Samenvatting Strafrecht
Strafrecht → het opzettelijk leed toebrengen aan een ander door middel van straf, indien deze
persoon zich schuldig heeft gemaakt aan een strafbaar feit. Ook wel sanctierecht genoemd.
Materieel en formeel strafrecht
Materieel strafrecht → wetboek van Strafrecht
- Welke menselijke gedraging(en) strafbaar zijn;
- Welke sancties op het plegen van een bepaald strafbaar gesteld gedrag dienen te
volgen.
- bijv. moord, doodslag, mishandeling, schending van de openbare orde, belediging van
een ambtenaar in functie, enz.
Formeel strafrecht (strafprocesrecht) → wetboek van Strafvordering
- Voorschriften die omschrijven hoe de strafrechtelijke procedure dient plaats te vinden.
- bijv. hoe lichaamsmateriaal kan worden afgenomen voor DNA-onderzoek, wanneer men
iemand mag fouilleren of afluisteren, enz.
Het materieel strafrecht kan niet zonder het formeel strafrecht en andersom.
Commuun en bijzonder strafrecht
Het wetboek van Strafrecht en het wetboek van Strafvordering samen noemt men ook wel
'algemeen straf- en strafprocesrecht’ of ‘commuun strafrecht’.
Bijzonder strafrecht hoort bij bijzondere situaties, zoals deelname aan het verkeer of
economische delicten. Deze bijzondere situaties gaan vaak over specifieke onderwerpen en
staan in aparte wetten opgenomen. (Bijv. Opiumwet, Wet wapens en munitie, dronken rijden,
Wet economische delicten, enz.) Bij deze bijzondere wetgevingen zijn (soms) ook bijzondere
strafvorderlijke bevoegdheden opgenomen.
Doel strafrecht → Het door middel van sancties handhaven van normen die uit strafrechtelijke
bepalingen voortvloeien.Handhaving gericht op het afdwingen van normconform gedrag.
Het strafrecht is niet normstellend, maar het sanctioneert enkel gedrag dat in stijd is met
bepaalde rechtsnormen.
, Normen en rechtsnormen
Dergelijke normen/gedragsnormen → zeggen iets over ons gedrag.(bijv. je mag niet stelen, je
mag niet voordringen, enz.)
Rechtsnormen → Een gedragsnorm wordt een rechtsnorm door hem op te schrijven.
Handhaving rechtsnormen
- Slechts gedragingen in strijd met rechtsnormen kunnen in beginsel tot strafbaar feit
verworden. Het gaat dan om het bestraffen van gedrag dat niet in overeenstemming is
met de geldende rechtsnorm.
- Een overtreding van een rechtsnormen wordt een strafbaar feit doordat ze worden
opgeschreven in het Wetboek van Strafrecht of worden opgenomen in een strafbepaling
in andere wetgeving en doordat wij negatieve consequenties verbinden aan de
schending van die rechtsnormen
Strafrechtstheorieën
De vergeldingstheorie
- Gaat uit van de gedachte dat de overheid wraak moet nemen op degene die onrecht
pleegde. (oog om oog, tand om tand)
- Het is een absolute strafrechtstheorie, dat houdt in dat de straf zijn grondslag vindt in het
misdrijf (het onrecht moet worden hersteld).
- Belang van proportionaliteit, de straf moet in verhouding staan met het strafbaar feit.
(oog om oog en niet oog om tand)
Preventietheorie
- Gaat uit van de gedachte dat met het straffen van personen wordt voorkomen dat
andere personen strafbare feiten zullen plegen.
* Generale preventie → Gaat uit van de theorie dat de afschrikwekkende functie van
straffen herhaling voorkomt in de samenleving (bijv. publieke executies). Doordat de te
verwachten straf over het algemeen afschrikt, gaat een ieder zich in overeenstemming
met de wet gedragen (bijv. hoge boetes).
* Speciale preventie (absolute preventiegedachte)→ Gaat uit van de gedachte dat met
het opleggen van een straf de misdadiger zelf ervan te weerhouden in de toekomst
misdaden te plegen. Het gaat om het afschrikken van de dader, verbetering in het
gedrag van de dader en dat de samenleving er op vooruit gaat nu de dader (tijdelijk) uit
de samenleving is verwijderd.
- Het is een relatieve strafrechtstheorie, dat houdt in dat de straf een bepaald doel beoogt
in plaats van enkel vergelding.
Geweldsmonopolie → Alleen de overheid mag geweld op burgers uitoefenen (aan de hand van
een onpartijdige en benoemde rechter). Dit om eigenrichting te voorkomen.
Ultimum remedium-beginsel → Strafrecht is de laatste oplossing en moet pas worden toegepast
als er geen redelijke alternatieve oplossingen kunnen worden toegepast.
Strafrecht → het opzettelijk leed toebrengen aan een ander door middel van straf, indien deze
persoon zich schuldig heeft gemaakt aan een strafbaar feit. Ook wel sanctierecht genoemd.
Materieel en formeel strafrecht
Materieel strafrecht → wetboek van Strafrecht
- Welke menselijke gedraging(en) strafbaar zijn;
- Welke sancties op het plegen van een bepaald strafbaar gesteld gedrag dienen te
volgen.
- bijv. moord, doodslag, mishandeling, schending van de openbare orde, belediging van
een ambtenaar in functie, enz.
Formeel strafrecht (strafprocesrecht) → wetboek van Strafvordering
- Voorschriften die omschrijven hoe de strafrechtelijke procedure dient plaats te vinden.
- bijv. hoe lichaamsmateriaal kan worden afgenomen voor DNA-onderzoek, wanneer men
iemand mag fouilleren of afluisteren, enz.
Het materieel strafrecht kan niet zonder het formeel strafrecht en andersom.
Commuun en bijzonder strafrecht
Het wetboek van Strafrecht en het wetboek van Strafvordering samen noemt men ook wel
'algemeen straf- en strafprocesrecht’ of ‘commuun strafrecht’.
Bijzonder strafrecht hoort bij bijzondere situaties, zoals deelname aan het verkeer of
economische delicten. Deze bijzondere situaties gaan vaak over specifieke onderwerpen en
staan in aparte wetten opgenomen. (Bijv. Opiumwet, Wet wapens en munitie, dronken rijden,
Wet economische delicten, enz.) Bij deze bijzondere wetgevingen zijn (soms) ook bijzondere
strafvorderlijke bevoegdheden opgenomen.
Doel strafrecht → Het door middel van sancties handhaven van normen die uit strafrechtelijke
bepalingen voortvloeien.Handhaving gericht op het afdwingen van normconform gedrag.
Het strafrecht is niet normstellend, maar het sanctioneert enkel gedrag dat in stijd is met
bepaalde rechtsnormen.
, Normen en rechtsnormen
Dergelijke normen/gedragsnormen → zeggen iets over ons gedrag.(bijv. je mag niet stelen, je
mag niet voordringen, enz.)
Rechtsnormen → Een gedragsnorm wordt een rechtsnorm door hem op te schrijven.
Handhaving rechtsnormen
- Slechts gedragingen in strijd met rechtsnormen kunnen in beginsel tot strafbaar feit
verworden. Het gaat dan om het bestraffen van gedrag dat niet in overeenstemming is
met de geldende rechtsnorm.
- Een overtreding van een rechtsnormen wordt een strafbaar feit doordat ze worden
opgeschreven in het Wetboek van Strafrecht of worden opgenomen in een strafbepaling
in andere wetgeving en doordat wij negatieve consequenties verbinden aan de
schending van die rechtsnormen
Strafrechtstheorieën
De vergeldingstheorie
- Gaat uit van de gedachte dat de overheid wraak moet nemen op degene die onrecht
pleegde. (oog om oog, tand om tand)
- Het is een absolute strafrechtstheorie, dat houdt in dat de straf zijn grondslag vindt in het
misdrijf (het onrecht moet worden hersteld).
- Belang van proportionaliteit, de straf moet in verhouding staan met het strafbaar feit.
(oog om oog en niet oog om tand)
Preventietheorie
- Gaat uit van de gedachte dat met het straffen van personen wordt voorkomen dat
andere personen strafbare feiten zullen plegen.
* Generale preventie → Gaat uit van de theorie dat de afschrikwekkende functie van
straffen herhaling voorkomt in de samenleving (bijv. publieke executies). Doordat de te
verwachten straf over het algemeen afschrikt, gaat een ieder zich in overeenstemming
met de wet gedragen (bijv. hoge boetes).
* Speciale preventie (absolute preventiegedachte)→ Gaat uit van de gedachte dat met
het opleggen van een straf de misdadiger zelf ervan te weerhouden in de toekomst
misdaden te plegen. Het gaat om het afschrikken van de dader, verbetering in het
gedrag van de dader en dat de samenleving er op vooruit gaat nu de dader (tijdelijk) uit
de samenleving is verwijderd.
- Het is een relatieve strafrechtstheorie, dat houdt in dat de straf een bepaald doel beoogt
in plaats van enkel vergelding.
Geweldsmonopolie → Alleen de overheid mag geweld op burgers uitoefenen (aan de hand van
een onpartijdige en benoemde rechter). Dit om eigenrichting te voorkomen.
Ultimum remedium-beginsel → Strafrecht is de laatste oplossing en moet pas worden toegepast
als er geen redelijke alternatieve oplossingen kunnen worden toegepast.
