Psychologie een inleiding
Hoofdstuk 1 - Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Wat is psychologie?
Psychologie is de wetenschappelijke studie van gedrag en mentale processen.
• Gedrag: waarneembare handelingen zoals praten, lopen of reageren
• Mentale processen: interne processen zoals denken, voelen, herinneren en beslissingen nemen.
Het woord psychologie komt van:
• Psyche: geest
• -logie: studie
Psychologie bestudeert dus hoe mensen denken, voelen en zich gedragen
Soorten psychologen
Binnen de psychologie zijn verschillende soorten psychologen onderscheiden:
• Experimenteel psychologen
Deze psychologen doen onderzoek naar gedrag en mentale processen. Zij testen theorieën met
experimenten, vragenlijsten of observaties om nieuwe kennis te ontwikkelen.
• Docent psychologen
Deze psychologen geven onderwijs en dragen psychologische kennis over aan studenten
• Toegepast psychologen
Deze psychologen gebruiken psychologische kennis in de praktijk om problemen op te lossen of
gedrag te verbeteren. Dit kan bijvoorbeeld in organisaties, onderwijs, gezondheidszorg of
coaching.
Psychologie, psychiatrie en pseudopsychologie
Psychologie moet worden onderscheiden van enkele andere gebieden:
• Psychiatrie
Psychiatrie is een medisch specialisme dat zich richt op het behandelen van psychiatrische
stoornissen. Psychiaters zijn artsen en mogen medicijnen voorschrijven.
• Pseudopsychologie
Pseudopsychologie verwijst naar ideeën of theorieën die niet wetenschappelijk onderbouwd zijn,
maar wel als waarheid worden gepresenteerd. Voorbeelden zijn horoscopen of bepaalde
persoonlijkheidstesten zonder wetenschappelijke basis.
Kritisch denken
Binnen de psychologie is kritisch denken belangrijk. Kritisch denken betekent dat je informatie
zorgvuldig beoordeelt voordat je conclusies trekt.
Belangrijke vragen bij kritisch denken zijn:
• Wat is de bron van de informatie?
• Is de bewering geloofwaardig of overdreven?
• Welk bewijsmateriaal is er?
- Anekdotisch bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaring van iemand schetsen,
maar niet als wetenschappelijk bewijs worden gezien.
• Is er sprake van bias (vooroordeel)?
, Bias kan verschillende vormen aannemen:
- Emotionele bias: oordelen op basis van gevoelens
- Bevestigingsbias: alleen informatie zoeken die je eigen mening bevestigt
- Verwachtingsbias: verwachtingen beïnvloeden de uitkomst van onderzoek
• Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
• Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Ook moet men oppassen voor de correlatie-causaliteit denkfout: wanneer twee dingen samen
voorkomen betekent dit niet automatisch dat het één het ander veroorzaakt.
Filoso sche oorsprong van de psychologie
De psychologie is ontstaan vanuit loso e en biologie. Twee belangrijke loso sche stromingen
zijn:
• Rationalisme
Volgens het rationalisme komt kennis voort uit denken en redeneren. René Descartes was een
belangrijke vertegenwoordiger van deze stroming.
• Empirisme
Volgens het empirisme ontstaat kennis door ervaring en waarneming met de zintuigen. John
Locke stelde dat mensen geboren worden als een tabula rasa: onbeschreven blad
Samen vormden deze ideeën de basis voor de moderne psychologie
Belangrijke perspectieven binnen de psychologie
Binnen de psychologie bestaan verschillende perspectieven om gedrag te verklaren. Elk
perspectief bekijkt gedrag vanuit een andere invalshoek.
• Biologisch perspectief
Het biologisch perspectief stelt dat gedrag wordt beïnvloed door lichamelijke processen, zoals
genen, hersenactiviteit, hormonen en het zenuwstelsel.
Binnen dit perspectief zijn twee belangrijke gebieden:
- Neurowetenschap: onderzoekt hoe hersenen en zenuwstelsel gedrag beïnvloeden
- Evolutionaire psychologie: verklaart gedrag als een resultaat van evolutie en natuurlijke
selectie (survival of the ttest)
• Cognitief perspectief
Het cognitieve perspectief richt zich op mentale processen, zoals denken, waarnemen en
informatie verwerken.
Binnen dit perspectief wordt de mens soms vergeleken met een computer:
- Zintuigen nemen informatie op
- De hersenen verwerken deze informatie
- Vervolgens volgt gedrag
Belangrijke begrippen zijn:
- Cognitie: het opnemen, opslaan en gebruiken van informatie
- Introspectie: het beschrijven van eigen bewuste ervaringen
Binnen het cognitieve perspectief ontstonden ook verschillende stromingen, zoals
structuralisme: analyseren van de onderdelen van bewustzijn en functionalisme: het bestuderen
van het doel of de functie van mentale processen.
• Behavioristisch perspectief
Het behaviorisme richt zich alleen op waarneembaar gedrag en niet op mentale processen.
Volgens dit perspectief wordt gedrag aangeleerd door ervaring en omgeving.
Belangrijke begrippen:
- Stimulus: prikkel uit de omgeving
- Respons: reactie op de prikkel
Belangrijke onderzoekers:
- John Watson
fi fi fi fi fi fi
Hoofdstuk 1 - Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Wat is psychologie?
Psychologie is de wetenschappelijke studie van gedrag en mentale processen.
• Gedrag: waarneembare handelingen zoals praten, lopen of reageren
• Mentale processen: interne processen zoals denken, voelen, herinneren en beslissingen nemen.
Het woord psychologie komt van:
• Psyche: geest
• -logie: studie
Psychologie bestudeert dus hoe mensen denken, voelen en zich gedragen
Soorten psychologen
Binnen de psychologie zijn verschillende soorten psychologen onderscheiden:
• Experimenteel psychologen
Deze psychologen doen onderzoek naar gedrag en mentale processen. Zij testen theorieën met
experimenten, vragenlijsten of observaties om nieuwe kennis te ontwikkelen.
• Docent psychologen
Deze psychologen geven onderwijs en dragen psychologische kennis over aan studenten
• Toegepast psychologen
Deze psychologen gebruiken psychologische kennis in de praktijk om problemen op te lossen of
gedrag te verbeteren. Dit kan bijvoorbeeld in organisaties, onderwijs, gezondheidszorg of
coaching.
Psychologie, psychiatrie en pseudopsychologie
Psychologie moet worden onderscheiden van enkele andere gebieden:
• Psychiatrie
Psychiatrie is een medisch specialisme dat zich richt op het behandelen van psychiatrische
stoornissen. Psychiaters zijn artsen en mogen medicijnen voorschrijven.
• Pseudopsychologie
Pseudopsychologie verwijst naar ideeën of theorieën die niet wetenschappelijk onderbouwd zijn,
maar wel als waarheid worden gepresenteerd. Voorbeelden zijn horoscopen of bepaalde
persoonlijkheidstesten zonder wetenschappelijke basis.
Kritisch denken
Binnen de psychologie is kritisch denken belangrijk. Kritisch denken betekent dat je informatie
zorgvuldig beoordeelt voordat je conclusies trekt.
Belangrijke vragen bij kritisch denken zijn:
• Wat is de bron van de informatie?
• Is de bewering geloofwaardig of overdreven?
• Welk bewijsmateriaal is er?
- Anekdotisch bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaring van iemand schetsen,
maar niet als wetenschappelijk bewijs worden gezien.
• Is er sprake van bias (vooroordeel)?
, Bias kan verschillende vormen aannemen:
- Emotionele bias: oordelen op basis van gevoelens
- Bevestigingsbias: alleen informatie zoeken die je eigen mening bevestigt
- Verwachtingsbias: verwachtingen beïnvloeden de uitkomst van onderzoek
• Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
• Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Ook moet men oppassen voor de correlatie-causaliteit denkfout: wanneer twee dingen samen
voorkomen betekent dit niet automatisch dat het één het ander veroorzaakt.
Filoso sche oorsprong van de psychologie
De psychologie is ontstaan vanuit loso e en biologie. Twee belangrijke loso sche stromingen
zijn:
• Rationalisme
Volgens het rationalisme komt kennis voort uit denken en redeneren. René Descartes was een
belangrijke vertegenwoordiger van deze stroming.
• Empirisme
Volgens het empirisme ontstaat kennis door ervaring en waarneming met de zintuigen. John
Locke stelde dat mensen geboren worden als een tabula rasa: onbeschreven blad
Samen vormden deze ideeën de basis voor de moderne psychologie
Belangrijke perspectieven binnen de psychologie
Binnen de psychologie bestaan verschillende perspectieven om gedrag te verklaren. Elk
perspectief bekijkt gedrag vanuit een andere invalshoek.
• Biologisch perspectief
Het biologisch perspectief stelt dat gedrag wordt beïnvloed door lichamelijke processen, zoals
genen, hersenactiviteit, hormonen en het zenuwstelsel.
Binnen dit perspectief zijn twee belangrijke gebieden:
- Neurowetenschap: onderzoekt hoe hersenen en zenuwstelsel gedrag beïnvloeden
- Evolutionaire psychologie: verklaart gedrag als een resultaat van evolutie en natuurlijke
selectie (survival of the ttest)
• Cognitief perspectief
Het cognitieve perspectief richt zich op mentale processen, zoals denken, waarnemen en
informatie verwerken.
Binnen dit perspectief wordt de mens soms vergeleken met een computer:
- Zintuigen nemen informatie op
- De hersenen verwerken deze informatie
- Vervolgens volgt gedrag
Belangrijke begrippen zijn:
- Cognitie: het opnemen, opslaan en gebruiken van informatie
- Introspectie: het beschrijven van eigen bewuste ervaringen
Binnen het cognitieve perspectief ontstonden ook verschillende stromingen, zoals
structuralisme: analyseren van de onderdelen van bewustzijn en functionalisme: het bestuderen
van het doel of de functie van mentale processen.
• Behavioristisch perspectief
Het behaviorisme richt zich alleen op waarneembaar gedrag en niet op mentale processen.
Volgens dit perspectief wordt gedrag aangeleerd door ervaring en omgeving.
Belangrijke begrippen:
- Stimulus: prikkel uit de omgeving
- Respons: reactie op de prikkel
Belangrijke onderzoekers:
- John Watson
fi fi fi fi fi fi
