Forensische behandel- en zorgprogramma's
Samenvattingen
COLLEGE 1: behandeling van psychotische stoornissen
Typologie psychose:
➢ Schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen:
o Waanstoornis: erotomane, grootheids-, jaloerse, achtervolgings, somatische,
gemengde, ongespecificeerde type; al dan niet met bizarre inhoud;
o Kortdurende psychotische stoornis, met of zonder duidelijke stressor; met begin
post partum; symptomen (≥ 1): wanen en/of hallucinaties en/of
gedesorganiseerd spreken en/of gedesorganiseerd of katatoon gedrag;
o Schizofreniforme stoornis; symptomen idem (>1) en/of negatieve symptomen;
o Schizofrenie; idem beloopsverschil;
o Schizoaffectieve stoornis; + depressieve of manische episode(n); bipolaire type,
depressieve type;
o Psychotische stoornis door een middel/medicatie alcohol, drugs, levodopa,…);
direct effect of na onttrekking;
o Psychotische stoornis door een somatische aandoening (CVA, m. Parkinson,
R.I.P., NAH, ontregelde diabetes, hyperthyreoïdie, i.c.m. dementie, delirium,…);
o Katatonie bij een andere psychische stoornis;
o Katatonie door een somatische aandoening;
o Ongespecificeerde katatonie;
o Andere gespecificeerde schizofreniespectrum- of andere psychotische stoornis;
o Ongespecificeerde schizofreniespectrum- of andere psychotische stoornis.
➢ Persoonlijkheidsstoornissen
o Schizotypische persoonlijkheidsstoornis
o Paranoïde persoonlijkheidsstoornis
o Cave (=let op voor) borderlinepersoonlijkheidsstoornis: dissociaties;
pseudopsychose
Psychose als complicatie van een stemmingsstoornis (manie, depressie)
Psychotische overschrijdingen bij een autismespectrumstoornis; o.a. McDD (Multiple Complex
Developmental Disorder): verstoorde emotieregulatie, verstoord sociaal gedrag, stoornis in
gedachten denken (desorganisatie, bizarre fantasieën, moeite met onderscheid tussen fantasie
en werkelijkheid).
Psychose als gevolg van slaapdeprivatie, separatie,…
,Causaliteit van psychose
Erfelijkheid (genetische factoren);
Biologische factoren (bijvoorbeeld hormonaal, drugs, medicatie, slaapdeprivatie);
Traumatische factoren (bijvoorbeeld NAH);
Situationele factoren (o.a. stress);
Persoonlijkheidsfactoren;
Co-morbiditeit.
N.b. schizofrenie is voornamelijk genetisch/biologisch
bepaald (‘een kwestie van pech hebben’)
De meeste psychiatrische patiënten vertonen geen delict-gedrag;
Individuen met een psychotisch stoornis kunnen in principe, net als andere mensen, ieder soort
delict-gedrag vertonen: o.a. vermogen, geweld (licht tot levensdelicten), brandstichting, zeden,
Opiumwet, WWM, WVW, zwartrijden, stalking,…;
De psychotische stoornis kan niet, indirect of (partieel) direct doorwerken in het delict gedrag
(range: een brood stelen vanwege honger … een baby van zes hoog naar beneden gooien
geïnduceerd door een postpartum psychose);
P.m. Ook psychotische mensen kunnen tuchtklachten indienen, soms gegrond, vaak niet.
,Behandeling psychose generiek:
- Indien mogelijk oorzaken aanpakken (bijvoorbeeld:
behandeling onderliggend somatisch substraat);
- Biologische behandeling: medicatie, ECT;
o Historie antipsychotica; cornerstone;
o Effectiviteit, titreren dosering;
o Bijwerkingen: o.a. sedatie, speekselvloed,
gewichtstoename, verstoorde seksualiteit,
extrapyramidale bijwerkingen, acute dystonie,
tardieve dyskinesie, acathisie, maligne
neurolepticum syndroom (onderscheid letale
katatonie), inductie diabetes;
o Compliance;
o Orale vs. depotmedicatie.
- Psycho-educatie;
o Liberman modules:
▪ Cursussen op het gebied van:
▪ Omgaan met werk
▪ Omdgaan met antipsychotische medicatie
▪ Omgaan met psychotische symptomen
▪ Omgaan met vrije tijd
▪ Omgaan met verslaving
▪ Omgaan met relaties en intimiteit
- Psychosociale interventies, o.a. cognitieve gedragstherapie
o SORC / 5G’s
o Gedachte Uitpluizen (GU)
, ▪ Protocollen
▪ Overmatige achterdocht
▪ Stemmen die somberheid oproepen
▪ Stemmen die angst oproepen
▪ Stemmen die schaamte oproepen
▪ Demoralisatie en negatieve symptomen
▪ Mensen met een ultrahoog risico op het ontwikkelen van ernstige psychische klachten
▪ Geesten, djinnsen magie
N.b.: zie de website van GU, gratis downloaden protocollen, zie Youtube ‘pluizenfilms’.
Voorbeeld:
1. Ik heb soms het gevoel dat er een samenzwering tegen mij gaande is onwaar – voornamelijk
onwaar – half waar/half onwaar – voornamelijk waar – waar
2. Ik heb momenten waarop ik denk dat ik bewust slecht behandeld wordt door anderen onwaar
– voornamelijk onwaar – half waar/half onwaar – voornamelijk waar – waar
3. Ik heb vaak het gevoel dat anderen tegen mij zijn onwaar – voornamelijk onwaar – half
waar/half onwaar – voornamelijk waar – waar
o VR → Roos et al. (2018). Virtual-reality-based cognitive behavioural therapy
versus waiting list control for paranoid ideation and social avoidance in patients
with psychotic disorders: a single-blind randomised controlled trial. The Lancet,
psychiatry, DOI:https://doi.org/10.1016/S2215-0366(18)30053-1
- Zorg, begeleiding, ervaringsdeskundigheid;
- Involveren naastbetrokkenen;
- Maatschappelijke participatie en rehabilitatie
Behandeling forensisch specifiek
Samenvattingen
COLLEGE 1: behandeling van psychotische stoornissen
Typologie psychose:
➢ Schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen:
o Waanstoornis: erotomane, grootheids-, jaloerse, achtervolgings, somatische,
gemengde, ongespecificeerde type; al dan niet met bizarre inhoud;
o Kortdurende psychotische stoornis, met of zonder duidelijke stressor; met begin
post partum; symptomen (≥ 1): wanen en/of hallucinaties en/of
gedesorganiseerd spreken en/of gedesorganiseerd of katatoon gedrag;
o Schizofreniforme stoornis; symptomen idem (>1) en/of negatieve symptomen;
o Schizofrenie; idem beloopsverschil;
o Schizoaffectieve stoornis; + depressieve of manische episode(n); bipolaire type,
depressieve type;
o Psychotische stoornis door een middel/medicatie alcohol, drugs, levodopa,…);
direct effect of na onttrekking;
o Psychotische stoornis door een somatische aandoening (CVA, m. Parkinson,
R.I.P., NAH, ontregelde diabetes, hyperthyreoïdie, i.c.m. dementie, delirium,…);
o Katatonie bij een andere psychische stoornis;
o Katatonie door een somatische aandoening;
o Ongespecificeerde katatonie;
o Andere gespecificeerde schizofreniespectrum- of andere psychotische stoornis;
o Ongespecificeerde schizofreniespectrum- of andere psychotische stoornis.
➢ Persoonlijkheidsstoornissen
o Schizotypische persoonlijkheidsstoornis
o Paranoïde persoonlijkheidsstoornis
o Cave (=let op voor) borderlinepersoonlijkheidsstoornis: dissociaties;
pseudopsychose
Psychose als complicatie van een stemmingsstoornis (manie, depressie)
Psychotische overschrijdingen bij een autismespectrumstoornis; o.a. McDD (Multiple Complex
Developmental Disorder): verstoorde emotieregulatie, verstoord sociaal gedrag, stoornis in
gedachten denken (desorganisatie, bizarre fantasieën, moeite met onderscheid tussen fantasie
en werkelijkheid).
Psychose als gevolg van slaapdeprivatie, separatie,…
,Causaliteit van psychose
Erfelijkheid (genetische factoren);
Biologische factoren (bijvoorbeeld hormonaal, drugs, medicatie, slaapdeprivatie);
Traumatische factoren (bijvoorbeeld NAH);
Situationele factoren (o.a. stress);
Persoonlijkheidsfactoren;
Co-morbiditeit.
N.b. schizofrenie is voornamelijk genetisch/biologisch
bepaald (‘een kwestie van pech hebben’)
De meeste psychiatrische patiënten vertonen geen delict-gedrag;
Individuen met een psychotisch stoornis kunnen in principe, net als andere mensen, ieder soort
delict-gedrag vertonen: o.a. vermogen, geweld (licht tot levensdelicten), brandstichting, zeden,
Opiumwet, WWM, WVW, zwartrijden, stalking,…;
De psychotische stoornis kan niet, indirect of (partieel) direct doorwerken in het delict gedrag
(range: een brood stelen vanwege honger … een baby van zes hoog naar beneden gooien
geïnduceerd door een postpartum psychose);
P.m. Ook psychotische mensen kunnen tuchtklachten indienen, soms gegrond, vaak niet.
,Behandeling psychose generiek:
- Indien mogelijk oorzaken aanpakken (bijvoorbeeld:
behandeling onderliggend somatisch substraat);
- Biologische behandeling: medicatie, ECT;
o Historie antipsychotica; cornerstone;
o Effectiviteit, titreren dosering;
o Bijwerkingen: o.a. sedatie, speekselvloed,
gewichtstoename, verstoorde seksualiteit,
extrapyramidale bijwerkingen, acute dystonie,
tardieve dyskinesie, acathisie, maligne
neurolepticum syndroom (onderscheid letale
katatonie), inductie diabetes;
o Compliance;
o Orale vs. depotmedicatie.
- Psycho-educatie;
o Liberman modules:
▪ Cursussen op het gebied van:
▪ Omgaan met werk
▪ Omdgaan met antipsychotische medicatie
▪ Omgaan met psychotische symptomen
▪ Omgaan met vrije tijd
▪ Omgaan met verslaving
▪ Omgaan met relaties en intimiteit
- Psychosociale interventies, o.a. cognitieve gedragstherapie
o SORC / 5G’s
o Gedachte Uitpluizen (GU)
, ▪ Protocollen
▪ Overmatige achterdocht
▪ Stemmen die somberheid oproepen
▪ Stemmen die angst oproepen
▪ Stemmen die schaamte oproepen
▪ Demoralisatie en negatieve symptomen
▪ Mensen met een ultrahoog risico op het ontwikkelen van ernstige psychische klachten
▪ Geesten, djinnsen magie
N.b.: zie de website van GU, gratis downloaden protocollen, zie Youtube ‘pluizenfilms’.
Voorbeeld:
1. Ik heb soms het gevoel dat er een samenzwering tegen mij gaande is onwaar – voornamelijk
onwaar – half waar/half onwaar – voornamelijk waar – waar
2. Ik heb momenten waarop ik denk dat ik bewust slecht behandeld wordt door anderen onwaar
– voornamelijk onwaar – half waar/half onwaar – voornamelijk waar – waar
3. Ik heb vaak het gevoel dat anderen tegen mij zijn onwaar – voornamelijk onwaar – half
waar/half onwaar – voornamelijk waar – waar
o VR → Roos et al. (2018). Virtual-reality-based cognitive behavioural therapy
versus waiting list control for paranoid ideation and social avoidance in patients
with psychotic disorders: a single-blind randomised controlled trial. The Lancet,
psychiatry, DOI:https://doi.org/10.1016/S2215-0366(18)30053-1
- Zorg, begeleiding, ervaringsdeskundigheid;
- Involveren naastbetrokkenen;
- Maatschappelijke participatie en rehabilitatie
Behandeling forensisch specifiek
