Par 1
DNA:
- 50-250 miljoen bouwstenen (=deoxyribonucleotiden)
- Moleculen: dubbelstrengs helix
- Deoxyribonucleotiden: fosfaatgroep + suikergroep (=deoxyribose) + nucleïnebase (N-
base)
- Deoxyribose: 5 C – atomen. Aan de 1’- 3’- en 5’-atoom OH-groep
- Aan 1’ C-atoom nucleïnebase (=A,T,C,G)? = deoxyribonucleoside
Aan 5’ C-atoom ook fosfaatgroep? = deoxyribosenucleotide.
Weergave:
- De C-atoom waar de base aan zit is de 1’ C-atoom.
- Er wordt gebouwd aan het 3’ einde. Hierbij worden 2 van de drie fosfaatgroepen
afgesplitst.
- Tussen A en T: 2 H-bruggen, tussen C en G: 3 H-bruggen. Beide DNA-strengen zijn
complementair. Complementariteit is de eigenschap van nucleïnezuren om
bepaalde nucleotiden onderling te verbinden door middel van waterstofbruggen.
- Mutaties in een gen: verandering genetische informatie varianten van een gen
(dus allelen). Allelen van bepaalde genen stimuleren bijvoorbeeld veroudering,
andere juist vertraging veroudering of zijn neutraal.
- DNA in celkern beschermd door eiwitten (gevaarlijke stoffen minder kans tot
beschadigen). Belangrijke rol daarbij: histonen (de verpakkingseiwitten van het DNA).
Streng van 146 basenparen twee keer om een bol (8 histonen) gewikkeld met nog 1
histon als veiligheidsspeld. Zure fosfaatgroepen binden aan basische histonen. Deze
structuur = nucleosomen. Door de bindingen dikke draad = chromatinedraad. Deze
draad spiraliseert verder tot compacte spiraal. Al deze spiralen samen in kern:
chromatine. Hierdoor past DNA van 2 m in kern.
, - In S-fase: verdubbeling chromosomen. In profase van de mitose: deze verdubbelde
chromosomen nog compacter. Voorkomt dat de chromatinedraden van de
verschillende moleculen in elkaar verstrikt raken en breken.
- Elke chromosoom: vaste lengte, vaste plaats centromeer en vast bandenpatroon.
- Kern niet-delende cel: lichte en donkere plekken. Donker: compact gespiraliseerde
chromatinedraden, geen genexpressie. Licht: minder, kunnen tot expressie komen.
Door open structuur van lichte stukken: makkelijk genetische info af te lezen voor het
aanmaken van een eiwit.
- In midden van celkern van eukaryoot nog in donker deel: kernlichaampje. Hier geen
chromatine, maar actieve plek rond kernDNA. Hier bevinden zich de genen met de
info voor het vormen van ribosomaal RNA (rRNA). In kernlichaampje ontstaan uit
rRNA en ribosomale eiwitten de ribosomen die in het grondplasma nodig zijn bij
translatie.
- Ruim 90% van DNA: geen genen. In telomeren (uiteinden chromosomen) en
centromeren: geen DNA. Een van de functies niet-coderend DNA: regelen activiteit
van de genen.
- Mitochondriaal DNA (mtDNA) is cirkelvormig. 37 genen, waarvan 13 info bevatten
voor vorming enzymen nodig bij de laatste stap van de dissimilatie van glucose
(oxidatieve fosforylering). Andere genen: info voor aminozuurtransportmoleculen
betrokken bij eiwitsynthese in mitochondrium.
- Bij oxidatieve fosforylering ontstaan reactieve zuurstofmoleculen: zij kunnen mtDNA
makkelijk beschadigen. Percentage gemuteerd DNA neemt toe naarmate je ouder
wordt: komt dit boven bepaalde drempelwaarde: cellen te weinig energie vrijmaken.
Kan een van de oorzaken zijn van veroudering.
Par 2
- Mutaties leiden tot veroudering
- Door de reactieve O2-moleculen (par 1) wel miljoenen nucleïnebasen per dag
beschadigd. DNA-herstelsystemen repareren deze, maar niet allemaal.
In delende cel: mutatie: kan leiden tot inbouwen andere nucleïnebase in 1 van de
dochtercellen= substitutie
- Puntmutatie = verandering van 1 basenpaar in DNA
- Deletie = puntmutatie waarbij 1 basenpaar uit het DNA verdwijnt
- Insertie = puntmutatie (?) waarbij 1 extra basenpaar zich nestelt in het DNA
- Mutageen: röntgenstraling, uv-straling en chemische stoffen die de kans op mutaties
verhogen
Radioactieve straling veroorzaakt:
Breuken in 1 of beide DNA-strengen.
Chromosoommutaties zoals deletie, insertie, duplicatie (verdubbeling
DNA-delen), inversies (omdraaien DNA-delen), translocaties.
Wat is het verschil tussen chromosoommutaties en puntmutaties?
- DNA-replicatie = DNA-verdubbeling. Werkt als volgt:
1. Enzym helicase verbreekt H-bruggen tussen de basenparen van DNA-
molecuul. Als rits wijken strengen uiteen: replicatievorken.
DNA:
- 50-250 miljoen bouwstenen (=deoxyribonucleotiden)
- Moleculen: dubbelstrengs helix
- Deoxyribonucleotiden: fosfaatgroep + suikergroep (=deoxyribose) + nucleïnebase (N-
base)
- Deoxyribose: 5 C – atomen. Aan de 1’- 3’- en 5’-atoom OH-groep
- Aan 1’ C-atoom nucleïnebase (=A,T,C,G)? = deoxyribonucleoside
Aan 5’ C-atoom ook fosfaatgroep? = deoxyribosenucleotide.
Weergave:
- De C-atoom waar de base aan zit is de 1’ C-atoom.
- Er wordt gebouwd aan het 3’ einde. Hierbij worden 2 van de drie fosfaatgroepen
afgesplitst.
- Tussen A en T: 2 H-bruggen, tussen C en G: 3 H-bruggen. Beide DNA-strengen zijn
complementair. Complementariteit is de eigenschap van nucleïnezuren om
bepaalde nucleotiden onderling te verbinden door middel van waterstofbruggen.
- Mutaties in een gen: verandering genetische informatie varianten van een gen
(dus allelen). Allelen van bepaalde genen stimuleren bijvoorbeeld veroudering,
andere juist vertraging veroudering of zijn neutraal.
- DNA in celkern beschermd door eiwitten (gevaarlijke stoffen minder kans tot
beschadigen). Belangrijke rol daarbij: histonen (de verpakkingseiwitten van het DNA).
Streng van 146 basenparen twee keer om een bol (8 histonen) gewikkeld met nog 1
histon als veiligheidsspeld. Zure fosfaatgroepen binden aan basische histonen. Deze
structuur = nucleosomen. Door de bindingen dikke draad = chromatinedraad. Deze
draad spiraliseert verder tot compacte spiraal. Al deze spiralen samen in kern:
chromatine. Hierdoor past DNA van 2 m in kern.
, - In S-fase: verdubbeling chromosomen. In profase van de mitose: deze verdubbelde
chromosomen nog compacter. Voorkomt dat de chromatinedraden van de
verschillende moleculen in elkaar verstrikt raken en breken.
- Elke chromosoom: vaste lengte, vaste plaats centromeer en vast bandenpatroon.
- Kern niet-delende cel: lichte en donkere plekken. Donker: compact gespiraliseerde
chromatinedraden, geen genexpressie. Licht: minder, kunnen tot expressie komen.
Door open structuur van lichte stukken: makkelijk genetische info af te lezen voor het
aanmaken van een eiwit.
- In midden van celkern van eukaryoot nog in donker deel: kernlichaampje. Hier geen
chromatine, maar actieve plek rond kernDNA. Hier bevinden zich de genen met de
info voor het vormen van ribosomaal RNA (rRNA). In kernlichaampje ontstaan uit
rRNA en ribosomale eiwitten de ribosomen die in het grondplasma nodig zijn bij
translatie.
- Ruim 90% van DNA: geen genen. In telomeren (uiteinden chromosomen) en
centromeren: geen DNA. Een van de functies niet-coderend DNA: regelen activiteit
van de genen.
- Mitochondriaal DNA (mtDNA) is cirkelvormig. 37 genen, waarvan 13 info bevatten
voor vorming enzymen nodig bij de laatste stap van de dissimilatie van glucose
(oxidatieve fosforylering). Andere genen: info voor aminozuurtransportmoleculen
betrokken bij eiwitsynthese in mitochondrium.
- Bij oxidatieve fosforylering ontstaan reactieve zuurstofmoleculen: zij kunnen mtDNA
makkelijk beschadigen. Percentage gemuteerd DNA neemt toe naarmate je ouder
wordt: komt dit boven bepaalde drempelwaarde: cellen te weinig energie vrijmaken.
Kan een van de oorzaken zijn van veroudering.
Par 2
- Mutaties leiden tot veroudering
- Door de reactieve O2-moleculen (par 1) wel miljoenen nucleïnebasen per dag
beschadigd. DNA-herstelsystemen repareren deze, maar niet allemaal.
In delende cel: mutatie: kan leiden tot inbouwen andere nucleïnebase in 1 van de
dochtercellen= substitutie
- Puntmutatie = verandering van 1 basenpaar in DNA
- Deletie = puntmutatie waarbij 1 basenpaar uit het DNA verdwijnt
- Insertie = puntmutatie (?) waarbij 1 extra basenpaar zich nestelt in het DNA
- Mutageen: röntgenstraling, uv-straling en chemische stoffen die de kans op mutaties
verhogen
Radioactieve straling veroorzaakt:
Breuken in 1 of beide DNA-strengen.
Chromosoommutaties zoals deletie, insertie, duplicatie (verdubbeling
DNA-delen), inversies (omdraaien DNA-delen), translocaties.
Wat is het verschil tussen chromosoommutaties en puntmutaties?
- DNA-replicatie = DNA-verdubbeling. Werkt als volgt:
1. Enzym helicase verbreekt H-bruggen tussen de basenparen van DNA-
molecuul. Als rits wijken strengen uiteen: replicatievorken.
