Risicomanagement – Hoofdstuk 2
2.1 Definities en beschouwingen van risico’s
Om risico’s goed in te kunnen schatten moet er eerst duidelijk gemaakt worden hoe risico’s
herkend kunnen worden. Het begrip risico kan gedefinieerd worden als de mogelijkheid van een
gevaar dat uitsluitend negatieve effecten heeft, dat namelijk leidt tot schade of verlies. Het COSO-
raamwerk gaat uit van de negatieve en positieve effecten van risico’s. Het woord ‘mogelijkheid’
geeft aan dat er slechts sprake is van risico als er ook nog een andere uitkomst denkbaar is. Er
bestaat onzekerheid over de vraag of er zich inderdaad een storende gebeurtenis of kans zal
voorden of op welk tijdstip die zou kunnen plaatsvinden.
Volgens Williams en Heins is risico de mogelijkheid dat zich een gebeurtenis voordoet in een
gegeven periode en situatie, die een negatief effect heeft, waardecreatie verhindert of bestaande
waardes uitholt. Oftewel het risico wordt in grote lijnen bepaald door de kans van optreden van de
(ongewenste) gebeurtenis en het gevolg van deze gebeurtenis Risico = kans x gevolg.
Om de risico’s in kaart te brengen, moet de onderneming een onderscheid maken in de oorzaken
die leiden tot een risico, de feitelijke gebeurtenissen en de gevolgen ervan. Differentiatie tussen de
verschillende elementen is van belang om het risico goed te kunnen doorgronden en effectieve
maatregelen te kunnen nemen in het kader van risicobeheersing.
Risico’s ontstaan doordat ondernemingen of instellingen onderhevig zijn aan allerlei bedreigingen.
Een bedreiging is de aanwezigheid van een of meer omstandigheden waaruit mogelijk aantasting
van waarde, schade, verlies of letsel kan ontstaan. Er kán schade ontstaan, maar het is niet zeker
dat de schade ook inderdaad ontstaat. Een bedreiging bestaat uit drie elementen:
Een belang dat geschaad kan worden, een persoon die letsel kan oplopen of een
doelstelling die mogelijk niet wordt gerealiseerd;
De gevaren of krachten die de schade of het letsel veroorzaken;
Het gevolg van de schade of het letsel in termen van economische of emotionele waarden.
De volgende uiteenlopende zaken of omstandigheden die iets met risico te maken hebben, worden
ermee aangeduid:
De mensen, eigendommen, belangen en activiteiten die aan letsel, schade of verlies
blootstaan. ‘het risico’
De schadeoorzaken. ‘een risico’
De gevaren of bedreigingen. ‘groot risico’
De omvang van de mogelijke verliezen of nadeel. ‘groot risico/verwaarloosbaar risico’
De term risico wordt ook gebruikt om de meetbare kans aan te geven dat een bedreiging inderdaad
tot letsel, schade of nadeel leidt, en hiermee komen we tegelijkertijd tot de relatie tussen risico en
bedreiging. Een bedreiging is te beschouwen als een factor van het bredere begrip risico. Zonder
een bedreiging is er ook geen risico.
2.2 Dynamische en statische
risico’s
Risicomanagement is erop gericht de realisatie
van de doelstellingen en het voortbestaan van de
onderneming te beschermen en heeft enerzijds
betrekking op ondernemingsrisico’s zoals
strategische, commerciële en organisatorische
risico’s (dynamische risico’s) en anderzijds op
risico’s die kunnen leiden tot schade of verlies en
die onlosmakelijk verbonden zijn aan de
activiteiten en middelen van een onderneming of
instelling (statische risico’s).
Het risicomanagement van statische risico’s
beïnvloedt de wijze van omgaan met dynamische
risico’s en omgekeerd. Statische risico’s onderscheiden zich van dynamische risico’s doordat zij zich
in het algemeen steeds weer opnieuw voordoen wanneer de omstandigheden in hoofdzaak gelijk
zijn. Daardoor kunnen zij makkelijker met behulp van de wet van de grote getallen worden
geanalyseerd. Dit betekent dat de kans op verlies door een statisch risico betrouwbaarder kan
2.1 Definities en beschouwingen van risico’s
Om risico’s goed in te kunnen schatten moet er eerst duidelijk gemaakt worden hoe risico’s
herkend kunnen worden. Het begrip risico kan gedefinieerd worden als de mogelijkheid van een
gevaar dat uitsluitend negatieve effecten heeft, dat namelijk leidt tot schade of verlies. Het COSO-
raamwerk gaat uit van de negatieve en positieve effecten van risico’s. Het woord ‘mogelijkheid’
geeft aan dat er slechts sprake is van risico als er ook nog een andere uitkomst denkbaar is. Er
bestaat onzekerheid over de vraag of er zich inderdaad een storende gebeurtenis of kans zal
voorden of op welk tijdstip die zou kunnen plaatsvinden.
Volgens Williams en Heins is risico de mogelijkheid dat zich een gebeurtenis voordoet in een
gegeven periode en situatie, die een negatief effect heeft, waardecreatie verhindert of bestaande
waardes uitholt. Oftewel het risico wordt in grote lijnen bepaald door de kans van optreden van de
(ongewenste) gebeurtenis en het gevolg van deze gebeurtenis Risico = kans x gevolg.
Om de risico’s in kaart te brengen, moet de onderneming een onderscheid maken in de oorzaken
die leiden tot een risico, de feitelijke gebeurtenissen en de gevolgen ervan. Differentiatie tussen de
verschillende elementen is van belang om het risico goed te kunnen doorgronden en effectieve
maatregelen te kunnen nemen in het kader van risicobeheersing.
Risico’s ontstaan doordat ondernemingen of instellingen onderhevig zijn aan allerlei bedreigingen.
Een bedreiging is de aanwezigheid van een of meer omstandigheden waaruit mogelijk aantasting
van waarde, schade, verlies of letsel kan ontstaan. Er kán schade ontstaan, maar het is niet zeker
dat de schade ook inderdaad ontstaat. Een bedreiging bestaat uit drie elementen:
Een belang dat geschaad kan worden, een persoon die letsel kan oplopen of een
doelstelling die mogelijk niet wordt gerealiseerd;
De gevaren of krachten die de schade of het letsel veroorzaken;
Het gevolg van de schade of het letsel in termen van economische of emotionele waarden.
De volgende uiteenlopende zaken of omstandigheden die iets met risico te maken hebben, worden
ermee aangeduid:
De mensen, eigendommen, belangen en activiteiten die aan letsel, schade of verlies
blootstaan. ‘het risico’
De schadeoorzaken. ‘een risico’
De gevaren of bedreigingen. ‘groot risico’
De omvang van de mogelijke verliezen of nadeel. ‘groot risico/verwaarloosbaar risico’
De term risico wordt ook gebruikt om de meetbare kans aan te geven dat een bedreiging inderdaad
tot letsel, schade of nadeel leidt, en hiermee komen we tegelijkertijd tot de relatie tussen risico en
bedreiging. Een bedreiging is te beschouwen als een factor van het bredere begrip risico. Zonder
een bedreiging is er ook geen risico.
2.2 Dynamische en statische
risico’s
Risicomanagement is erop gericht de realisatie
van de doelstellingen en het voortbestaan van de
onderneming te beschermen en heeft enerzijds
betrekking op ondernemingsrisico’s zoals
strategische, commerciële en organisatorische
risico’s (dynamische risico’s) en anderzijds op
risico’s die kunnen leiden tot schade of verlies en
die onlosmakelijk verbonden zijn aan de
activiteiten en middelen van een onderneming of
instelling (statische risico’s).
Het risicomanagement van statische risico’s
beïnvloedt de wijze van omgaan met dynamische
risico’s en omgekeerd. Statische risico’s onderscheiden zich van dynamische risico’s doordat zij zich
in het algemeen steeds weer opnieuw voordoen wanneer de omstandigheden in hoofdzaak gelijk
zijn. Daardoor kunnen zij makkelijker met behulp van de wet van de grote getallen worden
geanalyseerd. Dit betekent dat de kans op verlies door een statisch risico betrouwbaarder kan
