STATISTICS FOR BEHAVIORAL
SCIENCES
F.J. Gravetter & L.B. Wallnau
H1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,15,17,18
Robbin Leijten
,Inhoud
H1 Introductie tot statistiek.......................................................................................................................... 4
1.1 Statistiek, wetenschap en observaties................................................................................................ 4
1.2 Datastructuren, onderzoeksmethoden en statistiek...........................................................................4
1.3 Variabelen en metingen...................................................................................................................... 4
1.4 Statistische notatie.............................................................................................................................. 5
H2 Frequentieverdelingen............................................................................................................................ 5
2.1 Frequentieverdelingen en frequentieverdelingstabellen....................................................................5
2.2 Gegroepeerde frequentieverdelingstabellen...................................................................................... 5
2.3 Grafieken van de frequentieverdeling................................................................................................. 6
2.4 Percentielen, percentielrangen en interpolatie................................................................................... 6
2.5 Stengel- en bladpresentaties............................................................................................................... 7
H3 Centrale tendens..................................................................................................................................... 7
3.1 Overzicht............................................................................................................................................. 7
3.2 Het gemiddelde................................................................................................................................... 7
3.3 De mediaan......................................................................................................................................... 7
3.4 De modus............................................................................................................................................ 8
3.5 Het kiezen van een maat voor centrale tendentie...............................................................................8
3.6 Centrale tendens en de vorm van de verdeling...................................................................................8
H4 Variabiliteit.............................................................................................................................................. 9
4.1 Introductie tot variability.................................................................................................................... 9
4.2 Definitie van standaarddeviatie en variantie....................................................................................... 9
4.3 Het meten van variantie en standaarddeviatie voor een populatie.....................................................9
4.4 Het meten van de standaarddeviatie en variantie voor een steekproef............................................10
4.5 Steekproefvariantie als een zuivere statistiek...................................................................................10
4.6 Meer over variantie en standaarddeviatie........................................................................................ 10
H5 z-scores: Locatie van scores en gestandaardiseerde verdelingen..........................................................11
5.1 Inleiding tot z-scores......................................................................................................................... 11
5.2 z-scores en locaties in een verdeling................................................................................................. 11
5.3 Andere relaties tussen z, X, μ en σ.................................................................................................... 11
5.4 Z-scores gebruiken om een verdeling te standaardiseren.................................................................11
5.5 Andere gestandaardiseerde verdelingen gebaseerd op z-scores.......................................................11
5.6 Het berekenen van z-scores voor steekproeven................................................................................11
5.7 Vooruitblik op inferentiële statistiek................................................................................................. 12
H6 Waarschijnlijkheid................................................................................................................................. 12
6.1 Inleiding tot waarschijnlijkheid.......................................................................................................... 12
6.2 Waarschijnlijkheid en de normale verdeling.....................................................................................12
6.3 Waarschijnlijkheden en verhoudingen voor scores uit een normale verdeling.................................13
1
, 6.4 Waarschijnlijkheid en de binomiale verdeling...................................................................................13
6.5 Vooruitblik op inferentiële statistiek................................................................................................. 14
H7 Waarschijnlijkheid en steekproeven: de verdeling van steekproefgemiddelden...................................14
7.1 Steekproeven, populaties en de verdeling van steekproefgemiddelden...........................................14
7.2 De verdeling van steekproefgemiddelden voor elke populatie en elke steekproefomvang...............15
7.3 Waarschijnlijkheid en de verdeling van steekproefgemiddelden......................................................15
7.4 Meer over de standaardfout............................................................................................................. 15
7.5 Vooruitblik op inferentiële statistiek................................................................................................. 16
H8 Inleiding tot hypothesetoetsing............................................................................................................. 16
8.1 De logica van hypothesetoetsing....................................................................................................... 16
8.2 Onzekerheid en fouten bij hypothesetoetsing..................................................................................17
8.3 Meer over fouten bij hypothesetoetsing........................................................................................... 17
8.4 Directionele (eenzijdige) hypothesetoetsen......................................................................................18
8.5 Concerten over hypothesetoetsing: het meten van effectgrootte.....................................................18
8.6 Statistische power............................................................................................................................. 18
H9 Inleiding tot de t-statistiek..................................................................................................................... 19
9.1 De t-statistiek: een alternatief voor de z-statistiek............................................................................19
9.2 Hypothesetoetsen met de t-statistiek............................................................................................... 20
9.3 Het meten van de effectgrootte voor de t-statistiek.........................................................................21
9.4 Richtingshypothesen en eenzijdige toetsen......................................................................................21
H10 De t-toets voor twee onafhankelijke steekproeven.............................................................................21
10.1 Inleiding tot het ontwerp met onafhankelijke metingen.................................................................21
10.2 De nulhypothese en de t-statistiek voor onafhankelijke metingen..................................................21
10.3 Hypothese met de t-statistiek voor onafhankelijke metingenHypothesen formuleren en het
alfaniveau kiezen.................................................................................................................................... 23
10.4 Effectgrootte en betrouwbaarheidsintervallen voor de onafhankelijke metingen..........................23
10.5 De rol van steekproefvariantie en steekproefomvang in de t-toets voor onafhankelijke metingen 24
H11 De t-toets voor twee gerelateerde steekproeven................................................................................24
11.1 Inleiding tot herhaalde metingen-ontwerpen.................................................................................24
11.2 De t-statistiek voor een onderzoeksopzet met herhaalde metingen...............................................24
11.3 Hypothesetoets voor het onderzoeksontwerp met herhaalde metingen........................................24
11.4 Effectgrootte en betrouwbaarheidsintervallen voor de herhaalde metingen t................................25
11.5 Vergelijking van herhaalde metingen en onafhankelijke metingen.................................................25
H15 Correlatie............................................................................................................................................. 26
15.1 Invoering......................................................................................................................................... 26
15.2 Pearson-correlatie........................................................................................................................... 26
15.3 Het gebruik en de interpretatie van de Pearson-correlatie.............................................................27
15.4 Hypothesetoetsen met de Pearson-correlatie................................................................................. 27
15.5 Alternatieven voor de Pearson-correlatie.......................................................................................28
2
, H17 De chi-kwadraatstatistiek: toetsen voor goodness of fit en onafhankelijkheid....................................28
17.1 Inleiding tot de chi-kwadraattoets: de toets voor de goodness of fit..............................................28
17.2 Een voorbeeld van de chi-kwadraat toets voor goodness of fit.......................................................29
17.3 De chi-kwadraattoets voor onafhankelijkheid................................................................................. 30
17.4 Effectgrootte en aannames voor de chi-kwadraattoetsen...............................................................31
H18 De binomiale toets.............................................................................................................................. 32
18.1 Inleiding tot de binomiale toets...................................................................................................... 32
18.2 Een voorbeeld van de binomiale toets............................................................................................ 33
3
SCIENCES
F.J. Gravetter & L.B. Wallnau
H1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,15,17,18
Robbin Leijten
,Inhoud
H1 Introductie tot statistiek.......................................................................................................................... 4
1.1 Statistiek, wetenschap en observaties................................................................................................ 4
1.2 Datastructuren, onderzoeksmethoden en statistiek...........................................................................4
1.3 Variabelen en metingen...................................................................................................................... 4
1.4 Statistische notatie.............................................................................................................................. 5
H2 Frequentieverdelingen............................................................................................................................ 5
2.1 Frequentieverdelingen en frequentieverdelingstabellen....................................................................5
2.2 Gegroepeerde frequentieverdelingstabellen...................................................................................... 5
2.3 Grafieken van de frequentieverdeling................................................................................................. 6
2.4 Percentielen, percentielrangen en interpolatie................................................................................... 6
2.5 Stengel- en bladpresentaties............................................................................................................... 7
H3 Centrale tendens..................................................................................................................................... 7
3.1 Overzicht............................................................................................................................................. 7
3.2 Het gemiddelde................................................................................................................................... 7
3.3 De mediaan......................................................................................................................................... 7
3.4 De modus............................................................................................................................................ 8
3.5 Het kiezen van een maat voor centrale tendentie...............................................................................8
3.6 Centrale tendens en de vorm van de verdeling...................................................................................8
H4 Variabiliteit.............................................................................................................................................. 9
4.1 Introductie tot variability.................................................................................................................... 9
4.2 Definitie van standaarddeviatie en variantie....................................................................................... 9
4.3 Het meten van variantie en standaarddeviatie voor een populatie.....................................................9
4.4 Het meten van de standaarddeviatie en variantie voor een steekproef............................................10
4.5 Steekproefvariantie als een zuivere statistiek...................................................................................10
4.6 Meer over variantie en standaarddeviatie........................................................................................ 10
H5 z-scores: Locatie van scores en gestandaardiseerde verdelingen..........................................................11
5.1 Inleiding tot z-scores......................................................................................................................... 11
5.2 z-scores en locaties in een verdeling................................................................................................. 11
5.3 Andere relaties tussen z, X, μ en σ.................................................................................................... 11
5.4 Z-scores gebruiken om een verdeling te standaardiseren.................................................................11
5.5 Andere gestandaardiseerde verdelingen gebaseerd op z-scores.......................................................11
5.6 Het berekenen van z-scores voor steekproeven................................................................................11
5.7 Vooruitblik op inferentiële statistiek................................................................................................. 12
H6 Waarschijnlijkheid................................................................................................................................. 12
6.1 Inleiding tot waarschijnlijkheid.......................................................................................................... 12
6.2 Waarschijnlijkheid en de normale verdeling.....................................................................................12
6.3 Waarschijnlijkheden en verhoudingen voor scores uit een normale verdeling.................................13
1
, 6.4 Waarschijnlijkheid en de binomiale verdeling...................................................................................13
6.5 Vooruitblik op inferentiële statistiek................................................................................................. 14
H7 Waarschijnlijkheid en steekproeven: de verdeling van steekproefgemiddelden...................................14
7.1 Steekproeven, populaties en de verdeling van steekproefgemiddelden...........................................14
7.2 De verdeling van steekproefgemiddelden voor elke populatie en elke steekproefomvang...............15
7.3 Waarschijnlijkheid en de verdeling van steekproefgemiddelden......................................................15
7.4 Meer over de standaardfout............................................................................................................. 15
7.5 Vooruitblik op inferentiële statistiek................................................................................................. 16
H8 Inleiding tot hypothesetoetsing............................................................................................................. 16
8.1 De logica van hypothesetoetsing....................................................................................................... 16
8.2 Onzekerheid en fouten bij hypothesetoetsing..................................................................................17
8.3 Meer over fouten bij hypothesetoetsing........................................................................................... 17
8.4 Directionele (eenzijdige) hypothesetoetsen......................................................................................18
8.5 Concerten over hypothesetoetsing: het meten van effectgrootte.....................................................18
8.6 Statistische power............................................................................................................................. 18
H9 Inleiding tot de t-statistiek..................................................................................................................... 19
9.1 De t-statistiek: een alternatief voor de z-statistiek............................................................................19
9.2 Hypothesetoetsen met de t-statistiek............................................................................................... 20
9.3 Het meten van de effectgrootte voor de t-statistiek.........................................................................21
9.4 Richtingshypothesen en eenzijdige toetsen......................................................................................21
H10 De t-toets voor twee onafhankelijke steekproeven.............................................................................21
10.1 Inleiding tot het ontwerp met onafhankelijke metingen.................................................................21
10.2 De nulhypothese en de t-statistiek voor onafhankelijke metingen..................................................21
10.3 Hypothese met de t-statistiek voor onafhankelijke metingenHypothesen formuleren en het
alfaniveau kiezen.................................................................................................................................... 23
10.4 Effectgrootte en betrouwbaarheidsintervallen voor de onafhankelijke metingen..........................23
10.5 De rol van steekproefvariantie en steekproefomvang in de t-toets voor onafhankelijke metingen 24
H11 De t-toets voor twee gerelateerde steekproeven................................................................................24
11.1 Inleiding tot herhaalde metingen-ontwerpen.................................................................................24
11.2 De t-statistiek voor een onderzoeksopzet met herhaalde metingen...............................................24
11.3 Hypothesetoets voor het onderzoeksontwerp met herhaalde metingen........................................24
11.4 Effectgrootte en betrouwbaarheidsintervallen voor de herhaalde metingen t................................25
11.5 Vergelijking van herhaalde metingen en onafhankelijke metingen.................................................25
H15 Correlatie............................................................................................................................................. 26
15.1 Invoering......................................................................................................................................... 26
15.2 Pearson-correlatie........................................................................................................................... 26
15.3 Het gebruik en de interpretatie van de Pearson-correlatie.............................................................27
15.4 Hypothesetoetsen met de Pearson-correlatie................................................................................. 27
15.5 Alternatieven voor de Pearson-correlatie.......................................................................................28
2
, H17 De chi-kwadraatstatistiek: toetsen voor goodness of fit en onafhankelijkheid....................................28
17.1 Inleiding tot de chi-kwadraattoets: de toets voor de goodness of fit..............................................28
17.2 Een voorbeeld van de chi-kwadraat toets voor goodness of fit.......................................................29
17.3 De chi-kwadraattoets voor onafhankelijkheid................................................................................. 30
17.4 Effectgrootte en aannames voor de chi-kwadraattoetsen...............................................................31
H18 De binomiale toets.............................................................................................................................. 32
18.1 Inleiding tot de binomiale toets...................................................................................................... 32
18.2 Een voorbeeld van de binomiale toets............................................................................................ 33
3
