Massacultuur (1945 – nu)
De VS is de machtigste natie en grootste mediaproducent en vormt het culturele rolmodel voor de rest
van de wereld. Films, tv-series, popmuziek en strips bereiken groot publiek en zijn inspiratie voor de
avant-garde. Door migratie en internet verandert de wereld.
§9.1 American Dream
Met WO II achter de rug en de Amerikanen als helden in de bevrijding was de VS een ideaalbeeld
voor veel mensen. The American way of life wordt vertegenwoordigd door bijvoorbeeld Coca-Cola,
kauwgom en jeans. Het is brutaal, dynamisch en modern. Er is individuele vrijheid en gelijke kansen.
Dat is de American dream. In de kunst gaan commercie, innovatie en vermaak gepaard. Door de
massamedia worden ze verspreid en worden ze enorm populair.
Na WO II is New York het nieuwe mondiale culturele centrum. Het is het gezicht van het
machtigste land van de wereld en symbool voor moderne tijdsgeest: the city that never sleeps. Voor
het eerst worden er buitenopnames in een musical gebruikt in On the town.
Musicals ontstonden in de 20e eeuw, beïnvloed door de Londense music hall en romantische
Weense operette. Muziek is geïnspireerd op de blanke jazz. Broadway is dé musicalstad. Door
opkomst geluidsfilm worden theatermusicals ook als film uitgebracht. De West Side Story is een
afwijking van de normale musical. Het is diepgaand, de choreagrafie is slenteren en rondhangen, het
legt de multiculturele tegenstelling in de American dream bloot.
Jazz en verf
De jazz in de VS verandert van dansmuziek naar luistermuziek. Jonge zwarte muzikanten ontwikkelen
een complexe stijl: de bepop. Eind jaren 40 dagen jazzmuzikanten elkaar uit in nachtclubs met lange
solo’s, zo ontstaan bepop. Gebaseerd op populaire swingsliedjes, met nieuwe melodieën, hoger
tempo en moeilijke akkoordwisselingen. Nummers beginnen met een melodisch thema gevolgd door
een solo.
Eind jaren 50 krijgt de bepop een tegenhanger: the cool jazz. Lager tempo en eenvoudigere
akkoorden. De muziek is helder en relaxed. Er komen meer improvisaties.
Op de hoes van Free Jazz staat een schilderij van Jackson Pollock. Schilderen is voor hem een
uitlaatklep. Hij probeert in een trance te raken en dan te schilderen, zonder na te denken. Niet het
schilderen maar het handelen is belangrijk. Hij druppelt verf: drippings. Hij maakt over-all
composities, met overal verf op het doek. Er is chaos maar evenwicht.
In NY ontstaat het abstract expressionisme. Dit is de 1e echt Amerikaanse schilderstroming.
Het sluit aan bij het vooroorlogse Europese expressionisme, maar heeft iets Amerikaans door het
grootse en meeslepende. Het gaat om expressiviteit, improvisatie en grote formaten.
Massamedia
Films uit Hollywood zijn 1 v.d. meest succesvolle exportproducten van de VS. Opkomst van tv maakt
eind aan Hollywoods golden age. De tv ontwikkelt een eigen taal, kenmerkend voor de massacultuur:
pakkende info met veel afwisseling in korte blokken. De kijker wordt verleid verder te kijken.
Hollywoods filmproductie is in handen van beperkt aantal Amerikaanse filmmaatschappijen, met een
censuur: de production code (zoen niet te lang, geen seks, geen beloning voor misdaad). Films zijn
duur dus ze worden in genres verdeeld, deze bevorderen de herkenbaarheid voor het publiek.
Oudste genre: western (stoere held vecht tegen het kwaad). Hier tegenover staat melodrama =
liefdesgeschiedenis waarin vrouw centraal staat. Ook bekende genres: screwball comedy (komisch
liefdesverhaal) & film noir (een duister misdaadverhaal).
Soms werd er geëxperimenteerd met andere soorten films. Orson Welles bracht de film
Citizen Kane uit, er werden verschillende filmtechnieken gebruikt om echt het verhaal te vertellen.
Irna Philips is de grondlegger van de soapserie. Het heet soapserie omdat het eerst commercials
waren voor schoonmaakproducten voor huisvrouwen. Soaps hebben geen hoofdpersoon, wel een
, cliffhanger aan het eind van elke aflevering, dialogen van de acteurs die het verhaal vertellen, elk
karakter wordt een bekende van de kijker, het moet goedkoop gemaakt worden.
De soapstructuur is anders dan die van een bioscoop. Mensen kletsen er doorheen, lopen
even weg, zo ontstaat de eigen televisietaal met cliffhangers en korte blokken.
Jonge rebellen
In de jaren 50 ontstaat de jongerencultuur in de VS. Door de toenemende welvaart is er meer
vrijheid. De oudere generatie is blij met de terugkerende rust na de oorlog, de nieuwe generatie gaat
juist rebellen tegen het gezag van ouders/staat. De reclame/muziek/film industrie spelen hierop in
en richten zich naar de jongeren.
Method acting ontstaat: acteur gebruikt eigen emoties en ervaring om zo echt mogelijk te
spelen.
Door de radio is er muzikale uitwisseling. Rock-‘n-roll ontstaat, het is de barrière tussen
blanke en zwarte muziek. Dit wordt de muziek voor de blanke jeugd. Elvis Presley wordt hun idool.
De reclamewereld speelt ook op de jeugd in. Ze ontwerpen dingen gestroomlijnd zodat het er
snel en modern uitziet.
Pop!
Popart ontstaat, het is de kloof tussen de avant-garde en populaire cultuur, massamedia is het
hoofdonderwerp.
De popart-kunstenaars zetten zich af tegen het expressionisme. Ze gebruiken de beeldtaal van
massamedia en ook de industriële technieken. De naam komt van het woord “Pop” dat op een lolly
op het eerste popart schilderij stond. Popart is populair, vluchtig goedkoop, jong, etc. Het speelt met
de massacultuur. Het gaat tegen het idee in dat zegt dat er verschil is tussen hoge en lange cultuur.
Coca-Cola en filmsterren zijn voor iedereen, dus de kunst ook. Het is een intellectuele stroming met
stripachtige figuren. Elk object kan kunst worden. Zoals Andy Warhol. Kunst wordt ook massacultuur,
zoals in zijn zeefdrukken.
§9.2 Experiment & engagement
Jaren 60/70: toenemende individuele vrijheid en twijfel aan gezag leiden tot experimentele kunst. In
de kunst gaat het om het idee, de visie of concept dat de kunstenaar wil overbrengen. Kunst uit deze
tijd: conceptuele kunst. Popmuziek en film weerspiegelen de maatschappelijke/artistieke ideeën van
de makers.
Absurdisme
Na WO II zijn de meeste Europese theaters nog traditioneel, maar in Parijs wordt er
geëxperimenteerd. Hier is men in de ban van het existentialisme: stroming met de zinloosheid en
toevalligheid van het bestaan van de mens als uitgangspunt. Het leven is zinloos, vindt men, dus je
kan zelf alleen iets van je eigen leven maken. Het absurdisme ontstaat, de kunst wordt net zo absurd
als het leven zelf.
Sober theater: alles wat niet tot de essentie behoort in het theater moet weg, zoals het
decors, licht, grime en kostuums. Hierdoor bestaat er intimiteit tussen publiek en acteur.
Grensvervagingen
Jaren 60: jonge kunstenaars in NY verzetten zich tegen het expressionisme. Het gewone leven moet
worden getoond i.p.v. de expressie van kunstenaars. De grenzen van kunst en werkelijkheid vervagen
doordat het alledaagse in het werk van kunstenaars te zien is.
Pure dans: dans waarbij de bewegingen het inhoud en onderwerp zijn en niks anders
uitdrukken. In NY: avant-gardedans: pure dans als uitgangspunt, het gewone wordt benadrukt, er
wordt gedanst op geen muziek of juist buiten de maat van de muziek.
De VS is de machtigste natie en grootste mediaproducent en vormt het culturele rolmodel voor de rest
van de wereld. Films, tv-series, popmuziek en strips bereiken groot publiek en zijn inspiratie voor de
avant-garde. Door migratie en internet verandert de wereld.
§9.1 American Dream
Met WO II achter de rug en de Amerikanen als helden in de bevrijding was de VS een ideaalbeeld
voor veel mensen. The American way of life wordt vertegenwoordigd door bijvoorbeeld Coca-Cola,
kauwgom en jeans. Het is brutaal, dynamisch en modern. Er is individuele vrijheid en gelijke kansen.
Dat is de American dream. In de kunst gaan commercie, innovatie en vermaak gepaard. Door de
massamedia worden ze verspreid en worden ze enorm populair.
Na WO II is New York het nieuwe mondiale culturele centrum. Het is het gezicht van het
machtigste land van de wereld en symbool voor moderne tijdsgeest: the city that never sleeps. Voor
het eerst worden er buitenopnames in een musical gebruikt in On the town.
Musicals ontstonden in de 20e eeuw, beïnvloed door de Londense music hall en romantische
Weense operette. Muziek is geïnspireerd op de blanke jazz. Broadway is dé musicalstad. Door
opkomst geluidsfilm worden theatermusicals ook als film uitgebracht. De West Side Story is een
afwijking van de normale musical. Het is diepgaand, de choreagrafie is slenteren en rondhangen, het
legt de multiculturele tegenstelling in de American dream bloot.
Jazz en verf
De jazz in de VS verandert van dansmuziek naar luistermuziek. Jonge zwarte muzikanten ontwikkelen
een complexe stijl: de bepop. Eind jaren 40 dagen jazzmuzikanten elkaar uit in nachtclubs met lange
solo’s, zo ontstaan bepop. Gebaseerd op populaire swingsliedjes, met nieuwe melodieën, hoger
tempo en moeilijke akkoordwisselingen. Nummers beginnen met een melodisch thema gevolgd door
een solo.
Eind jaren 50 krijgt de bepop een tegenhanger: the cool jazz. Lager tempo en eenvoudigere
akkoorden. De muziek is helder en relaxed. Er komen meer improvisaties.
Op de hoes van Free Jazz staat een schilderij van Jackson Pollock. Schilderen is voor hem een
uitlaatklep. Hij probeert in een trance te raken en dan te schilderen, zonder na te denken. Niet het
schilderen maar het handelen is belangrijk. Hij druppelt verf: drippings. Hij maakt over-all
composities, met overal verf op het doek. Er is chaos maar evenwicht.
In NY ontstaat het abstract expressionisme. Dit is de 1e echt Amerikaanse schilderstroming.
Het sluit aan bij het vooroorlogse Europese expressionisme, maar heeft iets Amerikaans door het
grootse en meeslepende. Het gaat om expressiviteit, improvisatie en grote formaten.
Massamedia
Films uit Hollywood zijn 1 v.d. meest succesvolle exportproducten van de VS. Opkomst van tv maakt
eind aan Hollywoods golden age. De tv ontwikkelt een eigen taal, kenmerkend voor de massacultuur:
pakkende info met veel afwisseling in korte blokken. De kijker wordt verleid verder te kijken.
Hollywoods filmproductie is in handen van beperkt aantal Amerikaanse filmmaatschappijen, met een
censuur: de production code (zoen niet te lang, geen seks, geen beloning voor misdaad). Films zijn
duur dus ze worden in genres verdeeld, deze bevorderen de herkenbaarheid voor het publiek.
Oudste genre: western (stoere held vecht tegen het kwaad). Hier tegenover staat melodrama =
liefdesgeschiedenis waarin vrouw centraal staat. Ook bekende genres: screwball comedy (komisch
liefdesverhaal) & film noir (een duister misdaadverhaal).
Soms werd er geëxperimenteerd met andere soorten films. Orson Welles bracht de film
Citizen Kane uit, er werden verschillende filmtechnieken gebruikt om echt het verhaal te vertellen.
Irna Philips is de grondlegger van de soapserie. Het heet soapserie omdat het eerst commercials
waren voor schoonmaakproducten voor huisvrouwen. Soaps hebben geen hoofdpersoon, wel een
, cliffhanger aan het eind van elke aflevering, dialogen van de acteurs die het verhaal vertellen, elk
karakter wordt een bekende van de kijker, het moet goedkoop gemaakt worden.
De soapstructuur is anders dan die van een bioscoop. Mensen kletsen er doorheen, lopen
even weg, zo ontstaat de eigen televisietaal met cliffhangers en korte blokken.
Jonge rebellen
In de jaren 50 ontstaat de jongerencultuur in de VS. Door de toenemende welvaart is er meer
vrijheid. De oudere generatie is blij met de terugkerende rust na de oorlog, de nieuwe generatie gaat
juist rebellen tegen het gezag van ouders/staat. De reclame/muziek/film industrie spelen hierop in
en richten zich naar de jongeren.
Method acting ontstaat: acteur gebruikt eigen emoties en ervaring om zo echt mogelijk te
spelen.
Door de radio is er muzikale uitwisseling. Rock-‘n-roll ontstaat, het is de barrière tussen
blanke en zwarte muziek. Dit wordt de muziek voor de blanke jeugd. Elvis Presley wordt hun idool.
De reclamewereld speelt ook op de jeugd in. Ze ontwerpen dingen gestroomlijnd zodat het er
snel en modern uitziet.
Pop!
Popart ontstaat, het is de kloof tussen de avant-garde en populaire cultuur, massamedia is het
hoofdonderwerp.
De popart-kunstenaars zetten zich af tegen het expressionisme. Ze gebruiken de beeldtaal van
massamedia en ook de industriële technieken. De naam komt van het woord “Pop” dat op een lolly
op het eerste popart schilderij stond. Popart is populair, vluchtig goedkoop, jong, etc. Het speelt met
de massacultuur. Het gaat tegen het idee in dat zegt dat er verschil is tussen hoge en lange cultuur.
Coca-Cola en filmsterren zijn voor iedereen, dus de kunst ook. Het is een intellectuele stroming met
stripachtige figuren. Elk object kan kunst worden. Zoals Andy Warhol. Kunst wordt ook massacultuur,
zoals in zijn zeefdrukken.
§9.2 Experiment & engagement
Jaren 60/70: toenemende individuele vrijheid en twijfel aan gezag leiden tot experimentele kunst. In
de kunst gaat het om het idee, de visie of concept dat de kunstenaar wil overbrengen. Kunst uit deze
tijd: conceptuele kunst. Popmuziek en film weerspiegelen de maatschappelijke/artistieke ideeën van
de makers.
Absurdisme
Na WO II zijn de meeste Europese theaters nog traditioneel, maar in Parijs wordt er
geëxperimenteerd. Hier is men in de ban van het existentialisme: stroming met de zinloosheid en
toevalligheid van het bestaan van de mens als uitgangspunt. Het leven is zinloos, vindt men, dus je
kan zelf alleen iets van je eigen leven maken. Het absurdisme ontstaat, de kunst wordt net zo absurd
als het leven zelf.
Sober theater: alles wat niet tot de essentie behoort in het theater moet weg, zoals het
decors, licht, grime en kostuums. Hierdoor bestaat er intimiteit tussen publiek en acteur.
Grensvervagingen
Jaren 60: jonge kunstenaars in NY verzetten zich tegen het expressionisme. Het gewone leven moet
worden getoond i.p.v. de expressie van kunstenaars. De grenzen van kunst en werkelijkheid vervagen
doordat het alledaagse in het werk van kunstenaars te zien is.
Pure dans: dans waarbij de bewegingen het inhoud en onderwerp zijn en niks anders
uitdrukken. In NY: avant-gardedans: pure dans als uitgangspunt, het gewone wordt benadrukt, er
wordt gedanst op geen muziek of juist buiten de maat van de muziek.
