Samenvatting Bestuursrecht
Bestuursrecht → Het openbaar bestuur in relatie tot de
burger.
Bestuursrecht bevat:
- de regels die de overheid nodig heeft om te kunnen
en mogen besturen;
- de normen voor het overheidsbestuur die bij het
besturen in acht moeten worden genomen;
- de regels die de burger nodig heeft om tegen dit
besturen te kunnen optreden.
Algemeen en bijzonder bestuursrecht
Algemeen bestuursrecht
- Algemene wet bestuursrecht (Awb)
- Algemene regels over rechtsbescherming, handhaving en begrippen zoals,
bestuursorgaan, delegatie, attributie, mandaat, besluit en beschikking.
- Doelen → Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving, de
bestuursrechtelijke wetgeving systematiseren en vereenvoudigen en normen die in de
rechtspraak zijn ontwikkeld opnemen in de wet (codificeren).
Bijzonder bestuursrecht
- Richt zich op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht.
- Betreft de diverse terreinen van overheidszorg (belastingen, financiën, onderwijs, milieu,
sociale zekerheid, ruimtelijke ordening, enz.)
Materieel en formeel bestuursrecht
Materieel bestuursrecht
- Bevat rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen aanspraken of
verplichtingen zijn opgenomen.
Formeel bestuursrecht
- De procesrechtelijke regels die de burger nodig heeft om tegen het optreden van de
overheid iets te ondernemen.
Bronnen van bestuursrecht
Het bestuursrecht kun je vinden op verschillende plekken:
- In het internationale recht, verdragen;
- In de nationale wetgeving (bestuursrechtelijke wetten in formele zin);
- In jurisprudentie → Door rechterlijke uitspraken worden nieuwe regels gevormd, de
burgers en de overheid moeten hier voortaan rekening mee houden.
- In het ongeschreven bestuursrecht/gewoonterecht → Ongeschreven- en algemene
beginselen waar de overheid rekening mee moet houden en waarop de burger een
beroep kan doen. (bijv. vertrouwensbeginsel, rechtszekerheidsbeginsel)
, Kenmerken van het bestuursrecht
Het legaliteitsbeginsel
- Het openbaar bestuur moet de bevoegdheid hebben om iets te mogen en kunnen doen.
- Alle bevoegdheden en rechten van de overheid zijn terug te vinden in de wettelijke
regels en rechtsbeginselen.
Het specialiteitsbeginsel
- Het openbaar bestuur kan de wettelijke bevoegdheid alleen gebruiken voor het
specifieke doel waarvoor die wet bedoeld is.
- Het openbaar bestuur mag alleen dat belang behartigen waarop de wet of regelgeving
zich richt.
- Het doel van de wet is ook meteen de grens voor de bevoegdheidsuitoefening.
Geldende normstelling → De toepasselijkheid van een rechtsregel is niet zomaar in een wet te
vinden, maar in een combinatie van met elkaar samenhangende regelingen
Openbare lichamen en bestuursorganen
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat, overheidsmacht is verspreid over
verschillende niveaus. Bij elk van deze niveaus horen openbare lichamen, die openbare
lichamen bestaan dan weer uit bestuursorganen.
Openbare lichamen zijn: de staat (de overheid), de provincies, de gemeente, de waterschappen
en lichamen waaraan krachtens de Grondwet verordenende bevoegdheid is verleend. Deze
openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheden. Een bestuursorgaan (van een openbaar
lichaam) mag alleen besturen als het een bevoegdheid daartoe heeft verkregen.
Overzicht openbare lichamen en bijbehorende bestuursorgaan
De staat (de overheid)
- Minister President
- Ministers
- Ministerraad
- Staatssecretarissen
De provincies
- Provinciale staten
- Gedeputeerde staten
- Commissarissen van de koning
De gemeente
- Gemeenteraad
- College Burgemeester en wethouders
- Burgemeester
Waterschappen
- Algemeen bestuur
- Dagelijks bestuur
- Voorzitter
Bestuursrecht → Het openbaar bestuur in relatie tot de
burger.
Bestuursrecht bevat:
- de regels die de overheid nodig heeft om te kunnen
en mogen besturen;
- de normen voor het overheidsbestuur die bij het
besturen in acht moeten worden genomen;
- de regels die de burger nodig heeft om tegen dit
besturen te kunnen optreden.
Algemeen en bijzonder bestuursrecht
Algemeen bestuursrecht
- Algemene wet bestuursrecht (Awb)
- Algemene regels over rechtsbescherming, handhaving en begrippen zoals,
bestuursorgaan, delegatie, attributie, mandaat, besluit en beschikking.
- Doelen → Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving, de
bestuursrechtelijke wetgeving systematiseren en vereenvoudigen en normen die in de
rechtspraak zijn ontwikkeld opnemen in de wet (codificeren).
Bijzonder bestuursrecht
- Richt zich op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht.
- Betreft de diverse terreinen van overheidszorg (belastingen, financiën, onderwijs, milieu,
sociale zekerheid, ruimtelijke ordening, enz.)
Materieel en formeel bestuursrecht
Materieel bestuursrecht
- Bevat rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen aanspraken of
verplichtingen zijn opgenomen.
Formeel bestuursrecht
- De procesrechtelijke regels die de burger nodig heeft om tegen het optreden van de
overheid iets te ondernemen.
Bronnen van bestuursrecht
Het bestuursrecht kun je vinden op verschillende plekken:
- In het internationale recht, verdragen;
- In de nationale wetgeving (bestuursrechtelijke wetten in formele zin);
- In jurisprudentie → Door rechterlijke uitspraken worden nieuwe regels gevormd, de
burgers en de overheid moeten hier voortaan rekening mee houden.
- In het ongeschreven bestuursrecht/gewoonterecht → Ongeschreven- en algemene
beginselen waar de overheid rekening mee moet houden en waarop de burger een
beroep kan doen. (bijv. vertrouwensbeginsel, rechtszekerheidsbeginsel)
, Kenmerken van het bestuursrecht
Het legaliteitsbeginsel
- Het openbaar bestuur moet de bevoegdheid hebben om iets te mogen en kunnen doen.
- Alle bevoegdheden en rechten van de overheid zijn terug te vinden in de wettelijke
regels en rechtsbeginselen.
Het specialiteitsbeginsel
- Het openbaar bestuur kan de wettelijke bevoegdheid alleen gebruiken voor het
specifieke doel waarvoor die wet bedoeld is.
- Het openbaar bestuur mag alleen dat belang behartigen waarop de wet of regelgeving
zich richt.
- Het doel van de wet is ook meteen de grens voor de bevoegdheidsuitoefening.
Geldende normstelling → De toepasselijkheid van een rechtsregel is niet zomaar in een wet te
vinden, maar in een combinatie van met elkaar samenhangende regelingen
Openbare lichamen en bestuursorganen
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat, overheidsmacht is verspreid over
verschillende niveaus. Bij elk van deze niveaus horen openbare lichamen, die openbare
lichamen bestaan dan weer uit bestuursorganen.
Openbare lichamen zijn: de staat (de overheid), de provincies, de gemeente, de waterschappen
en lichamen waaraan krachtens de Grondwet verordenende bevoegdheid is verleend. Deze
openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheden. Een bestuursorgaan (van een openbaar
lichaam) mag alleen besturen als het een bevoegdheid daartoe heeft verkregen.
Overzicht openbare lichamen en bijbehorende bestuursorgaan
De staat (de overheid)
- Minister President
- Ministers
- Ministerraad
- Staatssecretarissen
De provincies
- Provinciale staten
- Gedeputeerde staten
- Commissarissen van de koning
De gemeente
- Gemeenteraad
- College Burgemeester en wethouders
- Burgemeester
Waterschappen
- Algemeen bestuur
- Dagelijks bestuur
- Voorzitter
