nodig is, kan sonde via buikwand ingebracht worden. Een
endoscopische sonde kan wel 1 tot 2 jaar blijven zitten.
Sonde door buikwand kan ingebracht worden met endoscoop via keelholte of via röntgendoorlichting
door een arts. Chirurgische plaatsing kan ook.
PEG= Percutane Endoscopische Gastrostomie
PEGJ= Percutane Endoscopische Gastrostomie met Jejunumextensie
PEJ= Percutane Endoscopische Jejunostomie
PRG= Percutane Radiologische Gastrostomie
PRJ= Percutane Radiologische Jejunostomie (uitgang in de darm)
Fixeren kan met fixatiedisk of fixatieballon. Wordt soms vastgehecht. Button wordt geplaatst nadat er
met PEG-sonde een fistel is gevormd. Button ziet eruit als een knoopje en geeft bewegingsvrijheid.
Sonde heeft interne fixatiedisk die tegen maag- of darmwand getrokken wordt. Aan buitenkant zit
externe fixatiedisk, deze zit tegen buikwand aan.
Sonde kan ook met inwendige fixatieballong gevuld met vloeistof vastgezet worden. Externe
fixatiedisk zit tegen buikwand aan.
Button sluit tussen porties voeding door de stoma weer af. Dit maakt button geschikt voormensen die
langere tijd met tussenpozen sondevoeding nodig hebben.
Contra-indicaties voor PEG zijn:
- Stoornissen in bloedstolling: kan bloeding optreden
- Stoornissen in het hartritme: hartritmestoornissen kunnen optreden tijdens ingreep
- Oedeem van buikwand: plaatsing kan technisch niet goed uitgevoerd worden
- Wondinfectie van buikwand: gebied kan gaan ontsteken
- Vroegere maagoperaties: plaatsing van sonde kan technisch niet goed uitgevoerd worden
Fistelkanaal vormen duurt 3 weken. Daarna is andere verzorging nodig. Externe fixatiedisk moet
eerste 7-10 dagen op dezelfde afstand gefixeerd blijven strak tegen buikwand.
Verzorgen sonde door buikwand:
Verzorgt sonde door buikwand elke dag. Kijk goed naar insteekopening en maak die goed schoon. Zo
voorkom je infecties. Moet weten om welk type sonde het gaat.
Alle materialen klaarleggen, extra sonde klaarleggen voor zekerheid. Niet-steriele handschoenen
aandoen. Patiënt halfzittende houding aannemen. Externe fixatiedisk eerste 7-10 dagen niet los
maken.
Complicaties zijn:
Voeding via neus-maagsonde
Als zorgvrager te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt, kan gekozen worden voor sondevoeding.
Bijvoorbeeld omdat een zorgvrager niet kan of mag eten door ziekte, behandeling of operatie.
Neus-maagsonde wordt via neus en slokdarm in maag geplaatst. Is tijdelijk en gebruik je voor minder
dan zes weken sondevoeding wordt toegediend. Mag zes weken blijven zitten.
Voeding toedienen kan in ziekenhuis, verpleeghuis of thuis. Bekwame verpleegkundige mogen deze
inbrengen. Soms kan zorgvrager sonde zelf inbrengen.
Inbrengen van sonde kan samen gaan met hoesten, proesten of kokhalzen. Moet in een rustige
omgeving gebeuren. Sonde kan ook gebruikt worden om een maag te hevelen, bijvoorbeeld na een
operatie leeg maken. Of spoelen van de maag.
Indicaties voor neus-maagsonde:
- Slik- en/of kauwproblemen
- Slokdarmaandoening
- Slechte voeding opname
- Weinig eetlust
- Slechte lichamelijke conditie
Kans op vergroeiing in keelholte, slokdarm, maag of omliggende organen. Dan mag je geen neus-
maagsonde inbrengen. Kan slokdarmperforatie (gaatje in slokdarm) ontstaan.
Bij zorgvragers die net operatie aan slokdarm, hoofd, hals of maag hebben gehad, mag je geen
maagsonde inbrengen. Kans op bloeding. Ernstige stollingsstoornissen maken kans op bloeding groot.
Onrustige zorgvrager kan de sonde verplaatsen. Ligt mogelijk niet meer goed in de maag.
Sonde kan verplaatsen, hierdoor komt voeding in keel, luchtpijp of longen. Kan verslikking en
benauwdheid veroorzaken. Alert zijn op aanwijzingen dat sonde niet goed in maag ligt.
Aanwijzingen die erop wijzen dat sonde niet goed in de maag ligt:
- Markeringspunt op sonde is verplaatst ten opzichte van de neus
- Zorgvrager heeft pijnklachten ter hoogte van thorax
- Ziet blauwverkleuring van de huid
- Zorgvrager is benauwd
- Zorgvrager zweet en is angstig
- Sprake van pijn of ernstig ongemak
Inbrengen van neus-maagsonde:
Bij inbrengen van sonde kun je weerstand voelen of kan sonde opkrullen. Er kan dan een knik in
komen. Met goede uitleg kan patiënt zelf sonde inbrengen.
Vertel dat patiënt slikbeweging moet gaan maken, zodat sonde bij elke slikbeweging een stukje
opschuift. Vraag wat meneer prettig vindt en spreek stopteken af voor tijdens de handeling.
,Niet-steriele handschoenen. Controleer doorgankelijkheid van de neus. Laat meneer wisselend door
beide neusgaten uitademen, kies beste neusgat. Laat patiënt rechtop zitten.
Lengte moet afgemeten worden. Kunt NEX+10 methode gebruiken. Je meet van neuspunt via oorlel
tot uiteinde borstbeen en tel 10 cm bij op. Bij volwassenen tussen 50 en 70 cm.
Let bij het inbrengen goed op of je de sonde moet bijstellen. Als je weerstand voelt, probeer dan de
inbrengrichting te veranderen. Als iemand braakneigingen/hoesten krijgt trek de sonde iets terug en
probeer opnieuw in te brengen. Als sonde opkrult, kan je deze terugtrekken en opnieuw proberen.
Controleren of sonde goed in de maag ligt. Eerst 5-10 ml lucht door sonde spuiten, sonde komt los
van maagwand. Dan maagsap opzuigen en met zuurgraad kijken wat de pH-waarde is. Als pH-waarde
lager dan 5,5 is mag je aannemen dat de sonde in de maag ligt.
Als maagsap optrekken niet lukt: sonde stukje terug trekken en opnieuw proberen, van houding laten
veranderen, nogmaals lucht in sonde spuiten, limonadetest doen. Bepaal eerst zuurgraad van
aangelengde limonade (minder dan 4,0), paar slokken limonade drinken en dan nogmaals pH meten.
Kan röntgenfoto gemaakt worden voor juiste ligging van de sonde. Fixeer sonde met sondepleister.
Sonde doorspoelen met water om doorgankelijkheid te controleren. Steriel water moet op
kamertemperatuur zijn.
Toedienen van sondevoeding:
Per bolus/portie: je geeft zorgvrager porties voeding via trechter of spuit. Lijkt op normaal
voedingspatroon, wordt gebruikt voor aanvullende voeding.
Intermitterend: zorgvrager krijgt deel van dag druppelsgewijs sondevoeding via de pomp. Innamen
van voedsel kan opgebouwd worden.
Continue toediening: zorgvrager krijgt 24 uur per dag voeding via voedingspomp. Sondevoeding is
over de dag verspreid en methode is minder intensief.
Sondevoeding moet op kamertemperatuur (18-24 graden) zijn, anders ontstaat er misselijk en
braken. Meneer met zittend of halfzittende houding aannemen.
Voordat je voeding toedient, controleer je visueel of de sonde nog goed zit. Controleer of sonde nog
goed gefixeerd zit met neuspleister. Controleer of ligging van neus-maagsonde aan de hand van
markeringspunt. Controleer mond- en keelholte kijken of sonde niet zit opgekruld.
Voor het verwijderen van afsluitdopje klem je sonde af. Anders stroomt voeding of vocht terug.
Voor en na voeding wordt doorgespoeld met 20-30 ml lauwwarm kraanwater. Als dat niet lukt, dan
met 10-20 ml spuit. Nooit spoelen met koolzuurhoudende drank, kan verstopping ontstaan. Ook
nooit met voerdraad verstopping verhelpen.
Verwijderen van neus-maagsonde:
Wanneer neus-maagsonde verwijderen:
- Sonde vervangen moet worden
- Sonde verstopt zit en niet opnieuw toegankelijk te krijgen is
- Sonde niet goed lijkt te zitten na afwijkende pH-meting
- Zorgvrager weer voldoende voeding via de mond kan eten
, - Sondevoeding niet meer passend bij behandeldoelen
Bij verwijderen is uitademen heel belangrijk. Eerst de pomp stil zetten en voedingssonde afklemmen.
In een vloeiende beweging eruit trekken. Na verwijderen moet je de neus verzorgen. Verwijder
plakresten met handalcohol.
Als sondevoeding langer dan 6 weken nodig is, kan sonde via buikwand ingebracht worden. Een
endoscopische sonde kan wel 1 tot 2 jaar blijven zitten.
Sonde door buikwand kan ingebracht worden met endoscoop via keelholte of via röntgendoorlichting
door een arts. Chirurgische plaatsing kan ook.
PEG= Percutane Endoscopische Gastrostomie
PEGJ= Percutane Endoscopische Gastrostomie met Jejunumextensie
PEJ= Percutane Endoscopische Jejunostomie
PRG= Percutane Radiologische Gastrostomie
PRJ= Percutane Radiologische Jejunostomie (uitgang in de darm)
Fixeren kan met fixatiedisk of fixatieballon. Wordt soms vastgehecht. Button wordt geplaatst nadat er
met PEG-sonde een fistel is gevormd. Button ziet eruit als een knoopje en geeft bewegingsvrijheid.
Sonde heeft interne fixatiedisk die tegen maag- of darmwand getrokken wordt. Aan buitenkant zit
externe fixatiedisk, deze zit tegen buikwand aan.
Sonde kan ook met inwendige fixatieballong gevuld met vloeistof vastgezet worden. Externe
fixatiedisk zit tegen buikwand aan.
Button sluit tussen porties voeding door de stoma weer af. Dit maakt button geschikt voormensen die
langere tijd met tussenpozen sondevoeding nodig hebben.
Contra-indicaties voor PEG zijn:
- Stoornissen in bloedstolling: kan bloeding optreden
- Stoornissen in het hartritme: hartritmestoornissen kunnen optreden tijdens ingreep
- Oedeem van buikwand: plaatsing kan technisch niet goed uitgevoerd worden
- Wondinfectie van buikwand: gebied kan gaan ontsteken
- Vroegere maagoperaties: plaatsing van sonde kan technisch niet goed uitgevoerd worden
Fistelkanaal vormen duurt 3 weken. Daarna is andere verzorging nodig. Externe fixatiedisk moet
eerste 7-10 dagen op dezelfde afstand gefixeerd blijven strak tegen buikwand.
Verzorgen sonde door buikwand:
Verzorgt sonde door buikwand elke dag. Kijk goed naar insteekopening en maak die goed schoon. Zo
voorkom je infecties. Moet weten om welk type sonde het gaat.
Alle materialen klaarleggen, extra sonde klaarleggen voor zekerheid. Niet-steriele handschoenen
aandoen. Patiënt halfzittende houding aannemen. Externe fixatiedisk eerste 7-10 dagen niet los
maken.
Complicaties zijn:
