HOORCOL LOCOMOTIE
Practica verplicht
Dissectieprotocol zelf schrijven met je eigen groepje: verplicht
LET OP: ziekteleer belangrijk en veel!!!!!!!!!!!!!!!
Responsie
Toetsing 16 januari 2026
30 minuten
20% van eindcijfer
Eindtoets
30 januari 2026
80% van het eindcijfer
INHOUD
Hoorcollege 1 – inleiding ....................................................................................................................2
Hoorcollege 2 – Oorsprong van bewegingsapparaat ...........................................................................5
Hoorcollege 2 – beweging (deel 2) .......................................................................................................8
Hoorcollege 3 – sterkte en stevigheid ............................................................................................... 16
Hoorcollege 4 – fracturen ................................................................................................................. 24
Hoorcollege 5 – calcium and bone metabolism ................................................................................ 36
Hoorcollege 6 – gewrichtsaandoeningen bij gezelschapsdieren ....................................................... 44
Elleboogdysplasie......................................................................................................................... 44
Heupdysplasie .............................................................................................................................. 48
Voorste kruisbandlaesie ............................................................................................................... 51
Patella luxatie ............................................................................................................................... 54
Hoorcollege 7 – pathologie locomotie apparaat ............................................................................... 57
Hoorcollege 8 – gegeneraliseerde botaandoeningen bij gezelschapsdieren ..................................... 71
,HOORCOLLEGE 1 – INLEIDING
Voorbeen
Als een paard springt over de sloot dan landt hij op
zijn voorbenen, en dan staan de poten stil op de
grond en het lichaam en achterbenen komen
erachteraan. Als je doelmatig wilt bewegen, dan ga
je aanpassingen krijgen → adaptie.
Je kan dus zin dat de voorbenen eigenlijk los zijn
van de romp, dat is allemaal met spieren maar niet
met bot. Mensen hebben sleutelbeen en viervoeters
groter dat kat hebben dat niet.
Adaptatie aan doelmatige beweging
• Zijdelings afgeplatte thorax
• Geen sleutelbeen: bij springen moet je kunnen inveren, anders breken je botten. Heel hard
lopen en zo ver mogelijk je benen moet neerzetten, dan ben je ook beperkt door je sleutelbeen,
en als je die niet hebt kan je je benen verder neerzetten.
Handig geen sleutelbeen hebben
1. Ze breken want je veert niet
2. Je kan minder hard lopen
Bij katten: sleutelbeen nog als restant te vinden, kan pathologisch verbenen en kan je zien op
röntgen.
• Schouderblad op laterale vlakte thorax = het schouderblad ligt aan de zijkant van de borstkas.
Daarmee wordt de voorpoot ook langer. Schouderblad is onderdeel van voorbeen, en dan krijg je
dus lengte erbij en daarmee staat de kont van het paard niet zo gek omhoog (zoals bij het mens in
het plaatje). Bij mensen is de afplatting dus van buik naar rug en bij paarden van de zijkant platter.
• Verbonden door middel van synsarcosis (dus niet door beenderen of gewrichten verbonden
maar met spieren).
• Verlening in verband met efficiëntie: Hoe grotere stappen je gaat maken hoe efficiënter je gaat
lopen.
• Reductie in beweging (schoudergewricht, elleboog): paarden hoeven niet alle bewegingen te
hoeven maken, zoals zwaaien. Hij moet wel kunnen wenden/bochten lopen, maar niet meer dan
dat.
• Reductie in aantal tenen: je gaat niet plat met voeten op de grond staan, dus je gaat ze beetje
omhoog zetten (ook om je benen te verlengen). Paarden gaan meer op hun tenen lopen, en je ziet
ook relatieve verlenging optreden: voorknie (pols) zit heel hoog bij paarden waardoor je dus langere
benen krijgt. Je kan zien dat voorknie is eigenlijk pols.
Achterbeen
Achterbeen is bedoeld om af te zetten, niet om in te veren, maar echt
achterwielaandrijvers. Dat betekent dat je geen constructie wilt met
spieren, want als je je gaat afzetten aan spieren dan krijg je verlies omdat
dat ook gaat inveren. Je wilt een stabiele constructie dat als je je afzet dat
je geen kracht verliest.
Je ziet een been in het heupgewricht met een bekken die met het SI-
gewricht stevig vastzit aan de rug. Op die manier heb je zo min mogelijk
beweging, maar tijdens het lopen met het achterbeen gebruik wordt
gemaakt van een zo lang mogelijke constructie.
Gewrichten zitten ook vast en dat is de stabilisatie, en dieren staan op
hun tenen. Als je lang op je tenen moet staan dan doet dat zeer en het is
eigenlijk hetzelfde als wij de hele dag in squat houding zouden staan.
Heel veel honden gaan zitten bij het stoplicht als je stilstaat zonder dat je
,het vraagt. Het is zwaar om die gewrichten de hele tijd actief (met spieren ook) te stabiliseren.
Een hond is het niet erg want die gaat thuis liggen en dan maffen de hele dag. Een paard heeft echter een
heel moeilijk MDK, en die moet eigenlijk van nature de hele dag ergens grazen (20 uur staan). Een paard
heeft manieren gevonden om deze positie goed te maken, zodat hij niet in squat houding moet staan 20
uur lang: hij kan zijn knieën op slot zitten, en dan doet hij zijn andere been in rust. Hij kan bijna passief zijn
knieën op slot, hak op slot, heup op slot en andere gewrichten daaronder ook op slot. Het idee is
natuurlijk dat je met zo min mogelijk spierspanning het gewricht hoeft te fixeren.
Efficiënt: snelheid is afstand per tijdseenheid
Verlenging hand en voet
Als je langere benen hebt dan is het efficiënter, voor als je prooi sneller is dan jij. Bij het paard begint de
hand dus vanaf de pols wat mensen denken dat de knie is.
r Radius.
u Ulna.
a Scaphoid.
b Lunar.
c Cuneiform.
d Trapezium.
e Trapezoid.
f Magnum.
g Uncinate.
p Pisiform
, Snelheid is afstand per tijdseenheid
• Zoolgangers: mens
• Teengangers: kat
• Topteengangers: paard (op nagels staan) → hierdoor krijg je dus aanpassingen want dat kan
natuurlijk niet makkelijk
Olifant wilt ook benen verlengen: afgeplatte romp met schouders ernaast,
maar benen langer maken aan de onderkant om benen te verlengen heeft hij
niet gedaan. Dit kan ook niet omdat hij dan letterlijk door zijn hoeven zakt. De
carpus (pols) van de olifant zit voor zijn middenhand en wat je ziet is dat de
verlenging vooral in de humerus (bovenarm) heeft plaatsgevonden. De ulna
(ellepijp) is steviger dan zijn spaakbeen. Als je heel zwaar bent moet je het
anders doen!
Evolutie van beweging
Lagere diersoorten maken undulerende bewegingen (= golvende, heen- en weer bewegingen) met het
lichaam: poten dienen als ankerpunten. Bijvoorbeeld krokodillen of slangen die gaan heen en weer
zwaaien. Krokodil kan zijn lichaam optillen en dan op zijn poten verder gaan. Nu zijn we bij de dieren meer
gegaan van undulerende bewegingen naar flexie/extensie (buigen/strekken).
De schoudergordels worden steeds minder zwaar aangelegd (want krokodillen hebben een
hele zware schoudergordel.
Draaiing extremiteiten
Als je gaat van plat embryo naar embryo met poten, zie je ook hoe het in de evolutie is gegaan.
De embryo’s zijn eerst plat, en je noemt dus de bovenkant dorsaal en onderkant ventraal.
Als de dieren later normaal staan, dan noem je dat nog steeds dorsaal (palmair) en ventraal
< Poten in een embryo waar de
dorsale/ventrale naamgeving vandaan komt.
Verandering van pootstand van reptielen (boven) naar zoogdieren (onder) >.
De voorpoten draaien op een andere manier dan de achterpoten, want de ellebogen gaan
naar achter en de knieën gaan naar voren. Heeft gevolgen voor benaming van spieren en
beweging die mogelijk is.
Practica verplicht
Dissectieprotocol zelf schrijven met je eigen groepje: verplicht
LET OP: ziekteleer belangrijk en veel!!!!!!!!!!!!!!!
Responsie
Toetsing 16 januari 2026
30 minuten
20% van eindcijfer
Eindtoets
30 januari 2026
80% van het eindcijfer
INHOUD
Hoorcollege 1 – inleiding ....................................................................................................................2
Hoorcollege 2 – Oorsprong van bewegingsapparaat ...........................................................................5
Hoorcollege 2 – beweging (deel 2) .......................................................................................................8
Hoorcollege 3 – sterkte en stevigheid ............................................................................................... 16
Hoorcollege 4 – fracturen ................................................................................................................. 24
Hoorcollege 5 – calcium and bone metabolism ................................................................................ 36
Hoorcollege 6 – gewrichtsaandoeningen bij gezelschapsdieren ....................................................... 44
Elleboogdysplasie......................................................................................................................... 44
Heupdysplasie .............................................................................................................................. 48
Voorste kruisbandlaesie ............................................................................................................... 51
Patella luxatie ............................................................................................................................... 54
Hoorcollege 7 – pathologie locomotie apparaat ............................................................................... 57
Hoorcollege 8 – gegeneraliseerde botaandoeningen bij gezelschapsdieren ..................................... 71
,HOORCOLLEGE 1 – INLEIDING
Voorbeen
Als een paard springt over de sloot dan landt hij op
zijn voorbenen, en dan staan de poten stil op de
grond en het lichaam en achterbenen komen
erachteraan. Als je doelmatig wilt bewegen, dan ga
je aanpassingen krijgen → adaptie.
Je kan dus zin dat de voorbenen eigenlijk los zijn
van de romp, dat is allemaal met spieren maar niet
met bot. Mensen hebben sleutelbeen en viervoeters
groter dat kat hebben dat niet.
Adaptatie aan doelmatige beweging
• Zijdelings afgeplatte thorax
• Geen sleutelbeen: bij springen moet je kunnen inveren, anders breken je botten. Heel hard
lopen en zo ver mogelijk je benen moet neerzetten, dan ben je ook beperkt door je sleutelbeen,
en als je die niet hebt kan je je benen verder neerzetten.
Handig geen sleutelbeen hebben
1. Ze breken want je veert niet
2. Je kan minder hard lopen
Bij katten: sleutelbeen nog als restant te vinden, kan pathologisch verbenen en kan je zien op
röntgen.
• Schouderblad op laterale vlakte thorax = het schouderblad ligt aan de zijkant van de borstkas.
Daarmee wordt de voorpoot ook langer. Schouderblad is onderdeel van voorbeen, en dan krijg je
dus lengte erbij en daarmee staat de kont van het paard niet zo gek omhoog (zoals bij het mens in
het plaatje). Bij mensen is de afplatting dus van buik naar rug en bij paarden van de zijkant platter.
• Verbonden door middel van synsarcosis (dus niet door beenderen of gewrichten verbonden
maar met spieren).
• Verlening in verband met efficiëntie: Hoe grotere stappen je gaat maken hoe efficiënter je gaat
lopen.
• Reductie in beweging (schoudergewricht, elleboog): paarden hoeven niet alle bewegingen te
hoeven maken, zoals zwaaien. Hij moet wel kunnen wenden/bochten lopen, maar niet meer dan
dat.
• Reductie in aantal tenen: je gaat niet plat met voeten op de grond staan, dus je gaat ze beetje
omhoog zetten (ook om je benen te verlengen). Paarden gaan meer op hun tenen lopen, en je ziet
ook relatieve verlenging optreden: voorknie (pols) zit heel hoog bij paarden waardoor je dus langere
benen krijgt. Je kan zien dat voorknie is eigenlijk pols.
Achterbeen
Achterbeen is bedoeld om af te zetten, niet om in te veren, maar echt
achterwielaandrijvers. Dat betekent dat je geen constructie wilt met
spieren, want als je je gaat afzetten aan spieren dan krijg je verlies omdat
dat ook gaat inveren. Je wilt een stabiele constructie dat als je je afzet dat
je geen kracht verliest.
Je ziet een been in het heupgewricht met een bekken die met het SI-
gewricht stevig vastzit aan de rug. Op die manier heb je zo min mogelijk
beweging, maar tijdens het lopen met het achterbeen gebruik wordt
gemaakt van een zo lang mogelijke constructie.
Gewrichten zitten ook vast en dat is de stabilisatie, en dieren staan op
hun tenen. Als je lang op je tenen moet staan dan doet dat zeer en het is
eigenlijk hetzelfde als wij de hele dag in squat houding zouden staan.
Heel veel honden gaan zitten bij het stoplicht als je stilstaat zonder dat je
,het vraagt. Het is zwaar om die gewrichten de hele tijd actief (met spieren ook) te stabiliseren.
Een hond is het niet erg want die gaat thuis liggen en dan maffen de hele dag. Een paard heeft echter een
heel moeilijk MDK, en die moet eigenlijk van nature de hele dag ergens grazen (20 uur staan). Een paard
heeft manieren gevonden om deze positie goed te maken, zodat hij niet in squat houding moet staan 20
uur lang: hij kan zijn knieën op slot zitten, en dan doet hij zijn andere been in rust. Hij kan bijna passief zijn
knieën op slot, hak op slot, heup op slot en andere gewrichten daaronder ook op slot. Het idee is
natuurlijk dat je met zo min mogelijk spierspanning het gewricht hoeft te fixeren.
Efficiënt: snelheid is afstand per tijdseenheid
Verlenging hand en voet
Als je langere benen hebt dan is het efficiënter, voor als je prooi sneller is dan jij. Bij het paard begint de
hand dus vanaf de pols wat mensen denken dat de knie is.
r Radius.
u Ulna.
a Scaphoid.
b Lunar.
c Cuneiform.
d Trapezium.
e Trapezoid.
f Magnum.
g Uncinate.
p Pisiform
, Snelheid is afstand per tijdseenheid
• Zoolgangers: mens
• Teengangers: kat
• Topteengangers: paard (op nagels staan) → hierdoor krijg je dus aanpassingen want dat kan
natuurlijk niet makkelijk
Olifant wilt ook benen verlengen: afgeplatte romp met schouders ernaast,
maar benen langer maken aan de onderkant om benen te verlengen heeft hij
niet gedaan. Dit kan ook niet omdat hij dan letterlijk door zijn hoeven zakt. De
carpus (pols) van de olifant zit voor zijn middenhand en wat je ziet is dat de
verlenging vooral in de humerus (bovenarm) heeft plaatsgevonden. De ulna
(ellepijp) is steviger dan zijn spaakbeen. Als je heel zwaar bent moet je het
anders doen!
Evolutie van beweging
Lagere diersoorten maken undulerende bewegingen (= golvende, heen- en weer bewegingen) met het
lichaam: poten dienen als ankerpunten. Bijvoorbeeld krokodillen of slangen die gaan heen en weer
zwaaien. Krokodil kan zijn lichaam optillen en dan op zijn poten verder gaan. Nu zijn we bij de dieren meer
gegaan van undulerende bewegingen naar flexie/extensie (buigen/strekken).
De schoudergordels worden steeds minder zwaar aangelegd (want krokodillen hebben een
hele zware schoudergordel.
Draaiing extremiteiten
Als je gaat van plat embryo naar embryo met poten, zie je ook hoe het in de evolutie is gegaan.
De embryo’s zijn eerst plat, en je noemt dus de bovenkant dorsaal en onderkant ventraal.
Als de dieren later normaal staan, dan noem je dat nog steeds dorsaal (palmair) en ventraal
< Poten in een embryo waar de
dorsale/ventrale naamgeving vandaan komt.
Verandering van pootstand van reptielen (boven) naar zoogdieren (onder) >.
De voorpoten draaien op een andere manier dan de achterpoten, want de ellebogen gaan
naar achter en de knieën gaan naar voren. Heeft gevolgen voor benaming van spieren en
beweging die mogelijk is.
