Risicomanagement – Hoofdstuk 3
3.1 Definitie van risicomanagement
3.1.1 Definitie Enterprise risk management COSO
Een proces dat bewerkstelligd wordt door het bestuur van de onderneming, het management en
ander personeel en dat wordt toegepast bi het formuleren van de strategie en binnen de gehele
onderneming, ontworpen om potentiele gebeurtenissen die invloed kunnen hebben op deo
onderneming te identificeren en om risico’s zodanig te beheren dat deze binnen de
risicoacceptatiegraad vallen, met als model een redelijke zekerheid te beiden ten aanzien van het
behalen van de ondernemingsdoelstellingen.
ERM richt zich op alle risico’s, dus zowel statische als dynamische of ondernemingsrisico’s. Het
risicomanagement zoals gedefinieerd door COSO steunt op acht ERM-componenten, die verbonden
zijn met het managementproces van een onderneming, namelijk:
Interne omgeving: de houding en filosofie van een organisatie ten aanzien van
risicomanagement, inclusief aspecten zoals de mate waarin de organisatie beleid is risico’s
te accepteren (risk appetite), integriteit, ethische vormen en waarden.
Formuleren van doelstellingen: de realisatie van de ondernemingsdoelstellingen wordt
centraal gesteld. Zij zijn ook het uitgangspunt van het risicomanagementproces.
Identificeren van gebeurtenissen: betreft het identificatieproces. De eerste stap van
risicomanagementproces. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen risico’s en kansen.
Risicobeoordeling: betreft de inschatting en weging van risico’s als basis voor de verdere
bewerking.
Reactie op risico: betreft de risicobeheersing en het terugbrengen van risico’s tot op een
niveau dat acceptabel is voor de organisatie.
Beheersingsactiviteiten: richtlijnen en procedures voor borging van de effectiviteit van
risicobeheersing.
Informatie en communicatie: (interne) communicatie ter uitvoering en bevordering van het
risicomanagementproces.
Bewaking van het risicomanagement.
3.1.2 Definitie gehanteerd in dit boek
Risicomanagement is een combinatie van beleid, organisatie en processen opgezet en
toegepast binnen de organisatie en gericht op het identificeren, beoordelen, beheersen en
financieren van risico's, die de doelstellingen, mensen, middelen en immateriële belangen
van de organisatie bedreigen.
De nadruk ligt bij het risicomanagement op een geïntegreerde benadering van:
Beleidsmatige, organisatorische en operationele maatregelen
Voor identificatie, analyse en beperken en financieren van risico's
Een goed risicomanagement omvat de volgende elementen: (figuur 3.1)
Risicomanagementbeleid
Risicomanagementorganisatie
Risicomanagementproces
3.2 Doelstellingen van risicomanagement
De ultieme doelstelling van risicomanagement is te borgen dat de strategische doelstellingen van
de onderneming behaald worden.
3.2.1 Strategische doelstellingen
Een strategische doelstelling is een gekwantificeerde en/of gekwalificeerde omschrijving van
datgene wat de directie van een onderneming wil bereiken binnen een bepaalde periode. Een
overheersende doelstelling bij profitorganisaties is de waardemaximalisatie. Daarnaast hebben
ondernemingen ook een ethische en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Een belangrijke ontwikkeling is de opkomst van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO).
Bedrijven hebben meer aandacht voor de effecten, die hun activiteiten ebben op hun omgeving. Dit
heeft ook direct invloed op het risicomanagement dat een organisatie voert. Het management moet
bepalen op welke wijze het omgaat met MVO-risico’s, en -incidenten, en wat voor risico’s het niet-
halen van MVO-doelen met zich meebrengt.
3.1 Definitie van risicomanagement
3.1.1 Definitie Enterprise risk management COSO
Een proces dat bewerkstelligd wordt door het bestuur van de onderneming, het management en
ander personeel en dat wordt toegepast bi het formuleren van de strategie en binnen de gehele
onderneming, ontworpen om potentiele gebeurtenissen die invloed kunnen hebben op deo
onderneming te identificeren en om risico’s zodanig te beheren dat deze binnen de
risicoacceptatiegraad vallen, met als model een redelijke zekerheid te beiden ten aanzien van het
behalen van de ondernemingsdoelstellingen.
ERM richt zich op alle risico’s, dus zowel statische als dynamische of ondernemingsrisico’s. Het
risicomanagement zoals gedefinieerd door COSO steunt op acht ERM-componenten, die verbonden
zijn met het managementproces van een onderneming, namelijk:
Interne omgeving: de houding en filosofie van een organisatie ten aanzien van
risicomanagement, inclusief aspecten zoals de mate waarin de organisatie beleid is risico’s
te accepteren (risk appetite), integriteit, ethische vormen en waarden.
Formuleren van doelstellingen: de realisatie van de ondernemingsdoelstellingen wordt
centraal gesteld. Zij zijn ook het uitgangspunt van het risicomanagementproces.
Identificeren van gebeurtenissen: betreft het identificatieproces. De eerste stap van
risicomanagementproces. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen risico’s en kansen.
Risicobeoordeling: betreft de inschatting en weging van risico’s als basis voor de verdere
bewerking.
Reactie op risico: betreft de risicobeheersing en het terugbrengen van risico’s tot op een
niveau dat acceptabel is voor de organisatie.
Beheersingsactiviteiten: richtlijnen en procedures voor borging van de effectiviteit van
risicobeheersing.
Informatie en communicatie: (interne) communicatie ter uitvoering en bevordering van het
risicomanagementproces.
Bewaking van het risicomanagement.
3.1.2 Definitie gehanteerd in dit boek
Risicomanagement is een combinatie van beleid, organisatie en processen opgezet en
toegepast binnen de organisatie en gericht op het identificeren, beoordelen, beheersen en
financieren van risico's, die de doelstellingen, mensen, middelen en immateriële belangen
van de organisatie bedreigen.
De nadruk ligt bij het risicomanagement op een geïntegreerde benadering van:
Beleidsmatige, organisatorische en operationele maatregelen
Voor identificatie, analyse en beperken en financieren van risico's
Een goed risicomanagement omvat de volgende elementen: (figuur 3.1)
Risicomanagementbeleid
Risicomanagementorganisatie
Risicomanagementproces
3.2 Doelstellingen van risicomanagement
De ultieme doelstelling van risicomanagement is te borgen dat de strategische doelstellingen van
de onderneming behaald worden.
3.2.1 Strategische doelstellingen
Een strategische doelstelling is een gekwantificeerde en/of gekwalificeerde omschrijving van
datgene wat de directie van een onderneming wil bereiken binnen een bepaalde periode. Een
overheersende doelstelling bij profitorganisaties is de waardemaximalisatie. Daarnaast hebben
ondernemingen ook een ethische en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Een belangrijke ontwikkeling is de opkomst van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO).
Bedrijven hebben meer aandacht voor de effecten, die hun activiteiten ebben op hun omgeving. Dit
heeft ook direct invloed op het risicomanagement dat een organisatie voert. Het management moet
bepalen op welke wijze het omgaat met MVO-risico’s, en -incidenten, en wat voor risico’s het niet-
halen van MVO-doelen met zich meebrengt.
