Onderzoek Betekenisvol handelen
Fase 2a
Naam:
Studentnummer:
Klas:
Docent:
,Voorwoord
Voor u ligt mijn onderzoeksverslag dat ik heb samengesteld naar aanleiding van mijn tweede stageperiode. Deze
stageperiode heb ik doorgebracht bij groep 1-2c. Dit was een hele leuke klas met (uiteindelijk) 22 leerlingen die
mij veel geleerd hebben. Iemand was mijn stagebegeleider en heeft me veel feedback gegeven, gesteund en
geadviseerd. Zij werkt samen met een duo-collega voor de groep.
Tijdens deze stageperiode was het thema betekenisvol handelen en ik heb hier dan ook veel mee
geëxperimenteerd en geoefend om dit onder de knie te krijgen. Een mooie manier om onderwijs te geven en
leerlingen naar een hoger niveau te helpen!
Bij het samenstellen van de kijkwijzer en het observatieformulier heb ik samengewerkt met medestudenten om dit
tot mooie, overzichtelijke en complete stukken te creëren.
Al met al heb ik deze 5 maanden veel geleerd en sta ik zelfverzekerder, rijker aan ervaringen en rijker aan kennis
voor de klas waarmee ik vol vertrouwen de volgende fase in ga. Het betekenisvol en thematisch handelen zie ik
als een meer- en voorwaarde voor goed onderwijs.
Veel leesplezier.
2
,Inhoudsopgave
Stap 1: Oriëntatiefase.............................................................................................................................4
Aanleiding...........................................................................................................................................4
Hoofdvragen en deelvragen...............................................................................................................5
Stap 2: Vooronderzoek...........................................................................................................................5
Verantwoording literatuuronderzoek.................................................................................................5
Literatuuronderzoek...........................................................................................................................5
Deelvraag 1: Wat is de thematisch werken bij het jonge kind?......................................................5
Deelvraag 2: Wat is een rijke leeromgeving bij het jonge kind?.....................................................6
Deelvraag 3: Wat is ontdekkend leren bij het jonge kind?.............................................................9
Contextanalyse...................................................................................................................................9
Opdracht A.....................................................................................................................................9
Opdracht B....................................................................................................................................10
Opdracht C....................................................................................................................................11
Stap 3: Ontwerpfase.............................................................................................................................12
Conclusie..............................................................................................................................................17
Bibliografie...........................................................................................................................................19
Bijlagen.................................................................................................................................................20
Bijlage 1: Kijkwijzer onderwijssituatie...............................................................................................21
Bijlage 2: Observatieformulier: Kijken naar spel...............................................................................25
Bijlage 3............................................................................................................................................34
Bijlage 4............................................................................................................................................38
Bijlage 5............................................................................................................................................42
Bijlage 6............................................................................................................................................46
Bijlage 7............................................................................................................................................50
Bijlage 8............................................................................................................................................54
3
, Stap 1: Oriëntatiefase
Aanleiding
Mijn stage in deze tweede periode van mijn opleiding volbreng ik bij combinatiegroep 1 -2 van basisschool. De
pijlers van de school zijn: positief, sociaal, kansrijk en ambitieus waaraan elke dag hard gewerkt wordt. De
basisschool vindt groep 1 -2 een belangrijke groep omdat hier de eerste kennismaking met de basisschool
plaatsvindt. De aanpak in deze groep en de inrichting van de lokalen zijn dan ook anders dan in de hogere
groepen. In groep 1-2 wordt gewerkt vanuit de kring en de leerlingen keren telkens weer terug in de kring.
Op de basisschool zitten 245 leerlingen verdeeld over 10 groepen waarvan er 3 kleutergroepen zijn. In de groep
waar ik stage loop zijn aan het begin van het schooljaar 18 leerlingen en in de loop van de komende 2 maanden
komen er nog 4 leerlingen bij. Momenteel zitten er 11 leerlingen in groep 2 en 7 leerlingen in groep 1. De jongste
kleuter is net op school en de oudste is momenteel 6 jaar en wordt in februari 7. Van deze leerlingen zijn 3
leerlingen met een anderstalige achtergrond en 1 van de leerlingen die in oktober op school start heeft een
taalontwikkelingsstoornis. De verdeling jongens/meisjes is 10/8.
De groep heeft 2 leerkrachten. Op maandag, dinsdag en woensdag staat de een voor de klas en zij verzorgt de
jaarplanning, de uitwerking van de thema’s en de weekplanning. De ander werkt de overige dagen en is mijn
stagebegeleider.
Tijdens mijn kennismaking met de leerlingen in de eerste week na de zomervakantie kwamen de leerlingen de
klas binnen nadat ze door de leerkracht bij de deur met een handdruk verwelkomd waren. Ze gingen op hun
eigen plek zitten en gingen aan het werk met een kleurplaat die al klaar lag.
Door de dag heen werd duidelijk dat de leerkracht veel vaste regels en structuren gebruikt. Ze doet dit door
regels steeds positief te herhalen en de vaste structuren te volgen. Op de vierde dag van het nieuwe schooljaar
lijken de leerlingen hier al een goede houvast aan te hebben.
In de klas zijn een aantal hoeken gerealiseerd te weten een huishoek met een tafel, krukjes, een babybedje, een
fornuisje, een kast en een schoorsteen en voldoet daarmee aan de basisinrichting voor een huishoek zoals
Brouwers (2017) dit benoemt. In de bouwhoek liggen blokken, dieren en poppetjes en voldoet ook aan de
basisinrichting van een bouwhoek volgens Brouwers (2017). Op de gang staat een zandtafel met bakjes, harkjes
en schepjes. Er zijn ook nog 3 computers in de klas aanwezig waarop de leerlingen kunnen werken.
Er staan 4 tafels in de klas waarover de leerlingen verdeeld zijn. De groepjes hebben elk een eigen kleur
waardoor duidelijk is welk groepje aan de beurt is. Er is tevens een digibord aanwezig en een thematafel.
In de klas zijn diverse kasten waarin ontwikkelingsmateriaal staat. Er is een rekenkast, een letterkast en een kast
met constructiemateriaal waar de leerlingen tijdens werktijd zelf uit kunnen kiezen.
In de groep wordt gewerkt met de methode Schatkist welke werkt met thema’s die gevolgd worden maar waar
ook af en toe tijd is voor een eigen thema. Momenteel werkt de klas met het thema ‘een nieuw schooljaar’. Voor
rekenen wordt gewerkt met Rekenrijk.
In de groep worden werkjes van de leerlingen opgehangen op een prikbord, het plafond of op de ramen. Ook de
schoolregels hangen goed zichtbaar aan de muur. Er zijn dagritmekaarten aanwezig en er hangt een weekbord
van Schatkist aan de muur.
Momenteel is er in de groep nog niet veel aanwezig dat het huidige thema duidelijk maakt en het ziet er nog wat
kaal uit maar in de eerste week van het schooljaar is dat natuurlijk ook goed te begrijpen. Ik ben dan ook
benieuwd hoe de komende weken gestalte gaan krijgen en hoe de leerkrachten een rijke leeromgeving en
betekenisvol handelen weg gaan zetten. Qua materialen, hoeken, kennis, ideeën en thema’s zal daar een groot
scala aan mogelijkheden voor zijn.
4
Fase 2a
Naam:
Studentnummer:
Klas:
Docent:
,Voorwoord
Voor u ligt mijn onderzoeksverslag dat ik heb samengesteld naar aanleiding van mijn tweede stageperiode. Deze
stageperiode heb ik doorgebracht bij groep 1-2c. Dit was een hele leuke klas met (uiteindelijk) 22 leerlingen die
mij veel geleerd hebben. Iemand was mijn stagebegeleider en heeft me veel feedback gegeven, gesteund en
geadviseerd. Zij werkt samen met een duo-collega voor de groep.
Tijdens deze stageperiode was het thema betekenisvol handelen en ik heb hier dan ook veel mee
geëxperimenteerd en geoefend om dit onder de knie te krijgen. Een mooie manier om onderwijs te geven en
leerlingen naar een hoger niveau te helpen!
Bij het samenstellen van de kijkwijzer en het observatieformulier heb ik samengewerkt met medestudenten om dit
tot mooie, overzichtelijke en complete stukken te creëren.
Al met al heb ik deze 5 maanden veel geleerd en sta ik zelfverzekerder, rijker aan ervaringen en rijker aan kennis
voor de klas waarmee ik vol vertrouwen de volgende fase in ga. Het betekenisvol en thematisch handelen zie ik
als een meer- en voorwaarde voor goed onderwijs.
Veel leesplezier.
2
,Inhoudsopgave
Stap 1: Oriëntatiefase.............................................................................................................................4
Aanleiding...........................................................................................................................................4
Hoofdvragen en deelvragen...............................................................................................................5
Stap 2: Vooronderzoek...........................................................................................................................5
Verantwoording literatuuronderzoek.................................................................................................5
Literatuuronderzoek...........................................................................................................................5
Deelvraag 1: Wat is de thematisch werken bij het jonge kind?......................................................5
Deelvraag 2: Wat is een rijke leeromgeving bij het jonge kind?.....................................................6
Deelvraag 3: Wat is ontdekkend leren bij het jonge kind?.............................................................9
Contextanalyse...................................................................................................................................9
Opdracht A.....................................................................................................................................9
Opdracht B....................................................................................................................................10
Opdracht C....................................................................................................................................11
Stap 3: Ontwerpfase.............................................................................................................................12
Conclusie..............................................................................................................................................17
Bibliografie...........................................................................................................................................19
Bijlagen.................................................................................................................................................20
Bijlage 1: Kijkwijzer onderwijssituatie...............................................................................................21
Bijlage 2: Observatieformulier: Kijken naar spel...............................................................................25
Bijlage 3............................................................................................................................................34
Bijlage 4............................................................................................................................................38
Bijlage 5............................................................................................................................................42
Bijlage 6............................................................................................................................................46
Bijlage 7............................................................................................................................................50
Bijlage 8............................................................................................................................................54
3
, Stap 1: Oriëntatiefase
Aanleiding
Mijn stage in deze tweede periode van mijn opleiding volbreng ik bij combinatiegroep 1 -2 van basisschool. De
pijlers van de school zijn: positief, sociaal, kansrijk en ambitieus waaraan elke dag hard gewerkt wordt. De
basisschool vindt groep 1 -2 een belangrijke groep omdat hier de eerste kennismaking met de basisschool
plaatsvindt. De aanpak in deze groep en de inrichting van de lokalen zijn dan ook anders dan in de hogere
groepen. In groep 1-2 wordt gewerkt vanuit de kring en de leerlingen keren telkens weer terug in de kring.
Op de basisschool zitten 245 leerlingen verdeeld over 10 groepen waarvan er 3 kleutergroepen zijn. In de groep
waar ik stage loop zijn aan het begin van het schooljaar 18 leerlingen en in de loop van de komende 2 maanden
komen er nog 4 leerlingen bij. Momenteel zitten er 11 leerlingen in groep 2 en 7 leerlingen in groep 1. De jongste
kleuter is net op school en de oudste is momenteel 6 jaar en wordt in februari 7. Van deze leerlingen zijn 3
leerlingen met een anderstalige achtergrond en 1 van de leerlingen die in oktober op school start heeft een
taalontwikkelingsstoornis. De verdeling jongens/meisjes is 10/8.
De groep heeft 2 leerkrachten. Op maandag, dinsdag en woensdag staat de een voor de klas en zij verzorgt de
jaarplanning, de uitwerking van de thema’s en de weekplanning. De ander werkt de overige dagen en is mijn
stagebegeleider.
Tijdens mijn kennismaking met de leerlingen in de eerste week na de zomervakantie kwamen de leerlingen de
klas binnen nadat ze door de leerkracht bij de deur met een handdruk verwelkomd waren. Ze gingen op hun
eigen plek zitten en gingen aan het werk met een kleurplaat die al klaar lag.
Door de dag heen werd duidelijk dat de leerkracht veel vaste regels en structuren gebruikt. Ze doet dit door
regels steeds positief te herhalen en de vaste structuren te volgen. Op de vierde dag van het nieuwe schooljaar
lijken de leerlingen hier al een goede houvast aan te hebben.
In de klas zijn een aantal hoeken gerealiseerd te weten een huishoek met een tafel, krukjes, een babybedje, een
fornuisje, een kast en een schoorsteen en voldoet daarmee aan de basisinrichting voor een huishoek zoals
Brouwers (2017) dit benoemt. In de bouwhoek liggen blokken, dieren en poppetjes en voldoet ook aan de
basisinrichting van een bouwhoek volgens Brouwers (2017). Op de gang staat een zandtafel met bakjes, harkjes
en schepjes. Er zijn ook nog 3 computers in de klas aanwezig waarop de leerlingen kunnen werken.
Er staan 4 tafels in de klas waarover de leerlingen verdeeld zijn. De groepjes hebben elk een eigen kleur
waardoor duidelijk is welk groepje aan de beurt is. Er is tevens een digibord aanwezig en een thematafel.
In de klas zijn diverse kasten waarin ontwikkelingsmateriaal staat. Er is een rekenkast, een letterkast en een kast
met constructiemateriaal waar de leerlingen tijdens werktijd zelf uit kunnen kiezen.
In de groep wordt gewerkt met de methode Schatkist welke werkt met thema’s die gevolgd worden maar waar
ook af en toe tijd is voor een eigen thema. Momenteel werkt de klas met het thema ‘een nieuw schooljaar’. Voor
rekenen wordt gewerkt met Rekenrijk.
In de groep worden werkjes van de leerlingen opgehangen op een prikbord, het plafond of op de ramen. Ook de
schoolregels hangen goed zichtbaar aan de muur. Er zijn dagritmekaarten aanwezig en er hangt een weekbord
van Schatkist aan de muur.
Momenteel is er in de groep nog niet veel aanwezig dat het huidige thema duidelijk maakt en het ziet er nog wat
kaal uit maar in de eerste week van het schooljaar is dat natuurlijk ook goed te begrijpen. Ik ben dan ook
benieuwd hoe de komende weken gestalte gaan krijgen en hoe de leerkrachten een rijke leeromgeving en
betekenisvol handelen weg gaan zetten. Qua materialen, hoeken, kennis, ideeën en thema’s zal daar een groot
scala aan mogelijkheden voor zijn.
4
