Week 1
Het wetenschappelijke onderzoeksproces in de psychologie
Het cyclische model van onderzoek
Wetenschappelijk onderzoek in de psychologie verloopt volgens een cyclisch
proces:
● Het proces begint met het formuleren van een onderzoeksvraag
● Daarna volgt een empirische studie
● De verzamelde data worden geanalyseerd
● Op basis hiervan worden conclusies getrokken
● De resultaten worden gepubliceerd in de wetenschappelijke literatuur
● Deze publicaties leiden tot nieuwe onderzoeksvragen en vervolgonderzoek
Onderzoeksvragen kunnen ontstaan uit:
● Informele observaties
● Praktische problemen
● Bestaande wetenschappelijke literatuur
Bronnen van onderzoeksideeën
Er zijn drie belangrijke bronnen voor inspiratie:
1. Informele observaties
● Observaties van gedrag van onszelf of anderen
● Kunnen direct of indirect zijn
● Voorbeeld: Het gehoorzaamheidsonderzoek van Stanley Milgram,
geïnspireerd door nieuws over nazi-oorlogsmisdadigers
2. Praktische problemen
● Onderzoek gericht op het oplossen van concrete problemen
● Vooral binnen toegepaste domeinen, zoals:
○ Gezondheidszorg
○ Onderwijs
○ Recht
3. Eerdere literatuur
● Meest gebruikte bron voor nieuwe onderzoeksvragen
● Onderzoekers bouwen voort op bestaande studies
De rol van onderzoeksliteratuur
De onderzoeksliteratuur is essentieel binnen het onderzoeksproces:
● Helpt bepalen of een onderzoeksvraag al is onderzocht
● Geeft inzicht in de relevantie van de vraag
● Laat zien hoe een nieuw onderzoek past binnen het bestaande veld
● Het kan je ideeën geven over hoe je onderzoek uit te voeren
,Soorten literatuur
Wetenschappelijke tijdschriften
● Publiceren originele artikelen:
○ Empirische onderzoeksartikelen
○ Overzichtsartikelen (reviews en meta-analyses)
● Maken gebruik van double-blind peer review:
○ Auteurs en beoordelaars blijven anoniem
○ Kwaliteit en betrouwbaarheid worden gewaarborgd
Wetenschappelijke boeken
● Monografieën (één auteur)
● Geredigeerde boeken (meerdere auteurs)
Strategieën voor literatuuronderzoek
Om relevante literatuur te vinden kunnen onderzoekers gebruikmaken van:
● Elektronische databases
○ Vooral PsycINFO (meest uitgebreid voor psychologie)
○ Bevat miljoenen publicaties
○ Werkt met een thesaurus en specifieke zoektermen
● Referentielijsten van relevante artikelen
● Artikelen die een klassiek onderzoek citeren
● Zoekmachines zoals Google Scholar
Selectie van bronnen
Bij een literatuuronderzoek is het belangrijk om kritisch te selecteren:
● Focus op recent onderzoek:
○ Meestal uit de afgelopen 5 tot 10 jaar
● Besteed extra aandacht aan overzichtsartikelen:
○ Geven duidelijke definities
○ Tonen trends en ontwikkelingen binnen het vakgebied
● Gebruik empirische artikelen voor:
○ Inzicht in onderzoeksmethoden
○ Manieren waarop variabelen worden gemeten
, Week 2
Wetenschappelijke onderzoeksvragen
Binnen de psychologie beschrijven de bronnen een systematisch proces voor het
formuleren en beoordelen van wetenschappelijke onderzoeksvragen. Dit proces richt
zich op het omzetten van een globaal idee in een empirisch toetsbare
onderzoeksvraag, en op het evalueren van de waarde van deze vraag aan de hand
van specifieke criteria.
1. Het genereren van onderzoeksvragen
Wanneer een onderzoeker een eerste idee heeft, moet dit worden vertaald naar een
concrete en toetsbare vraag over één variabele of over de relatie tussen
variabelen. Hiervoor bestaan verschillende strategieën.
→ Strategieën om onderzoeksvragen te formuleren:
● Literatuurstudie
○ Met name de discussiesecties van recente artikelen bieden suggesties
voor relevant vervolgonderzoek.
● Verkennen van variabelen
○ Psychologische kenmerken kunnen worden gezien als variabelen; men
kan vragen stellen over frequentie, intensiteit of mate.
● Onderzoeken van relaties
○ Vragen kunnen gericht zijn op oorzaken, gevolgen, of verschillen
tussen personen, groepen of situaties.
● Verfijnen van bestaande vragen
○ Door variabelen anders te definiëren of meten.
○ Door andere populaties of contexten te onderzoeken.
2. Evaluatiecriterium 1: Interessantheid
Niet elke toetsbare onderzoeksvraag is wetenschappelijk relevant. Een vraag wordt
als interessant beschouwd wanneer zij voldoet aan één of meer van de volgende
criteria:
1. Twijfel over het antwoord
○ Er zijn redenen om meerdere mogelijke antwoorden te verwachten.
○ Bevindingen kunnen bijvoorbeeld ingaan tegen het gezonde verstand.
2. Het vullen van een gat in de literatuur
○ De vraag sluit logisch aan bij bestaand onderzoek en voegt nieuwe
kennis toe.
3. Praktische implicaties
○ De resultaten zijn toepasbaar in de praktijk, zoals in onderwijs,
gezondheidszorg of verkeersveiligheid.
Het wetenschappelijke onderzoeksproces in de psychologie
Het cyclische model van onderzoek
Wetenschappelijk onderzoek in de psychologie verloopt volgens een cyclisch
proces:
● Het proces begint met het formuleren van een onderzoeksvraag
● Daarna volgt een empirische studie
● De verzamelde data worden geanalyseerd
● Op basis hiervan worden conclusies getrokken
● De resultaten worden gepubliceerd in de wetenschappelijke literatuur
● Deze publicaties leiden tot nieuwe onderzoeksvragen en vervolgonderzoek
Onderzoeksvragen kunnen ontstaan uit:
● Informele observaties
● Praktische problemen
● Bestaande wetenschappelijke literatuur
Bronnen van onderzoeksideeën
Er zijn drie belangrijke bronnen voor inspiratie:
1. Informele observaties
● Observaties van gedrag van onszelf of anderen
● Kunnen direct of indirect zijn
● Voorbeeld: Het gehoorzaamheidsonderzoek van Stanley Milgram,
geïnspireerd door nieuws over nazi-oorlogsmisdadigers
2. Praktische problemen
● Onderzoek gericht op het oplossen van concrete problemen
● Vooral binnen toegepaste domeinen, zoals:
○ Gezondheidszorg
○ Onderwijs
○ Recht
3. Eerdere literatuur
● Meest gebruikte bron voor nieuwe onderzoeksvragen
● Onderzoekers bouwen voort op bestaande studies
De rol van onderzoeksliteratuur
De onderzoeksliteratuur is essentieel binnen het onderzoeksproces:
● Helpt bepalen of een onderzoeksvraag al is onderzocht
● Geeft inzicht in de relevantie van de vraag
● Laat zien hoe een nieuw onderzoek past binnen het bestaande veld
● Het kan je ideeën geven over hoe je onderzoek uit te voeren
,Soorten literatuur
Wetenschappelijke tijdschriften
● Publiceren originele artikelen:
○ Empirische onderzoeksartikelen
○ Overzichtsartikelen (reviews en meta-analyses)
● Maken gebruik van double-blind peer review:
○ Auteurs en beoordelaars blijven anoniem
○ Kwaliteit en betrouwbaarheid worden gewaarborgd
Wetenschappelijke boeken
● Monografieën (één auteur)
● Geredigeerde boeken (meerdere auteurs)
Strategieën voor literatuuronderzoek
Om relevante literatuur te vinden kunnen onderzoekers gebruikmaken van:
● Elektronische databases
○ Vooral PsycINFO (meest uitgebreid voor psychologie)
○ Bevat miljoenen publicaties
○ Werkt met een thesaurus en specifieke zoektermen
● Referentielijsten van relevante artikelen
● Artikelen die een klassiek onderzoek citeren
● Zoekmachines zoals Google Scholar
Selectie van bronnen
Bij een literatuuronderzoek is het belangrijk om kritisch te selecteren:
● Focus op recent onderzoek:
○ Meestal uit de afgelopen 5 tot 10 jaar
● Besteed extra aandacht aan overzichtsartikelen:
○ Geven duidelijke definities
○ Tonen trends en ontwikkelingen binnen het vakgebied
● Gebruik empirische artikelen voor:
○ Inzicht in onderzoeksmethoden
○ Manieren waarop variabelen worden gemeten
, Week 2
Wetenschappelijke onderzoeksvragen
Binnen de psychologie beschrijven de bronnen een systematisch proces voor het
formuleren en beoordelen van wetenschappelijke onderzoeksvragen. Dit proces richt
zich op het omzetten van een globaal idee in een empirisch toetsbare
onderzoeksvraag, en op het evalueren van de waarde van deze vraag aan de hand
van specifieke criteria.
1. Het genereren van onderzoeksvragen
Wanneer een onderzoeker een eerste idee heeft, moet dit worden vertaald naar een
concrete en toetsbare vraag over één variabele of over de relatie tussen
variabelen. Hiervoor bestaan verschillende strategieën.
→ Strategieën om onderzoeksvragen te formuleren:
● Literatuurstudie
○ Met name de discussiesecties van recente artikelen bieden suggesties
voor relevant vervolgonderzoek.
● Verkennen van variabelen
○ Psychologische kenmerken kunnen worden gezien als variabelen; men
kan vragen stellen over frequentie, intensiteit of mate.
● Onderzoeken van relaties
○ Vragen kunnen gericht zijn op oorzaken, gevolgen, of verschillen
tussen personen, groepen of situaties.
● Verfijnen van bestaande vragen
○ Door variabelen anders te definiëren of meten.
○ Door andere populaties of contexten te onderzoeken.
2. Evaluatiecriterium 1: Interessantheid
Niet elke toetsbare onderzoeksvraag is wetenschappelijk relevant. Een vraag wordt
als interessant beschouwd wanneer zij voldoet aan één of meer van de volgende
criteria:
1. Twijfel over het antwoord
○ Er zijn redenen om meerdere mogelijke antwoorden te verwachten.
○ Bevindingen kunnen bijvoorbeeld ingaan tegen het gezonde verstand.
2. Het vullen van een gat in de literatuur
○ De vraag sluit logisch aan bij bestaand onderzoek en voegt nieuwe
kennis toe.
3. Praktische implicaties
○ De resultaten zijn toepasbaar in de praktijk, zoals in onderwijs,
gezondheidszorg of verkeersveiligheid.
