Hoofdstuk 9
Paragraaf 1
Door spier te laten werken: dikker en krachtiger
Als een arts luistert met een stethoscoop: per hartslag 2 tonen:
1. Sluiten kleppen tussen boezems en kamers: hartkleppen
2. Sluiten kleppen tussen kamers en slagaders: slagaderkleppen.
3. Korte pauze
Hartslag (=hartcyclus) bestaat uit drie fasen:
Fase/ Verplaatsing Boezems Kamers Hartkleppen Slagaderkleppen
onderdeel bloed
1 Van B naar K Systole Diastole Open Dicht
2 Van K naar S Diastole Systole Dicht Open
3 Bloed naar B Diastole Diastole Open Dicht
en K
Tussen fase 2 en fase 3: even alle kleppen dicht, totdat druk in boezems hoger is dan
in kamers.
Slagaderkleppen (halvemaanvormig): aortaklep en longslagaderklep.
Hartkleppen: zeilkleppen met strekkoordjes (peesjes).
Harttussenschot: scheidingswand tussen linker en rechterhelft van het hart.
Als de kamerdruk lager is dan de slagaderdruk, sluiten de slagaderkleppen weer.
Kleine bloedsomloop: van RK via slagader naar longen (O2-arm), van longen via ader
naar LB (O2-rijk).
Grote bloedsomloop: LK via aorta en slagaders naar organen (O2-rijk) een deel van
O2 gaat het bloed uit naar de organen. O2-arme bloed terug via aders en holle aders
in RB.
Kleine en grote samen: dubbele bloedsomloop per omloop gaat het bloed 2 keer
door het hart.
Slagaders van het hart af naar organen. Bijzondere: eerste slagader vanuit aorta gaat
naar het hart: kransslagader. Bezorgt hart voedsel- en zuurstofrijk bloed.
Ader naar het hart toe vanaf de organen. Bijzondere: kransaders (voeren bloed van
hartspierweefsel), holle aders (bovenste en onderste, grote aders die naar de RB
gaan), poortader (van darmen naar lever).
In weefsels stroomt het bloed door haarvaten, rode bloedcellen zitten dus altijd in
een bloedvat: gesloten bloedsomloop.
Gesloten en dubbele omloop maakt snel vervoeren van veel O2-rijk bloed naar
hersenen en spieren mogelijk: snel reactievermogen.
Bij enkelvoudige of open bloedsomloop: aanvoer O2 langzamer.
o Vissen: 1 K en 1 B. Enkelvoudig gesloten bloedsomloop.
o Insecten: open bloedsomloop. Hebben 1 groot bloedvat met gespierde delen
(ofwel hartkamers (hebben aanzuigend effect, dus bloedstroom wordt op
gang gehouden)) = hartbuis. Die pompt het bloed (zonder bloedcellen) naar
kop. Vanuit daar sijpelt het door open ruimtes tussen de cellen. O2 opname
door tracheeën.
Embryonale bloedsomloop (eigenlijk foetale -):
, o Via ader O2-rijk bloed van placenta naar onderste holle ader. Mengt daar met
O2-arm bloed, dus baby krijgt half O2-rijk bloed in RK.
o Meeste bloed nog niet naar longen (spelen nog geen rol bij gaswisseling),
longhaarvaten geven weerstand (kost onnodige energie). Wel beetje bloed
(1/3e) voor het in leven houden longen. Routes:
Bloed gaat van rechter- naar linkerboezem via ovale venster.
Ductus Botalli: verbinding tussen longslagader en aorta.
Na geboorte 5 veranderingen:
o Huilt: longen vullen zich met lucht vanaf dan meer bloed naar longen en
terug.
o Druk linkerhelft hart hoger dan rechter. Foramen ovale sluit. Vergroeit met
tussenschot. Als die niet goed sluit: organen krijgen minder O2-rijk bloed.
o Ductus Botalli sluit paar dagen na geboorte. Overblijfsel: streng bindweefsel.
o Bloedvat tussen navelstrengader en holle ader sluit na afbinden navelstreng.
o Bloedvaten navelstreng verschrompelen na een paar dagen
Paragraaf 2
Bij hogere g-kracht dan normaal: bloed naar benen, minder naar hart en hoofd. Druk
daalt daar. Wordt geregistreerd door bloeddrukreceptoren in aorta en halsslagaders
vernauwing slagaders in benen, hartslagfrequentie omhoog.
Als bloed van K naar S: eerst uitrekken S makkelijk, daarna lastiger. Verhoging
bloeddruk bij kamersystole, wordt ook wel systolische - of bovendruk genoemd.
Elasticiteit slagaders dempt drukverhoging enigszins. Als slagaderkleppen gesloten:
druk weer naar beneden. Uitrekken slagaderwanden: polsslag. Als kamerdiastole:
bloeddruk neemt af tot basiswaarde, ook wel diastolische of onderdruk genoemd.
Atherosclerose: vernauwing/ verstijving bloedvaten. Komt door littekentjes in
wanden van de gladde bloedvaten waaraan vetachtige stoffen aan blijven kleven.
Gebeurt bijvoorbeeld als je te hoog cholesterolgehalte hebt (door verkeerde
voeding/ erfelijke afwijking).
Functie cholesterol: stabiliseren celmembranen, bouwstof voor maken van o.a.
geslachtshormonen.
Slagaderlijke bloeddrukmeting op bovenarm (want op hoogte van hart, dus daar is de
bloeddruk door invloed van zwaartekracht ongeveer even hoog, bij hoofd is die lager
en bij romp is die hoger) met manchet, arts luistert met stethoscoop.
1. Manchet oppompen tot boven bovendruk. Geen bloedstroom meer. Bij
oppompen gaat eerst ader dicht want lagere druk dan slagader. Daarna slagader
dicht. Daardoor zal druk in onderarm toenemen
2. Dan langzaam leeg laten lopen, als bloedstroom wordt gesignaleerd tijdens
systole wordt bovendruk afgelezen.
3. Dan verder leeg laten lopen, als tijdens diastole ook bloed stroomt door slagader
dan onderdruk aflezen.
Eerst hogere druk dan bovendruk, geen bloedstroom. Daarna net iets lagere druk dan
systolische druk meet bovendruk. Daarna druk steeds af laten nemen, bloed
stroomt weer ongehinderd door slagader en je hoort het niet meer stromen met de
stethoscoop.
Hoe verder van het hart, hoe lager de bloeddruk.
Paragraaf 1
Door spier te laten werken: dikker en krachtiger
Als een arts luistert met een stethoscoop: per hartslag 2 tonen:
1. Sluiten kleppen tussen boezems en kamers: hartkleppen
2. Sluiten kleppen tussen kamers en slagaders: slagaderkleppen.
3. Korte pauze
Hartslag (=hartcyclus) bestaat uit drie fasen:
Fase/ Verplaatsing Boezems Kamers Hartkleppen Slagaderkleppen
onderdeel bloed
1 Van B naar K Systole Diastole Open Dicht
2 Van K naar S Diastole Systole Dicht Open
3 Bloed naar B Diastole Diastole Open Dicht
en K
Tussen fase 2 en fase 3: even alle kleppen dicht, totdat druk in boezems hoger is dan
in kamers.
Slagaderkleppen (halvemaanvormig): aortaklep en longslagaderklep.
Hartkleppen: zeilkleppen met strekkoordjes (peesjes).
Harttussenschot: scheidingswand tussen linker en rechterhelft van het hart.
Als de kamerdruk lager is dan de slagaderdruk, sluiten de slagaderkleppen weer.
Kleine bloedsomloop: van RK via slagader naar longen (O2-arm), van longen via ader
naar LB (O2-rijk).
Grote bloedsomloop: LK via aorta en slagaders naar organen (O2-rijk) een deel van
O2 gaat het bloed uit naar de organen. O2-arme bloed terug via aders en holle aders
in RB.
Kleine en grote samen: dubbele bloedsomloop per omloop gaat het bloed 2 keer
door het hart.
Slagaders van het hart af naar organen. Bijzondere: eerste slagader vanuit aorta gaat
naar het hart: kransslagader. Bezorgt hart voedsel- en zuurstofrijk bloed.
Ader naar het hart toe vanaf de organen. Bijzondere: kransaders (voeren bloed van
hartspierweefsel), holle aders (bovenste en onderste, grote aders die naar de RB
gaan), poortader (van darmen naar lever).
In weefsels stroomt het bloed door haarvaten, rode bloedcellen zitten dus altijd in
een bloedvat: gesloten bloedsomloop.
Gesloten en dubbele omloop maakt snel vervoeren van veel O2-rijk bloed naar
hersenen en spieren mogelijk: snel reactievermogen.
Bij enkelvoudige of open bloedsomloop: aanvoer O2 langzamer.
o Vissen: 1 K en 1 B. Enkelvoudig gesloten bloedsomloop.
o Insecten: open bloedsomloop. Hebben 1 groot bloedvat met gespierde delen
(ofwel hartkamers (hebben aanzuigend effect, dus bloedstroom wordt op
gang gehouden)) = hartbuis. Die pompt het bloed (zonder bloedcellen) naar
kop. Vanuit daar sijpelt het door open ruimtes tussen de cellen. O2 opname
door tracheeën.
Embryonale bloedsomloop (eigenlijk foetale -):
, o Via ader O2-rijk bloed van placenta naar onderste holle ader. Mengt daar met
O2-arm bloed, dus baby krijgt half O2-rijk bloed in RK.
o Meeste bloed nog niet naar longen (spelen nog geen rol bij gaswisseling),
longhaarvaten geven weerstand (kost onnodige energie). Wel beetje bloed
(1/3e) voor het in leven houden longen. Routes:
Bloed gaat van rechter- naar linkerboezem via ovale venster.
Ductus Botalli: verbinding tussen longslagader en aorta.
Na geboorte 5 veranderingen:
o Huilt: longen vullen zich met lucht vanaf dan meer bloed naar longen en
terug.
o Druk linkerhelft hart hoger dan rechter. Foramen ovale sluit. Vergroeit met
tussenschot. Als die niet goed sluit: organen krijgen minder O2-rijk bloed.
o Ductus Botalli sluit paar dagen na geboorte. Overblijfsel: streng bindweefsel.
o Bloedvat tussen navelstrengader en holle ader sluit na afbinden navelstreng.
o Bloedvaten navelstreng verschrompelen na een paar dagen
Paragraaf 2
Bij hogere g-kracht dan normaal: bloed naar benen, minder naar hart en hoofd. Druk
daalt daar. Wordt geregistreerd door bloeddrukreceptoren in aorta en halsslagaders
vernauwing slagaders in benen, hartslagfrequentie omhoog.
Als bloed van K naar S: eerst uitrekken S makkelijk, daarna lastiger. Verhoging
bloeddruk bij kamersystole, wordt ook wel systolische - of bovendruk genoemd.
Elasticiteit slagaders dempt drukverhoging enigszins. Als slagaderkleppen gesloten:
druk weer naar beneden. Uitrekken slagaderwanden: polsslag. Als kamerdiastole:
bloeddruk neemt af tot basiswaarde, ook wel diastolische of onderdruk genoemd.
Atherosclerose: vernauwing/ verstijving bloedvaten. Komt door littekentjes in
wanden van de gladde bloedvaten waaraan vetachtige stoffen aan blijven kleven.
Gebeurt bijvoorbeeld als je te hoog cholesterolgehalte hebt (door verkeerde
voeding/ erfelijke afwijking).
Functie cholesterol: stabiliseren celmembranen, bouwstof voor maken van o.a.
geslachtshormonen.
Slagaderlijke bloeddrukmeting op bovenarm (want op hoogte van hart, dus daar is de
bloeddruk door invloed van zwaartekracht ongeveer even hoog, bij hoofd is die lager
en bij romp is die hoger) met manchet, arts luistert met stethoscoop.
1. Manchet oppompen tot boven bovendruk. Geen bloedstroom meer. Bij
oppompen gaat eerst ader dicht want lagere druk dan slagader. Daarna slagader
dicht. Daardoor zal druk in onderarm toenemen
2. Dan langzaam leeg laten lopen, als bloedstroom wordt gesignaleerd tijdens
systole wordt bovendruk afgelezen.
3. Dan verder leeg laten lopen, als tijdens diastole ook bloed stroomt door slagader
dan onderdruk aflezen.
Eerst hogere druk dan bovendruk, geen bloedstroom. Daarna net iets lagere druk dan
systolische druk meet bovendruk. Daarna druk steeds af laten nemen, bloed
stroomt weer ongehinderd door slagader en je hoort het niet meer stromen met de
stethoscoop.
Hoe verder van het hart, hoe lager de bloeddruk.
