Antibioticabeleid
Soorten antibiotica
Soorten antibiotica op basis van effect:
• Bactericide: doodt bacterie
• Bacteriostatisch: voorkomt groei en deling
Soorten antibiotica op basis van werkingsspectrum:
• Breedspectrum: bestrijdt een groot scala aan bacteriesoorten (antibioticadruk ↑
→ verworven resistentie ↑)
• Smalspectrum: bestrijdt een meer geselecteerd aantal soorten bacteriën
Behandeling met antibiotica
Behandeling met antibiotica is alleen effectief bij bacteriële verwekkers.
Situaties waarin behandeling met antibiotica niet geïndiceerd is:
• Grote kans op andersoortige verwekkers, bijvoorbeeld virale verwekkers
• Self-limiting infectie (faryngitis, sinusitis, otitis externa, gastro-enteritis, bronchitis en
abcessen) i.c.m. geen ernstige ziekte en geen verhoogd complicatierisico
Stappen van antibioticabeleid:
1. Kweekafname om verwekker en resistentiepatronen vast te stellen
2. Empirische behandeling: start met antibiotica voordat verwekker bekend is
3. Stroomlijnen: antibioticabeleid aanpassen op basis van kweekresultaten met als
doel behandelingseffecten verbeteren en resistentie voorkomen (vaak vindt een
antibioticaswitch plaats naar een smalspectrum antibioticum)
Antibioticakeuze
Keuzecriteria waaraan voldaan moet worden om specifiek antibioticum te kiezen:
• Werkzaamheid tegen (vermoedelijke) verwekker: houd hierbij rekening met kans
op resistentie
• Bereiken van plaats van infectie
• Zo min mogelijk resistentieontwikkeling
• Zo min mogelijk toxiciteit
• Toediening op gewenste wijze
• Zo goedkoop mogelijk
Individuele patiëntkenmerken die de antibioticakeuze beïnvloeden:
• Medicatiegebruik Dit zijn patiëntgebonden
• Comorbiditeit factoren die bepalen welke
• Allergie: houd ook rekening met kruisallergie antibiotica geschikt zijn.
• Reizen
Deze factoren geven een indruk
• Voedselpatroon
van de mogelijke verwekker en
• Contact met levend vee
de kans op resistentie.
• Vaccinaties
De antibioticakeuze moet altijd gebaseerd zijn op de SWAB-richtlijnen van de
betreffende zorginstelling.
Soorten antibiotica
Soorten antibiotica op basis van effect:
• Bactericide: doodt bacterie
• Bacteriostatisch: voorkomt groei en deling
Soorten antibiotica op basis van werkingsspectrum:
• Breedspectrum: bestrijdt een groot scala aan bacteriesoorten (antibioticadruk ↑
→ verworven resistentie ↑)
• Smalspectrum: bestrijdt een meer geselecteerd aantal soorten bacteriën
Behandeling met antibiotica
Behandeling met antibiotica is alleen effectief bij bacteriële verwekkers.
Situaties waarin behandeling met antibiotica niet geïndiceerd is:
• Grote kans op andersoortige verwekkers, bijvoorbeeld virale verwekkers
• Self-limiting infectie (faryngitis, sinusitis, otitis externa, gastro-enteritis, bronchitis en
abcessen) i.c.m. geen ernstige ziekte en geen verhoogd complicatierisico
Stappen van antibioticabeleid:
1. Kweekafname om verwekker en resistentiepatronen vast te stellen
2. Empirische behandeling: start met antibiotica voordat verwekker bekend is
3. Stroomlijnen: antibioticabeleid aanpassen op basis van kweekresultaten met als
doel behandelingseffecten verbeteren en resistentie voorkomen (vaak vindt een
antibioticaswitch plaats naar een smalspectrum antibioticum)
Antibioticakeuze
Keuzecriteria waaraan voldaan moet worden om specifiek antibioticum te kiezen:
• Werkzaamheid tegen (vermoedelijke) verwekker: houd hierbij rekening met kans
op resistentie
• Bereiken van plaats van infectie
• Zo min mogelijk resistentieontwikkeling
• Zo min mogelijk toxiciteit
• Toediening op gewenste wijze
• Zo goedkoop mogelijk
Individuele patiëntkenmerken die de antibioticakeuze beïnvloeden:
• Medicatiegebruik Dit zijn patiëntgebonden
• Comorbiditeit factoren die bepalen welke
• Allergie: houd ook rekening met kruisallergie antibiotica geschikt zijn.
• Reizen
Deze factoren geven een indruk
• Voedselpatroon
van de mogelijke verwekker en
• Contact met levend vee
de kans op resistentie.
• Vaccinaties
De antibioticakeuze moet altijd gebaseerd zijn op de SWAB-richtlijnen van de
betreffende zorginstelling.
