De hoofdonderwerpen besproken deze week zijn: Ontsteking en Koorts, Urineweg- en luchtweginfecties, aangeboren
afweer, afweer tegen bacteriën en antimicrobiële therapie.
De kernbegrippen: Aangeboren immuniteit, Verworven immuniteit, Antigeen, Antistof, Specificiteit, Diversiteit,
Aanpassingsvermogen, Geheugen, Humorale bestandsdelen van de afweerreactie, Cellulaire bestandsdelen van de
afweerreactie, Complement, Fagocytose, Opsonisatie, Gen-herrangschikking, Klonale proliferatie, 5 klassen
immunoglobine, Effectordunctie/biologische activiteit, Klasse switch, Empirische behandeling, Resistentie, Breed- en
smalspectrum antibiotica, Gerichte behandeling, Macrofaag, Mestcel, Neutrofiel, Acute ontsteking, Vasodilatatie,
Adheise moleculen, Chemokinen, Cytokinen.
Toepassingsdoelstellingen:
1. De student kan zowel aan een arts, als aan een patiënt uitleggen hoe de reacties van het lichaam (bijv. Koorts) verlopen
op een binnendringend pathogeen.
2. De student kan het klachtenpatroon en het natuurlijk verloop van de volgende ziekten zowel aan een arts, als aan een
patiënt uitleggen: ziekten van de luchtwegen (bijv. longontsteking), ziekten van de urinewegen (cystitis, pyelonefritis, of
urethritis).
3. De student kan de laboratoriumdiagnostiek bij infecties van de urine- en luchtwegenwegen technisch uitleggen en
interpreteren (microscopie, urinekweek, urine dipstick, diagnostiek en serologie).
4. De student kan de belangrijkste componenten van de aangeboren afweer benoemen en uitleggen wat hun functie is.
5. De student kan zowel aan een arts, als aan een patiënt uitleggen wat het verschil is tussen specifieke en aangeboren
afweer en kan de componenten van de aangeboren- en specifieke afweer beschrijven en benoemen.
6. De student(e) kan met behulp van de 6-STEP methodiek een behandelplan voor een patiënt met UWI opstellen.
Kennis- en inzichtdoelstellingen:
1. De student kan uiteenzetten welke signaalmoleculen betrokken zijn bij het oproepen van cellen van het afweersysteem
bij systemische reacties zoals regulatie van de lichaamstemperatuur.
2. De student kent het begrip "commensale microbiële flora" en het belang daarvan voor de gastheer.
3. De student heeft inzicht in de algemene classificatie van micro-organismen in de groepen: Gram+ en Gram- bacteriën,
virussen, schimmels en parasieten en kan de verschillen tussen deze groepen uiteenzetten.
4. De student kan enkele representanten van de meest voorkomende pathogenen in de groepen van bacteriën, virussen,
schimmels en parasieten beschrijven.
5. De student kent de CURB-65 (in NL: AMBU-65) classificatie voor pneumonie en kan uitleggen waarom de CURB-65
score van invloed is op de therapiekeuze.
6. De student kan de cellulaire en humorale componenten benoemen die betrokken zijn bij ontstekingsreacties.
7. De student kan uitleggen hoe antistoffen bijdragen aan de antibacteriële afweer.
8. De student kan uitleggen hoe antibiotica werken en verklaren waarom niet alle micro-organismen hiervoor gevoelig zijn.
159. De student kan de therapie-principes uiteenzetten van veel voorkomende infecties als een urineweg- en
luchtweginfecties.
10. De student(e) kan de belangrijke groepen antibiotica toegepast bij UWI benoemen en de werkingsmechanismen,
bijwerkingen, contra-indicatie en interacties hiervan toelichten.
11. De student kent het werkingsmechanisme en farmaco-kinetische eigenschappen van antibiotica en in het bijzonder bij
urineweginfecties.
1
, I. Beantwoording van de Toepassingsdoelstellingen
1. Reactie van het lichaam op een binnendringend pathogeen (bijv. Koorts)
Pathogenen hebben Pathogen-Associated Molecular Patterns (PAMPs) die
worden herkend door Pattern Recognition Receptors (PRR’s), zoals Toll-like Bovenschen, 2017
receptoren (TLR’s), op sentinelcellen(poortwachtcellen) zoals macrofagen. Dit
activeert de productie van pro-inflammatoire cytokinen (TNF, IL-1, IL-6). Deze
mediatoren veroorzaken vasodilatatie (hyperemie = verhoogde bloedflow) en
verhoogde permeabiliteit van de bloedvaten, wat leidt tot de klassieke
ontstekingsverschijnselen: rubor (roodheid), tumor (zwelling), calor (warmte),
dolor (pijn) en functio laesa (functieverlies). Koorts ontstaat doordat exogene
pyrogenen (zoals LPS) of endogene pyrogenen (cytokinen) de productie van
Prostaglandine E2 (PGE2) in de hypothalamus stimuleren, waardoor de
"thermostaat" van het lichaam hoger wordt afgesteld.
• Ontsteking = reactie van het lichaam op schade, irritatie of infectie.
• Infectie = micro-organisme dringt het lichaam binnen en vermenigvuldigt Sereus exsudaat = helder
zich. waterige vocht zonder veel
• Bacteriemie = Bacteriën treden vanuit weefsel de bloedbaan binnen. eiwitten
• Sepsis (bloedvergiftiging) = extreme reactie van het immuunsysteem op Purulent exsudaat = pus,
bevat veel neutrofiele witte
een infectie, waardoor orgaan schade ontstaat.
bloedcellen
• Septische shock: levensbedreigende sepsis door een te lage bloeddruk. Fibrineus exsudaat = bevat
- SOFA-score (Sepsis-related Organ Failure Assessment-score) veel fibrine (stollingseiwit)
o Ademhaling Fibrinopurulent exsudaat =
o Bloedsomloop een combi bij ernstige
o Lever bacteriële ontstekingen
o Stollingssysteem
o Nieren Hogere SOFA = grotere kans
o Neurologische toestand op overlijden
- qSOFA-score (quick):
o Verminderde bewustzijn/verwardheid
o Ademhalingsfrequentie van ≥ 22/minuut
o Systolische bloeddruk ≤100 mmHg
2. Klachtenpatroon en natuurlijk verloop van infecties
• Luchtwegen:
o Pneumonie (longontsteking): Kenmerkt zich door acute hoest, hoge koorts, koude rillingen, pijn
op de borst (pleuraprikkeling) en de productie van purulent of roestbruin sputum. Zonder
behandeling kan het leiden tot pleura-empyeem of sepsis.
• Urinewegen:
o Cystitis (blaasontsteking): Veroorzaakt strangurie (pijnlijke mictie) en pollakisurie (frequent
plassen van kleine hoeveelheden), vaak met suprapubische pijn en soms macroscopische
hematurie, maar meestal zonder koorts.
o Pyelonefritis (nierbekkenontsteking): Gaat gepaard met hoge koorts, koude rillingen,
misselijkheid, braken en duidelijke slagpijn in de nierloge.
o Urethritis (urethra ontsteking): Vaak veroorzaakt door SOA's (bijv. Chlamydia); geeft pijn bij
plassen maar vaak een negatieve nitriettest.
o APFM-syndroom (Acute Pijnlijke Frequente Mictie) = lage-UWI met strangurie, pollakisurie,
leukocyturie en low-count bacteriurie.
Risicogroepen Kenmerken:
- Zwangere vrouwen - Vaak recidiverend (relaps vs re-infectie)
- Mannen met prostaat - Opstijgen (P-fimbriae van E.coli aan niercellen)
- Diabetespatiënten - Vaker vrouwen dan mannen
2
afweer, afweer tegen bacteriën en antimicrobiële therapie.
De kernbegrippen: Aangeboren immuniteit, Verworven immuniteit, Antigeen, Antistof, Specificiteit, Diversiteit,
Aanpassingsvermogen, Geheugen, Humorale bestandsdelen van de afweerreactie, Cellulaire bestandsdelen van de
afweerreactie, Complement, Fagocytose, Opsonisatie, Gen-herrangschikking, Klonale proliferatie, 5 klassen
immunoglobine, Effectordunctie/biologische activiteit, Klasse switch, Empirische behandeling, Resistentie, Breed- en
smalspectrum antibiotica, Gerichte behandeling, Macrofaag, Mestcel, Neutrofiel, Acute ontsteking, Vasodilatatie,
Adheise moleculen, Chemokinen, Cytokinen.
Toepassingsdoelstellingen:
1. De student kan zowel aan een arts, als aan een patiënt uitleggen hoe de reacties van het lichaam (bijv. Koorts) verlopen
op een binnendringend pathogeen.
2. De student kan het klachtenpatroon en het natuurlijk verloop van de volgende ziekten zowel aan een arts, als aan een
patiënt uitleggen: ziekten van de luchtwegen (bijv. longontsteking), ziekten van de urinewegen (cystitis, pyelonefritis, of
urethritis).
3. De student kan de laboratoriumdiagnostiek bij infecties van de urine- en luchtwegenwegen technisch uitleggen en
interpreteren (microscopie, urinekweek, urine dipstick, diagnostiek en serologie).
4. De student kan de belangrijkste componenten van de aangeboren afweer benoemen en uitleggen wat hun functie is.
5. De student kan zowel aan een arts, als aan een patiënt uitleggen wat het verschil is tussen specifieke en aangeboren
afweer en kan de componenten van de aangeboren- en specifieke afweer beschrijven en benoemen.
6. De student(e) kan met behulp van de 6-STEP methodiek een behandelplan voor een patiënt met UWI opstellen.
Kennis- en inzichtdoelstellingen:
1. De student kan uiteenzetten welke signaalmoleculen betrokken zijn bij het oproepen van cellen van het afweersysteem
bij systemische reacties zoals regulatie van de lichaamstemperatuur.
2. De student kent het begrip "commensale microbiële flora" en het belang daarvan voor de gastheer.
3. De student heeft inzicht in de algemene classificatie van micro-organismen in de groepen: Gram+ en Gram- bacteriën,
virussen, schimmels en parasieten en kan de verschillen tussen deze groepen uiteenzetten.
4. De student kan enkele representanten van de meest voorkomende pathogenen in de groepen van bacteriën, virussen,
schimmels en parasieten beschrijven.
5. De student kent de CURB-65 (in NL: AMBU-65) classificatie voor pneumonie en kan uitleggen waarom de CURB-65
score van invloed is op de therapiekeuze.
6. De student kan de cellulaire en humorale componenten benoemen die betrokken zijn bij ontstekingsreacties.
7. De student kan uitleggen hoe antistoffen bijdragen aan de antibacteriële afweer.
8. De student kan uitleggen hoe antibiotica werken en verklaren waarom niet alle micro-organismen hiervoor gevoelig zijn.
159. De student kan de therapie-principes uiteenzetten van veel voorkomende infecties als een urineweg- en
luchtweginfecties.
10. De student(e) kan de belangrijke groepen antibiotica toegepast bij UWI benoemen en de werkingsmechanismen,
bijwerkingen, contra-indicatie en interacties hiervan toelichten.
11. De student kent het werkingsmechanisme en farmaco-kinetische eigenschappen van antibiotica en in het bijzonder bij
urineweginfecties.
1
, I. Beantwoording van de Toepassingsdoelstellingen
1. Reactie van het lichaam op een binnendringend pathogeen (bijv. Koorts)
Pathogenen hebben Pathogen-Associated Molecular Patterns (PAMPs) die
worden herkend door Pattern Recognition Receptors (PRR’s), zoals Toll-like Bovenschen, 2017
receptoren (TLR’s), op sentinelcellen(poortwachtcellen) zoals macrofagen. Dit
activeert de productie van pro-inflammatoire cytokinen (TNF, IL-1, IL-6). Deze
mediatoren veroorzaken vasodilatatie (hyperemie = verhoogde bloedflow) en
verhoogde permeabiliteit van de bloedvaten, wat leidt tot de klassieke
ontstekingsverschijnselen: rubor (roodheid), tumor (zwelling), calor (warmte),
dolor (pijn) en functio laesa (functieverlies). Koorts ontstaat doordat exogene
pyrogenen (zoals LPS) of endogene pyrogenen (cytokinen) de productie van
Prostaglandine E2 (PGE2) in de hypothalamus stimuleren, waardoor de
"thermostaat" van het lichaam hoger wordt afgesteld.
• Ontsteking = reactie van het lichaam op schade, irritatie of infectie.
• Infectie = micro-organisme dringt het lichaam binnen en vermenigvuldigt Sereus exsudaat = helder
zich. waterige vocht zonder veel
• Bacteriemie = Bacteriën treden vanuit weefsel de bloedbaan binnen. eiwitten
• Sepsis (bloedvergiftiging) = extreme reactie van het immuunsysteem op Purulent exsudaat = pus,
bevat veel neutrofiele witte
een infectie, waardoor orgaan schade ontstaat.
bloedcellen
• Septische shock: levensbedreigende sepsis door een te lage bloeddruk. Fibrineus exsudaat = bevat
- SOFA-score (Sepsis-related Organ Failure Assessment-score) veel fibrine (stollingseiwit)
o Ademhaling Fibrinopurulent exsudaat =
o Bloedsomloop een combi bij ernstige
o Lever bacteriële ontstekingen
o Stollingssysteem
o Nieren Hogere SOFA = grotere kans
o Neurologische toestand op overlijden
- qSOFA-score (quick):
o Verminderde bewustzijn/verwardheid
o Ademhalingsfrequentie van ≥ 22/minuut
o Systolische bloeddruk ≤100 mmHg
2. Klachtenpatroon en natuurlijk verloop van infecties
• Luchtwegen:
o Pneumonie (longontsteking): Kenmerkt zich door acute hoest, hoge koorts, koude rillingen, pijn
op de borst (pleuraprikkeling) en de productie van purulent of roestbruin sputum. Zonder
behandeling kan het leiden tot pleura-empyeem of sepsis.
• Urinewegen:
o Cystitis (blaasontsteking): Veroorzaakt strangurie (pijnlijke mictie) en pollakisurie (frequent
plassen van kleine hoeveelheden), vaak met suprapubische pijn en soms macroscopische
hematurie, maar meestal zonder koorts.
o Pyelonefritis (nierbekkenontsteking): Gaat gepaard met hoge koorts, koude rillingen,
misselijkheid, braken en duidelijke slagpijn in de nierloge.
o Urethritis (urethra ontsteking): Vaak veroorzaakt door SOA's (bijv. Chlamydia); geeft pijn bij
plassen maar vaak een negatieve nitriettest.
o APFM-syndroom (Acute Pijnlijke Frequente Mictie) = lage-UWI met strangurie, pollakisurie,
leukocyturie en low-count bacteriurie.
Risicogroepen Kenmerken:
- Zwangere vrouwen - Vaak recidiverend (relaps vs re-infectie)
- Mannen met prostaat - Opstijgen (P-fimbriae van E.coli aan niercellen)
- Diabetespatiënten - Vaker vrouwen dan mannen
2
