Dit hoofdstuk introduceert de do’s en don’ts bij het begeleiden van groepen
van alle leeftijden. Wanneer je met een groep gaat werken (kinderen, jongeren,
volwassenen of mensen met speciale behoeften), is goede voorbereiding
essentieel. Groepsleden kijken bij de eerste ontmoeting naar de begeleider voor
duidelijkheid en richting.
Vooral bij groepen met speciale behoeften moet je vooraf nadenken over
achtergrondinformatie, mogelijke risico’s en hoe je handelt bij onverwachte
situaties. Maar ook bij groepen zonder speciale behoeften is voorbereiding
belangrijk.
Veel (beginnend én ervaren) groepsleiders maken dezelfde fouten, vooral
wanneer ze met een nieuwe of onbekende groep werken. Deze fouten zijn
vaak eenvoudig te voorkomen. Het doel van dit deel van het boek is daarom een
overzicht te geven van aandachtspunten die helpen om activiteiten beter
voor te bereiden en veelgemaakte fouten te vermijden.
Regels die deelnemers gewend zijn
Wanneer je met een bestaande groep werkt, is het belangrijk om aan te sluiten
bij regels en routines die zij al kennen. Als de groep gewend is aan bepaalde
signalen of afspraken die goed werken, gebruik die dan ook in jouw activiteiten.
Hoe wil je aangesproken worden
Sta vooraf stil bij hoe je jezelf introduceert en hoe deelnemers jou mogen
aanspreken. Er is geen vaste juiste manier, maar de keuze beïnvloedt wel de
relatie met de groep. Volg bij voorkeur de gewoonte van de organisatie en
overleg met collega’s als je hiervan wilt afwijken.
Geen namen, geen contact
Het leren van namen is essentieel om een goede werkrelatie met de groep op te
bouwen. Als je de namen niet kent, is echt contact vrijwel onmogelijk. Door
moeite te doen om namen goed uit te spreken, laat je zien dat je de deelnemers
serieus neemt.
Make a total fool out of yourself, it works!
In communicatie is niet zozeer wat je zegt belangrijk, maar vooral hoe je het
zegt. Lichaamstaal, gezichtsuitdrukking, houding en stemgebruik bepalen
grotendeels hoe een boodschap wordt ontvangen. De non-verbale manier van
communiceren is veel belangrijker dan de inhoud zelf.
Wat betekent dit voor je werk?
Voor groepsleiders betekent dit dat je manier van presenteren en instrueren grote
invloed heeft op hoe deelnemers reageren en meedoen. De auteur geeft hiervoor
twee praktische tips.
Tip 1: Enthousiasme
Laat enthousiasme zien bij het geven van instructies. Een beetje extra energie
helpt deelnemers om mee te gaan in de activiteit. Te overdreven enthousiasme
kan averechts werken, maar bij sommige activiteiten (zoals drama) werkt een
overdreven, speelse demonstratie juist ontspannend. Door zelf gek te doen,
voelen deelnemers zich minder geremd. Als begeleider moet je soms je eigen
schaamte loslaten in het belang van de groep.
, Tip 2: Laten zien is beter dan praten (vervolg)
Wanneer je je hele lichaam gebruikt bij het uitleggen van een activiteit, begrijpt
de groep de opdracht beter en raken deelnemers meer betrokken. Als je alleen
verbaal uitlegt, is de kans groter dat de boodschap minder goed overkomt. Als
begeleider kan het ongemakkelijk voelen om “gek” te doen, maar door je te
focussen op je lichaamstaal in plaats van je stem, wordt je communicatie vanzelf
levendiger. Een monotone stem verbetert automatisch wanneer je lichaamstaal
actiever is.
One thing at the time
Instructies moeten kort en eenvoudig zijn. Door meerdere stappen tegelijk uit te
leggen, raken deelnemers in de war. Vertel daarom alleen wat ze nu gaan doen,
niet wat er later nog komt.
Equality, also in eye contact
Maak tijdens het spreken met de groep oogcontact met alle deelnemers. Dit zorgt
ervoor dat iedereen zich betrokken en aangesproken voelt. Stimuleer deelnemers
die iets vertellen om hun verhaal met de hele groep te delen door oogcontact
met iedereen te maken.
Use your working environment effectively
Gebruik de ruimte waarin je werkt bewust. Ga op een plek staan waar je iedereen
kunt zien en waar de groep ziet dat jij hen ziet. Dit vergroot de aandacht en
duidelijkheid bij het geven van instructies.
Use your working environment effectively (vervolg)
Ga niet in een hoek staan tijdens het geven van instructies, omdat deelnemers
zich dan makkelijker van je afkeren of uit je zicht bewegen. Door in het midden
van een muur te staan, houd je beter overzicht en kun je je makkelijker
verplaatsen terwijl je zicht houdt op de hele groep.
Try to stay comfortable and reserve your energy
Beweeg op een manier die logisch is binnen de ruimte, langs denkbeeldige lijnen
van de muren. Dit helpt je om iedereen in de gaten te houden zonder onnodig
energie te verspillen. Door te bewegen in plaats van stil te staan, blijft de
aandacht van de groep beter bij je.
Zittend werken
Dezelfde principes gelden wanneer je met een groep aan tafel zit. De plek waar
je zit is belangrijk: door in het midden of aan het hoofd van de tafel te zitten,
neem je vanzelf een leidende rol in.
Place of music system
Als je regelmatig muziek gebruikt, plaats de geluidsinstallatie bij voorkeur in het
midden van een muur en niet in een hoek. Zo kun je de muziek bedienen terwijl
je het overzicht over de groep behoudt. Een afstandsbediening kan hierbij
helpen.
Choose an effective background
Denk vooraf na over waar je gaat staan tijdens het geven van instructies. Een
rustige, lege muur zorgt ervoor dat alle aandacht naar jou gaat. Vermijd spiegels
en ramen, omdat die afleiden. Als er geen ideale plek is, maak de ruimte rustiger
door bijvoorbeeld even op te ruimen. Dat helpt om focus te creëren.
van alle leeftijden. Wanneer je met een groep gaat werken (kinderen, jongeren,
volwassenen of mensen met speciale behoeften), is goede voorbereiding
essentieel. Groepsleden kijken bij de eerste ontmoeting naar de begeleider voor
duidelijkheid en richting.
Vooral bij groepen met speciale behoeften moet je vooraf nadenken over
achtergrondinformatie, mogelijke risico’s en hoe je handelt bij onverwachte
situaties. Maar ook bij groepen zonder speciale behoeften is voorbereiding
belangrijk.
Veel (beginnend én ervaren) groepsleiders maken dezelfde fouten, vooral
wanneer ze met een nieuwe of onbekende groep werken. Deze fouten zijn
vaak eenvoudig te voorkomen. Het doel van dit deel van het boek is daarom een
overzicht te geven van aandachtspunten die helpen om activiteiten beter
voor te bereiden en veelgemaakte fouten te vermijden.
Regels die deelnemers gewend zijn
Wanneer je met een bestaande groep werkt, is het belangrijk om aan te sluiten
bij regels en routines die zij al kennen. Als de groep gewend is aan bepaalde
signalen of afspraken die goed werken, gebruik die dan ook in jouw activiteiten.
Hoe wil je aangesproken worden
Sta vooraf stil bij hoe je jezelf introduceert en hoe deelnemers jou mogen
aanspreken. Er is geen vaste juiste manier, maar de keuze beïnvloedt wel de
relatie met de groep. Volg bij voorkeur de gewoonte van de organisatie en
overleg met collega’s als je hiervan wilt afwijken.
Geen namen, geen contact
Het leren van namen is essentieel om een goede werkrelatie met de groep op te
bouwen. Als je de namen niet kent, is echt contact vrijwel onmogelijk. Door
moeite te doen om namen goed uit te spreken, laat je zien dat je de deelnemers
serieus neemt.
Make a total fool out of yourself, it works!
In communicatie is niet zozeer wat je zegt belangrijk, maar vooral hoe je het
zegt. Lichaamstaal, gezichtsuitdrukking, houding en stemgebruik bepalen
grotendeels hoe een boodschap wordt ontvangen. De non-verbale manier van
communiceren is veel belangrijker dan de inhoud zelf.
Wat betekent dit voor je werk?
Voor groepsleiders betekent dit dat je manier van presenteren en instrueren grote
invloed heeft op hoe deelnemers reageren en meedoen. De auteur geeft hiervoor
twee praktische tips.
Tip 1: Enthousiasme
Laat enthousiasme zien bij het geven van instructies. Een beetje extra energie
helpt deelnemers om mee te gaan in de activiteit. Te overdreven enthousiasme
kan averechts werken, maar bij sommige activiteiten (zoals drama) werkt een
overdreven, speelse demonstratie juist ontspannend. Door zelf gek te doen,
voelen deelnemers zich minder geremd. Als begeleider moet je soms je eigen
schaamte loslaten in het belang van de groep.
, Tip 2: Laten zien is beter dan praten (vervolg)
Wanneer je je hele lichaam gebruikt bij het uitleggen van een activiteit, begrijpt
de groep de opdracht beter en raken deelnemers meer betrokken. Als je alleen
verbaal uitlegt, is de kans groter dat de boodschap minder goed overkomt. Als
begeleider kan het ongemakkelijk voelen om “gek” te doen, maar door je te
focussen op je lichaamstaal in plaats van je stem, wordt je communicatie vanzelf
levendiger. Een monotone stem verbetert automatisch wanneer je lichaamstaal
actiever is.
One thing at the time
Instructies moeten kort en eenvoudig zijn. Door meerdere stappen tegelijk uit te
leggen, raken deelnemers in de war. Vertel daarom alleen wat ze nu gaan doen,
niet wat er later nog komt.
Equality, also in eye contact
Maak tijdens het spreken met de groep oogcontact met alle deelnemers. Dit zorgt
ervoor dat iedereen zich betrokken en aangesproken voelt. Stimuleer deelnemers
die iets vertellen om hun verhaal met de hele groep te delen door oogcontact
met iedereen te maken.
Use your working environment effectively
Gebruik de ruimte waarin je werkt bewust. Ga op een plek staan waar je iedereen
kunt zien en waar de groep ziet dat jij hen ziet. Dit vergroot de aandacht en
duidelijkheid bij het geven van instructies.
Use your working environment effectively (vervolg)
Ga niet in een hoek staan tijdens het geven van instructies, omdat deelnemers
zich dan makkelijker van je afkeren of uit je zicht bewegen. Door in het midden
van een muur te staan, houd je beter overzicht en kun je je makkelijker
verplaatsen terwijl je zicht houdt op de hele groep.
Try to stay comfortable and reserve your energy
Beweeg op een manier die logisch is binnen de ruimte, langs denkbeeldige lijnen
van de muren. Dit helpt je om iedereen in de gaten te houden zonder onnodig
energie te verspillen. Door te bewegen in plaats van stil te staan, blijft de
aandacht van de groep beter bij je.
Zittend werken
Dezelfde principes gelden wanneer je met een groep aan tafel zit. De plek waar
je zit is belangrijk: door in het midden of aan het hoofd van de tafel te zitten,
neem je vanzelf een leidende rol in.
Place of music system
Als je regelmatig muziek gebruikt, plaats de geluidsinstallatie bij voorkeur in het
midden van een muur en niet in een hoek. Zo kun je de muziek bedienen terwijl
je het overzicht over de groep behoudt. Een afstandsbediening kan hierbij
helpen.
Choose an effective background
Denk vooraf na over waar je gaat staan tijdens het geven van instructies. Een
rustige, lege muur zorgt ervoor dat alle aandacht naar jou gaat. Vermijd spiegels
en ramen, omdat die afleiden. Als er geen ideale plek is, maak de ruimte rustiger
door bijvoorbeeld even op te ruimen. Dat helpt om focus te creëren.
