Hoofdstuk 3
Paragraaf 1
Ecosysteem: afgebakend gebied met organismen en biotische en abiotische relaties.
Dankzij kringlopen heeft een ecosysteem nauwelijks uitwisseling van stoffen met
andere ecosystemen.
Producent: planten nemen CO2 en H2O op, en wordt omgezet in organische
stoffen met behulp van zonlicht. Organische stoffen zijn bouwstof en brandstof voor
alle andere organismen.
Consumenten: halen hun organische stoffen uit andere organismen. Gebruiken de
stoffen voor groei en als energiebron.
Dode resten van planten en dieren: detritus. Detrituseters hebben dit als voedsel,
maar ook reducenten: schimmels en bacteriën. De voedselketen eindigt bij de
reducenten verwerken organisch tot anorganisch.
Na de laatste stap zijn de stoffen als mineralen weer beschikbaar voor de
producenten.
Energie verdwijnt stap voor stap uit het ecosysteem als warmte.
Grenzen tussen ecosystemen zijn niet altijd scherp. Treedt in sommige gevallen
vermenging op.
Draagkracht: maximale populatiegrootte die een gebied kan onderhouden. Bepalend
voor de draagkracht is de beperkende factor.
Samenstelling van de meeste populaties verandert voortdurend. Populatiedynamiek
beïnvloedt het ecosysteem. Naast biotische factoren beïnvloeden ook abiotische
factoren het ecosysteem, zoals water en temperatuur.
Verstoringen: blijvende, snel optredende veranderingen in ecosystemen. Denk aan
een vos die alles snel opeet, of een vulkaanuitbarsting.
Vb:
1. Plastic soep: zee spoelt afval weg, plastic breekt af tot kleine bolletjes die eruit
zijn als visseneitjes. Voedselketens raken verstoord.
2. Geiten uitzetten op eiland: allerlei unieke plantensoorten uitgestorven.
Paragraaf 2
Onderbouwen met aantallen lastig: te veel organismen en aantallen geven niet weer
hoeveel energie de organismen uit hun voedsel halen.
Biomassa: totaalgewicht van de organismen. Meestal droogewicht = versgewicht –
gewicht water. Goede maat voor hoeveelheid energierijke stoffen die de organismen
bevatten.
Voedselpiramide in drooggewichten, van onder naar boven steeds minder, van
producten naar consumenten.
Oppervlak van elke staaf: maat voor biomassa.
In ecosysteem: je focust niet op individuele soorten, maar op groepen soorten die op
een vergelijkbare wijze aan hun voedsel komen. Hierom: alle producenten van een
ecosysteem samen in 1 staaf.
Eerste staat = eerste trofische niveau. Daarbovenop consumenten van de 1 e orde.
, Hoe complexer het ecosysteem, hoe meer trofische niveaus. Aantal trofische niveaus
beperkt door verdwijnen energie.
Lagen voedselpiramide geven niet alleen biomassa weer, maar ook energie. Voedsel
bevat brandstoffen zoals koolhydraten en vetten. Dus ook energie steeds minder.
Een dier gebruikt het grootste deel als brandstof voor activiteiten. Ook is een deel
van de organische stoffen onverteerbaar, en verlaat het lichaam als uitwerpselen.
Maar zo’n 10% door naar volgende niveau, gebruikt dier namelijk als bouwstof.
Heterotrofe organismen: nemen met hun voedsel organische stoffen op, en
gebruiken dit als bouw- en brandstof.
Energiestroomschema:
- Breedte van bundels geeft de hoeveelheid energie aan, verpakt in organische
stoffen.
- Intake = I
- F = feces = uitwerpselen
- A = I – F rest van energie komt via bloed in organische stof in lichaam terecht.
- Dissimilatie = R hoeveelheid energie die het organisme gebruikt om de
organische stof te verbranden.
- Energie die overblijft: P = A – R. P = productie. P zit in organische stof van nieuwe
celmateriaal. P = I – F – R.
Autrofe organismen: in staat om energiearme anorganische stoffen energierijke
organische te maken. Staan aan de basis van de voedselpiramide. Leveren bouw- en
brandstoffen voor hele ecosysteem.
Primaire productie: hoeveelheid (g/ opp./ jaar of g/ volume/ jaar) organische stoffen
die producenten maken.
In Waddenzee: lijkt alsof er te weinig biomassa is om alle dieren die algen en
plankton etc. eten te onderhouden (als je afgaat op biomassa op 1 bepaald moment),
maar deze producenten vermeerderen zo snel, dat het wel lukt.
Alleen als producenten meer organische stoffen maken, kunnen er meer dieren
leven.
Factoren die groei van fytoplankton beïnvloeden:
- Licht: in helder water is hoge primaire productie nodig. Licht is waarschijnlijk niet
beperkend voor de primaire productie, want fytoplankton groeit vooral in het
voorjaar wanneer het water helder is, niet in de nazomer wanneer het troebel is.
- Voedingsstoffen: naast CO2 heeft fytoplankton ook meststoffen nodig. Verrijking
van water met voedingsstoffen = eutrofiëring. Voedingsstoffen bijvoorbeeld:
Paragraaf 1
Ecosysteem: afgebakend gebied met organismen en biotische en abiotische relaties.
Dankzij kringlopen heeft een ecosysteem nauwelijks uitwisseling van stoffen met
andere ecosystemen.
Producent: planten nemen CO2 en H2O op, en wordt omgezet in organische
stoffen met behulp van zonlicht. Organische stoffen zijn bouwstof en brandstof voor
alle andere organismen.
Consumenten: halen hun organische stoffen uit andere organismen. Gebruiken de
stoffen voor groei en als energiebron.
Dode resten van planten en dieren: detritus. Detrituseters hebben dit als voedsel,
maar ook reducenten: schimmels en bacteriën. De voedselketen eindigt bij de
reducenten verwerken organisch tot anorganisch.
Na de laatste stap zijn de stoffen als mineralen weer beschikbaar voor de
producenten.
Energie verdwijnt stap voor stap uit het ecosysteem als warmte.
Grenzen tussen ecosystemen zijn niet altijd scherp. Treedt in sommige gevallen
vermenging op.
Draagkracht: maximale populatiegrootte die een gebied kan onderhouden. Bepalend
voor de draagkracht is de beperkende factor.
Samenstelling van de meeste populaties verandert voortdurend. Populatiedynamiek
beïnvloedt het ecosysteem. Naast biotische factoren beïnvloeden ook abiotische
factoren het ecosysteem, zoals water en temperatuur.
Verstoringen: blijvende, snel optredende veranderingen in ecosystemen. Denk aan
een vos die alles snel opeet, of een vulkaanuitbarsting.
Vb:
1. Plastic soep: zee spoelt afval weg, plastic breekt af tot kleine bolletjes die eruit
zijn als visseneitjes. Voedselketens raken verstoord.
2. Geiten uitzetten op eiland: allerlei unieke plantensoorten uitgestorven.
Paragraaf 2
Onderbouwen met aantallen lastig: te veel organismen en aantallen geven niet weer
hoeveel energie de organismen uit hun voedsel halen.
Biomassa: totaalgewicht van de organismen. Meestal droogewicht = versgewicht –
gewicht water. Goede maat voor hoeveelheid energierijke stoffen die de organismen
bevatten.
Voedselpiramide in drooggewichten, van onder naar boven steeds minder, van
producten naar consumenten.
Oppervlak van elke staaf: maat voor biomassa.
In ecosysteem: je focust niet op individuele soorten, maar op groepen soorten die op
een vergelijkbare wijze aan hun voedsel komen. Hierom: alle producenten van een
ecosysteem samen in 1 staaf.
Eerste staat = eerste trofische niveau. Daarbovenop consumenten van de 1 e orde.
, Hoe complexer het ecosysteem, hoe meer trofische niveaus. Aantal trofische niveaus
beperkt door verdwijnen energie.
Lagen voedselpiramide geven niet alleen biomassa weer, maar ook energie. Voedsel
bevat brandstoffen zoals koolhydraten en vetten. Dus ook energie steeds minder.
Een dier gebruikt het grootste deel als brandstof voor activiteiten. Ook is een deel
van de organische stoffen onverteerbaar, en verlaat het lichaam als uitwerpselen.
Maar zo’n 10% door naar volgende niveau, gebruikt dier namelijk als bouwstof.
Heterotrofe organismen: nemen met hun voedsel organische stoffen op, en
gebruiken dit als bouw- en brandstof.
Energiestroomschema:
- Breedte van bundels geeft de hoeveelheid energie aan, verpakt in organische
stoffen.
- Intake = I
- F = feces = uitwerpselen
- A = I – F rest van energie komt via bloed in organische stof in lichaam terecht.
- Dissimilatie = R hoeveelheid energie die het organisme gebruikt om de
organische stof te verbranden.
- Energie die overblijft: P = A – R. P = productie. P zit in organische stof van nieuwe
celmateriaal. P = I – F – R.
Autrofe organismen: in staat om energiearme anorganische stoffen energierijke
organische te maken. Staan aan de basis van de voedselpiramide. Leveren bouw- en
brandstoffen voor hele ecosysteem.
Primaire productie: hoeveelheid (g/ opp./ jaar of g/ volume/ jaar) organische stoffen
die producenten maken.
In Waddenzee: lijkt alsof er te weinig biomassa is om alle dieren die algen en
plankton etc. eten te onderhouden (als je afgaat op biomassa op 1 bepaald moment),
maar deze producenten vermeerderen zo snel, dat het wel lukt.
Alleen als producenten meer organische stoffen maken, kunnen er meer dieren
leven.
Factoren die groei van fytoplankton beïnvloeden:
- Licht: in helder water is hoge primaire productie nodig. Licht is waarschijnlijk niet
beperkend voor de primaire productie, want fytoplankton groeit vooral in het
voorjaar wanneer het water helder is, niet in de nazomer wanneer het troebel is.
- Voedingsstoffen: naast CO2 heeft fytoplankton ook meststoffen nodig. Verrijking
van water met voedingsstoffen = eutrofiëring. Voedingsstoffen bijvoorbeeld:
