Hoofdstuk 16
Paragraaf 1
Door samentrekking spieren bewegen botten rond hun draaipunt in gewrichten.
Hierdoor beweeg je.
Door trainen spieren: groter uithoudingsvermogen en meer kracht zetten.
Botten: nodig om krachten van spieren op te vangen. Soepele gewrichten dragen bij
aan goede prestaties.
Pees: stevige band van bindweefsel die een spier aan een bot verbindt.
o Achillespees: verbinding tussen grote kuitspier en hielbeen in de voet. Als je
loopt: eerst hiel op grond, achillespees wordt in elkaar gedrukt, kuitspier
spant aan als ‘ie voet van de grond wil halen en achillespees rekt uit. Kuitspier
slaat hiermee veel energie op in achillespees. Die energie komt vrij bij
losmaken voet van grond (als pees terugveert) en maakt snelle, krachtige
afzet mogelijk. Zelfde principe bij blades.
Blades vs. onderbeen.
1. Verschil: onderbeen gewicht, blades niet (dus blades kunnen sneller passen
zetten) & onderbeen kan je trainen, blades niet.
2. Overeenkomst: werken allebei als springveer. Bij gewicht op blade/ onderbeen
energie wordt opgeslagen als ze worden doorgebogen, als voet loskomt van
grond komt die energie vrij. Energie komt dus vrij als
achillespees/ blade verkort. Dus als je op puntje van
voet/ blade staat zit de energie daarin, is daarnaartoe
vrijgekomen.
Pezen bestaan uit cellen die collageen maken en afgeven.
De geproduceerde collageenmoleculen. Veel
collageenmoleculen samen vormen collageenfibrillen.
Fibrillen (parallel, opeengepakt) vormen weer
collageenvezels. Meerdere vezels vormen
collageenbundels.
Pees bevat veel tussencelstof. Bindweefselcellen geven die
af, hierdoor ontstaat samenhangend geheel.
Door al het collageen is pees in staat om de kracht van de spier op te slaan in
veerenergie en door te geven aan bot.
Bij volgroeide pezen: veel collageen tussen de cellen. Via dunne uitlopers houden
cellen contact met elkaar. Via gap junctions, eiwitkanalen in celmembraan van de
uitlopers kunnen ionen van de ene naar andere cel diffunderen. Hierdoor:
gecoördineerde reactie van cellen.
Dit gebeurt tijdens krachttraining:
1. Grote kracht spanning op pees, door mechanische krachten komen groeifactoren
vrij die gebonden waren aan eiwitten in tussencelstof. Die binden weer aan
receptor van bindweefselcellen.
2. Ook: beweging membraan zelf kan prikkel zijn voor cellen om ionkanalen te
openen/ voor G-eiwitten om geactiveerd te raken. Hierdoor: secundaire
, boodschappers komen vrij die DNA van de cel bereiken. Door gap junctions: 1 cel
geactiveerd, dan de rest ook binnen 24 uur extra collageen aangemaakt (na
spanning).
Pezen zijn slecht doorbloed: genezing is langzaam. Alleen bindweefselvliezen rond
collageenvezel bundels bevatten enkele bloedvaten met paar vertakkingen.
Bij blessure: eerst granulocyten (witte bloedcellen). Deze eten bacteriën die zijn
binnengedrongen bij ontstaan blessure en activeren cytokinen die hele lichaam
activeren. Bindweefselcellen in pezen reageren op cytokinen met productie
collagenase (breekt beschadigt collageen af). Ook macrofagen reageren: ruimen
beschadigd weefsel op. Door groeifactoren komen nieuwe bloedvaten met
vertakkingen rond wond meer bouw en brandstoffen voor bindweefselcellen. Zij
delen actief en maken wekenlang veel collageen. Daarna: collageenmoleculen maken
dwarsverbindingen en komen in verlengde trekrichtingen te liggen.
Voorzichtig en regelmatig belasten werkt stimulerend op rangschikking
collageenvezels in trekrichting. Door massage: trekken aan pees herstel wordt
gestimuleerd.
Blades zijn gemaakt van in elkaar gedraaide koolstofvezels. Er worden niet dikke
bundels gevormd maar lagen die op elkaar geperst worden.
Mensen met blades kunnen niet info krijgen via zintuigen en zenuwstelsel over
kracht en positie voet dus lastig om goede start te maken. Wel: groter opp, grotere
voet waardoor afstand tussen afzetpunt (‘tenen’) en heup groter is dan bij normale
voet grotere passen. Kunnen gemaakt worden.
Paragraaf 2
Beenspieren (skeletspieren) zijn via pezen verbonden aan botten van been en heup.
Skeletspieren (dwarsgestreepte spieren):
o Voor bewegen van skelet of huid.
o Werken snel maar zijn snel vermoeid als door zuurstofgebrek melkzuur
ontstaat.
Opbouw:
o Opgebouwd uit bundels spiervezels (veel spiercellen samen). Vezels horen tot
organisatieniveau cel.
o Elke bundel spiervezels (spierbundel) is omgeven door bindweefsel. Hierin
liggen bloedvaten voor doorbloeding spieren.
o Spiervezels bevatten langgerekte eiwitfilamenten (molecuulniveau):
myofibrillen. Hierdoor kunnen spieren samentrekken.
o Er zijn dikke (meerdere ketens myosine) en dunne (2 keer actine) filamenten.
Door ordening hiervan: lichte banden (I, dus actine) en donkere banden (A,
dus myosine).
o In midden elke I-band: middenlijn (Z-lijn, hieraan
zitten actine dingen aan). Tussen 2 Z-lijnen:
sarcomeer.
Overdracht:
o Er is willekeurige overdracht. Overdracht impulsen
van motorische neuronen (van animale stelsel) op
spiervezels gebeurt via neuromusculaire synaps. Axon vertakt zich over
Paragraaf 1
Door samentrekking spieren bewegen botten rond hun draaipunt in gewrichten.
Hierdoor beweeg je.
Door trainen spieren: groter uithoudingsvermogen en meer kracht zetten.
Botten: nodig om krachten van spieren op te vangen. Soepele gewrichten dragen bij
aan goede prestaties.
Pees: stevige band van bindweefsel die een spier aan een bot verbindt.
o Achillespees: verbinding tussen grote kuitspier en hielbeen in de voet. Als je
loopt: eerst hiel op grond, achillespees wordt in elkaar gedrukt, kuitspier
spant aan als ‘ie voet van de grond wil halen en achillespees rekt uit. Kuitspier
slaat hiermee veel energie op in achillespees. Die energie komt vrij bij
losmaken voet van grond (als pees terugveert) en maakt snelle, krachtige
afzet mogelijk. Zelfde principe bij blades.
Blades vs. onderbeen.
1. Verschil: onderbeen gewicht, blades niet (dus blades kunnen sneller passen
zetten) & onderbeen kan je trainen, blades niet.
2. Overeenkomst: werken allebei als springveer. Bij gewicht op blade/ onderbeen
energie wordt opgeslagen als ze worden doorgebogen, als voet loskomt van
grond komt die energie vrij. Energie komt dus vrij als
achillespees/ blade verkort. Dus als je op puntje van
voet/ blade staat zit de energie daarin, is daarnaartoe
vrijgekomen.
Pezen bestaan uit cellen die collageen maken en afgeven.
De geproduceerde collageenmoleculen. Veel
collageenmoleculen samen vormen collageenfibrillen.
Fibrillen (parallel, opeengepakt) vormen weer
collageenvezels. Meerdere vezels vormen
collageenbundels.
Pees bevat veel tussencelstof. Bindweefselcellen geven die
af, hierdoor ontstaat samenhangend geheel.
Door al het collageen is pees in staat om de kracht van de spier op te slaan in
veerenergie en door te geven aan bot.
Bij volgroeide pezen: veel collageen tussen de cellen. Via dunne uitlopers houden
cellen contact met elkaar. Via gap junctions, eiwitkanalen in celmembraan van de
uitlopers kunnen ionen van de ene naar andere cel diffunderen. Hierdoor:
gecoördineerde reactie van cellen.
Dit gebeurt tijdens krachttraining:
1. Grote kracht spanning op pees, door mechanische krachten komen groeifactoren
vrij die gebonden waren aan eiwitten in tussencelstof. Die binden weer aan
receptor van bindweefselcellen.
2. Ook: beweging membraan zelf kan prikkel zijn voor cellen om ionkanalen te
openen/ voor G-eiwitten om geactiveerd te raken. Hierdoor: secundaire
, boodschappers komen vrij die DNA van de cel bereiken. Door gap junctions: 1 cel
geactiveerd, dan de rest ook binnen 24 uur extra collageen aangemaakt (na
spanning).
Pezen zijn slecht doorbloed: genezing is langzaam. Alleen bindweefselvliezen rond
collageenvezel bundels bevatten enkele bloedvaten met paar vertakkingen.
Bij blessure: eerst granulocyten (witte bloedcellen). Deze eten bacteriën die zijn
binnengedrongen bij ontstaan blessure en activeren cytokinen die hele lichaam
activeren. Bindweefselcellen in pezen reageren op cytokinen met productie
collagenase (breekt beschadigt collageen af). Ook macrofagen reageren: ruimen
beschadigd weefsel op. Door groeifactoren komen nieuwe bloedvaten met
vertakkingen rond wond meer bouw en brandstoffen voor bindweefselcellen. Zij
delen actief en maken wekenlang veel collageen. Daarna: collageenmoleculen maken
dwarsverbindingen en komen in verlengde trekrichtingen te liggen.
Voorzichtig en regelmatig belasten werkt stimulerend op rangschikking
collageenvezels in trekrichting. Door massage: trekken aan pees herstel wordt
gestimuleerd.
Blades zijn gemaakt van in elkaar gedraaide koolstofvezels. Er worden niet dikke
bundels gevormd maar lagen die op elkaar geperst worden.
Mensen met blades kunnen niet info krijgen via zintuigen en zenuwstelsel over
kracht en positie voet dus lastig om goede start te maken. Wel: groter opp, grotere
voet waardoor afstand tussen afzetpunt (‘tenen’) en heup groter is dan bij normale
voet grotere passen. Kunnen gemaakt worden.
Paragraaf 2
Beenspieren (skeletspieren) zijn via pezen verbonden aan botten van been en heup.
Skeletspieren (dwarsgestreepte spieren):
o Voor bewegen van skelet of huid.
o Werken snel maar zijn snel vermoeid als door zuurstofgebrek melkzuur
ontstaat.
Opbouw:
o Opgebouwd uit bundels spiervezels (veel spiercellen samen). Vezels horen tot
organisatieniveau cel.
o Elke bundel spiervezels (spierbundel) is omgeven door bindweefsel. Hierin
liggen bloedvaten voor doorbloeding spieren.
o Spiervezels bevatten langgerekte eiwitfilamenten (molecuulniveau):
myofibrillen. Hierdoor kunnen spieren samentrekken.
o Er zijn dikke (meerdere ketens myosine) en dunne (2 keer actine) filamenten.
Door ordening hiervan: lichte banden (I, dus actine) en donkere banden (A,
dus myosine).
o In midden elke I-band: middenlijn (Z-lijn, hieraan
zitten actine dingen aan). Tussen 2 Z-lijnen:
sarcomeer.
Overdracht:
o Er is willekeurige overdracht. Overdracht impulsen
van motorische neuronen (van animale stelsel) op
spiervezels gebeurt via neuromusculaire synaps. Axon vertakt zich over
